T.C.
D A N I Ş T A Y
ÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/8146
Karar No : 2025/1761
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Vergi Dairesi Müdürlüğü/...
VEKİLİ: Av. ...
2- (DAVACI) ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Vergi Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yöneltilen istinaf başvurularına ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi...Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı adına, gayrimenkul satışlarından elde ettiği bir kısım hasılatını kayıt ve beyan dışı bıraktığı yolunda tespitleri içeren vergi tekniği raporu uyarınca düzenlenen vergi inceleme raporuna dayanılarak 2018 yılı için re'sen salınan gelir vergisi ile tekerrür hükümleri gereğince artırılarak kesilen bir kat vergi ziyaı cezasının kaldırılması istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davacı hakkındaki vergi tekniği raporunda yer alan tespitlerden, gayrimenkul satışlarının devamlılık arz edecek şekilde yapıldığı sonucuna ulaşılmakla birlikte ... ve ...'a satışı yapılan gayrimenkullerin gerçek satış bedellerinin, alıcı beyanı doğrultusunda tespit edildiği belirtilmişse de, söz konusu beyanı destekler nitelikte bir dekont ya da makbuzun dosyaya sunulmadığı dolayısıyla matrahın eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tespit edildiği anlaşıldığından dava konusu tarhiyatın sözü edilen satışlardan kaynaklanan kısmı hukuka uygun düşmediği, ... ile ... Otomobil ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine satışı yapılan gayrimenkullerin gerçek satış bedellerinin alıcı beyanları doğrultusunda tespit edildiği ve bu beyanları destekler nitelikte banka dekontlarının dosyaya sunulduğu, ayrıca ..., ..., ... ile... Lastik ve Tekstil Ürünleri Sanayi Limited Şirketine satışı yapılan gayrimenkullerin gerçek satış bedellerinin alıcı beyanları doğrultusunda tespit edildiği ve tapuda bildirilen matrahla uyumlu olduğu görüldüğünden tarhiyatın bahsedilen satışlardan kaynaklanan kısmında hukuka aykırılık görülmediği, 2009 yılının Mayıs dönemine ait vergi ziyaı cezasına ilişkin ihbarnamenin posta yoluyla tebliğ edilemediği hususu 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 102. maddesine uygun şekilde saptanmadığından 31/12/2014 tarihinde ilanen tebliğinin usulsüz olduğu dolayısıyla usule uygun kesinleşmediği anlaşılan söz konusu vergi ziyaı cezasının tekerrüre esas alınmayacağı gerekçesiyle tarhiyat azaltılmış, vergi ziyaı cezasının tekerrüre isabet eden kısmı ise kaldırılmıştır.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurularının, usul ve hukuka uygun olduğu sonucuna varılan Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idare tarafından, vergi tekniği raporu ile davacının bir kısım hasılatını kayıt ve beyan dışı bıraktığı somut olarak saptandığından dava konusu tarhiyatta ve tekerrür hükümlerinin uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.
Davacı tarafından, gayrimenkul satışlarının devamlılık unsuru taşımadığından ticari kazanç kapsamında değerlendirilemeyeceği, gayrimenkul satışlarana ilişkin esas alınan tutarların nasıl tespit edildiğinin açık olmadığı, varsayım ve eksik incelemeye dayanan vergi inceleme raporu esas alınarak yapılan tarhiyatta hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülerek kararın aleyhe olan hüküm fıkrasının bozulması istenilmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Davacı temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi, davalı idare temyiz isteminin ise reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Üçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda, 2018 yılında on yedi adet gayrimenkul satışından elde edilen hasılatın yasal defter kayıtlarına ve beyanlarına yansıtılmadığının tespit edilmesi üzerine tanzim edilen vergi inceleme raporuna dayanılarak adına 2018 yılı için re'sen gelir vergisi salınmış ve tekerrür hükümleri gereğince artırılarak bir kat vergi ziyaı cezası kesilmiştir.
Vergi tekniği raporunda, ...'a gerçekleştirilen gayrimenkul satışına ilişkin satış bedelinin alıcı beyanı doğrultusunda maliyet bedeli ise Büyükçekmece Vergi Dairesi Müdürlüğü Takdir Komisyonu kararında belirlenen tutarın, ... Otomobil ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine gerçekleştirilen gayrimenkul satışlarına ilişkin satış ve maliyet bedeli Büyükçekmece Vergi Dairesi Müdürlüğü Takdir Komisyonu kararında belirlenen tutarlar dikkate alınmak suretiyle matraha ulaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun, vergi kanunlarının uygulanması ve ispatı düzenleyen 3. maddesinin (B) bendinde; vergilendirmede, vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin esas olduğu ve yemin hariç her türlü delille ispatlanabileceği, vergiyi doğuran olayla ilgisi doğal ve açık olmayan tanık anlatımının kanıtlama aracı olarak kullanılamayacağı, iktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfeti bunu iddia eden tarafa ait olduğu kurala bağlanmış, 30. maddesinin 4. bendinde defter kayıtları ve bunlarla ilgili vesikaların, vergi matrahının doğru ve kesin olarak tesbitine imkan vermeyecek derecede noksan, usulsüz ve karışık olması dolayısıyla ihticaca salih bulunmaması halinde matrahın re'sen takdir edileceği; aynı Kanun'un 134. maddesinde vergi incelemesinden maksadın ödenmesi gereken vergilerin doğruluğunun araştırılması, saptanması ve sağlanması olduğu hükmüne yer verilmiş olup, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesinde ise gerçek gelirin vergilendirileceği ilkesi benimsenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyiz istemlerine konu edilen Vergi Dava Dairesi kararının; dava konusu tarhiyatın, ..., ..., ... ile... Lastik ve Tekstil Ürünleri Sanayi Limited Şirketine yapılan satışlardan kaynaklanan kısmı ile vergi ziyaı cezasının tekerrüre isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkraları aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle Dairemizce de uygun bulunmuştur.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 2. maddesinde gerçek gelirin vergilendirileceği ilkesi öngörülerek matrahın, re'sen takdir yoluyla belirlenmesi gereken hallerde dahi gerçek gelire en yakın gelire ulaşılması amaçlanmıştır.
