T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/10729
Karar No : 2025/1759
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
3- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : 27/12/1992 tarih ve 21448 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 24/11/1992 tarih ve 92/3780 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Konya 14. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Konya ili, Cihanbeyli ilçesi, ... mahallesinde yer alan davacıya ait ... ada ... ve ... parsel, ... ada ... ve ...parsel, ... ada ...,...., ... ve ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel, ... ada ..., ..., ,..., ... ve ... parsel sayılı ve Yapalı mahallesinde yer alan ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının dava konusu toplulaştırma işlemi kapsamına alınan Yapalı Mahallesi sınırları içindeki eski ...ve... nolu parsel numaralı taşınmazlarına karşılık olarak sözkonusu taşınmazların bulunduğu yerde oluşturulan yeni ... ada ... nolu parselin tahsis edildiği ve bu parselin konum ve verimliliğinde eskiye göre bir fark oluşmadığı dikkate alındığında davaya konu işlemde; ... Mahallesi eski ... ada ...ve ... ada ... nolu parseller yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır, davacının maliki olduğu ... Mahallesinde bulunan ... ada ... ve ... parsel, ... ada ... ve ... parsel, ... ada ..., ..., ... ve ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel, ... ada ..., ..., ,..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden ise; anılan parsellerden ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... ve ... nolu parsellerde davacıya ait su kuyusu ve elektrik panoları mevcut iken ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... nolu parsellerin bulunduğu yerden davacıya yer tahsisi yapılmadığı, davacının sabit tesis niteliğindeki kuyuları korunarak toplulaştırma yapılmadığı, davacının arazilerin sulu alandan susuz alana taşınmış olduğu, yeni toplulaştırma sonrası davacıya verilen taşınmazların verimlilik, konum ve değer itibariyle toplulaştırmadan önceki arazileri ile eşdeğer olmadığı anlaşıldığından hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin ... Mahallesinde bulunan ... ada ... ve ... parsel, ... ada ... ve ... parsel, ... ada ..., ..., ... ve ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel, ... ada ..., ..., , ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden iptaline, ... Mahallesi ... ada ... parsel ve ... ada ... nolu parseller yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının ... Mahallesi ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsele ilişkin kısım bakımından usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. ... Mahallesi ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı parseller yönünden bilirkişi raporunda herhangi bir uygunsuzluk belirtilmediği yani 25 adet parselden 17'si yönünden toplulaştırmanın uygun olmadığı, 8'i yönünden ise toplulaştırmanın uygun olduğu yönünde görüş verilmesine karşın; ilk derece mahkemesinin 25 adet parselin tamamı yönünden iptal hükmü kurduğu anlaşıldığından ilk derece mahkemesi kararında 8 adet parsel bakımından hukuki isabet bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun kabulüne, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı, ... ada ... sayılı kök parsellere ilişkin kısım bakımından iptale ilişkin Mahkeme karar kısmı kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, istinaf mahkemesinin bir kısım parseller yönünden davanın reddine karar vermesinde hukuka uyarlık bulunmadığı, toplulaştırma işlemi bir bütün olduğundan, işlemin tümden iptaline karar verilmesi gerektiği, müdahale talebinin kabulüne karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı zira, henüz müdahil lehine veya aleyhine yapılmış bir işlem olmadığı için hak kaybından da söz edilemeyeceği, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının aleyhe olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından, ... sayılı parselde yer alan kuyunun, kayıtlı ve ruhsatlı olduğu ancak söz konusu kuyunun davacı İshak'a ait olmadığı, Yeraltı