Re'sen vergi tarhının amacı yükümlülerin varsa beyan dışı bıraktıkları gelirlerini, gerçeğe en yakın biçimde saptayabilmektir. Bu nedenle, re'sen vergi tarh edilirken, beyan dışı bırakıldığı ileri sürülen kazanca ilişkin gerekli inceleme ve araştırmanın yapılması ve matraha ait verilerin varsayım ya da kanaat yoluyla değil, somut bilgi ve belgelerle ortaya konulması gerekmektedir.
Gerçek gelirin vergilendirilmesi ilkesi gereğince ... ile ... Otomobil ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine gerçekleştirilen gayrimenkul satışlarına ilişkin, satış ve maliyet bedelleri ilgili vergi dairelerince alınan takdir komisyonu kararlarına göre belirlendiği ancak söz konusu takdir komisyonu kararında bölgeyi iyi bilen ve uzun yıllardır emlakçılık faaliyetiyle iştigal eden şahısların katılımıyla takdir işlemlerinin yapıldığı ifade edilmesine karşın anılan bedellerin nasıl saptandığı, emsal olarak hangi gayrimenkullerin satış bedellerinin esas alındığının açık olmadığı dolayısıyla eksik inceleme sonucu tanzim edilen vergi tekniği raporuna dayanılarak yapılan tarhiyatın sözü edilen kısmında hukuka uygunluk görülmediği sonucuna varıldığından Vergi Mahkemesince yazılı gerekçeyle tarhiyatın, ... ile ... Otomobil ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine yapılan satışlardan kaynaklanan kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen davacı istinaf başvurusunun reddine dair hüküm fıkrasının bozulması gerekmiştir.
Öte yandan, ... ve ... adlı şahıslara gerçekleştirilen gayrimenkul satışlarına ilişkin satış bedelleri belirlenirken bu kişilerin ifadelerine başvurulmasına karşın maliyet bedellerinin tespitinde sadece tapu kayıtlarında beyan edilen tutarların dikkate alındığı, sözü edilen gayrimenkullerin satışından önce davacı tarafından kimden, ne şekilde ve hangi tutarda satın alındığı yönünde herhangi bir saptama bulunmadığı dolayısıyla eksik inceleme sonucu tanzim edilen vergi tekniği raporuna dayanılarak yapılan tarhiyatın sözü edilen kısmında da hukuka uygunluk görülmediğinden Vergi Mahkemesince yazılı gerekçeyle dava konusu tarhiyatın sözü edilen şahıslara yapılan satışlardan kaynaklanan kısmının kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen davalı idare istinaf başvurusunun reddinde sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz istemlerinin kısmen reddine
2. Temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının; dava konusu tarhiyatın, ..., ..., ... ile... Lastik ve Tekstil Ürünleri Sanayi Limited Şirketine yapılan satışlardan kaynaklanan kısmı ile vergi ziyaı cezasının tekerrüre isabet eden kısmına ilişkin hüküm fıkralarının ONANMASINA,
3. Davacı temyiz isteminin kısmen kabulüne,
4. Kararın; ... ile ... Otomobil ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine yapılan satışlardan kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA,
5. Kararın; tarhiyatın, ... ve ...'a yapılan satışlardan kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen davalı idare TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
6. Davacıdan 492 sayılı Harçlar Kanunu'na bağlı (3) sayılı Tarife uyarınca nispi harç alınmasına, 10/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X)-KARŞI OY :
Davacı hakkında düzenlenen vergi tekniği raporunda ... ve ...'a gerçekleştirilen gayrimenkul satışlarına ilişkin tespit edilen satış ve maliyet bedelleri dikkate alınmak suretiyle belirlenen matrah üzerinden yapılan tarhiyatın yerinde olduğu sonucuna varıldığından temyize konu kararın dava konusu tarhiyatın, ... ve ...'a yapılan satışlardan kaynaklanan kısmının kaldırılmasına ilişkin hüküm fıkrasının bozulması gerektiği, tarhiyatın ... ile ... Otomobil ve Akaryakıt Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine yapılan satışlardan kaynaklanan kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen davacı temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçe karşısında kararın bozulmasını sağlayacak durumda bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ve kararın bu yönden onanması gerektiği oyuyla Karara katılmıyorum.