Suyu Kullanma Ruhsatı'nın müdahil ... adına tanzim edildiği dolayısıyla davacı bakımından korunacak sabit tesis niteliğinin mevcut olmadığı, ... sayılı kök parsel sınırı üzerindeki kuyunun DSİ'ye ait olduğu; DSİ kuyusunun sadece davacıya hizmet veren bir kuyu olmadığı, civardaki bütün tarlaların faydalandığı bir kuyu olduğu bu nedenle korunması gereken sabit tesis olarak davacı parseli içine alınmasının gerekmediği, ... sayılı parselin güney sınırında, sınır dışında, dava dışı ...sayılı parsel sınırı içinde bir kuyunun bulunduğu; ancak bu kuyunun dava konusu parsellerden...sayılı parselin sınırı dışında bulunması nedeniyle davacı bakımından korunacak niteliğinin olmadığı, davacının 17 adet kök parselinin ve 17 adet tapusunun, 3 adet parsele ve 3 adet tapuya çevrildiği; yeni parsellerin birbirine göre konumu dikkate alındığında, tek bir parsel gibi yeni parsellerin işlenmesinin mümkün olduğu, dolayısıyla esasında 17 adet parselin birleştirildiği; dava konusu ... ada ... sayılı parsel içinde bir kısım tarım yapılamayacak toprak olmakla beraber, bu parselin geldisi olan kök parsellerin yola cephe, yol bağlantısı, merkeze yakınlık, yola mesafe, dağınıklık arz etme, bütünlük oluşturmama, birden fazla tapu bulunması gibi pek çok üstün olmayan yönleri de bulunduğundan dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN MÜDAHİLİN İDDİALARI : Müdahil tarafından, yapılan toplulaştırma işleminin hukuka uygun olduğu, DSİ tarafından davacıya ait onyedi ayrı parsele karşılık, çoğunluğu mevcut yerlerinde ve parsel endeks değerleri korunarak, yüzölçümleri büyütülerek, geometrileri iyileştirilerek kuru tarım arazisinden sulu tarım arazisine dönüştürülerek, altı adet tarım parseli halinde verilmesi işleminin arazi toplulaştırma tekniğine, kamu yararına ve kırsal kalkınma hedeflerine uygun olduğu, ... ada ... parseldeki kuyunun kendisine ait olduğu, ... ada ... parsel üzerinde olduğu iddia edilen kuyunun, kendisine ait ... ada ... nolu parsel içinde bulunduğu, aile içi anlaşmazlıklar nedeniyle toplulaştırma işlemine engel olunmaya çalışıldığı ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) :
SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 18/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından; Konya İli, Cihanbeyli İlçesi, ... ve ... Mahallesi'nde bulunan maliki olduğu toplam 27 adet kök parseli yönünden arazi toplulaştırma işleminin iptalinin talep edildiği, ... Mahallesi ... ada ... parsel ve ... ada ... nolu parseller yönünden ise davanın reddine karar verildikten sonra davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmadığı için bu parseller yönünden kararın kesinleştiği, ... Mahallesindeki ... ada ... ve ... parsel, ... ada ... ve ... parsel, ... ada ..., ..., ... ve ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... parsel, ... ada ..., ..., , ..., ... ve ... parsel sayılı parseller yönünden Bölge İdare Dava Dairesince kısmen ret kararı verildiği anlaşılmaktadır.
Toplulaştırma işleminin ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada ... parseller yönünden kısmen iptal edilmesi gerekçesinin, davacının arazilerinin yoğun olduğu bölgeden parsel tahsis edilmeyerek 1 km öteye kaydırılması ve ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parseldeki sabit tesis niteliğinde olan kuyularının korunmaması olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyaya müdahil tarafından sunulan evrakların incelenmesinden; ... ada ... parseldeki kuyunun davacıya ait olmadığı, kuyuya ilişkin ...tarih ve ... sayılı Yeraltı Suyu Kullanma Ruhsatı'nın müdahil ... adına tanzim edildiği; ... ada ... sayılı kök parsel sınırı üzerindeki kuyunun DSİ'ye ait olduğu hususunun bilirkişi tarafından tespit edildiği, dolayısıyla bu kuyunun da davacıya ait olmadığı, ... ada ... sayılı parselin güney sınırında DSİ tarafından işaretlenmiş bir kuyu olduğu, bu kuyunun da ... ada ... sayılı parselin sınırının dışında olduğu, dolayısıyla davacının bu nedenle kök parsellerinde yer alan kendisine ait bir sabit tesis bulunmadığı, toplulaştırma sahasında davacının 4 farklı bölgede parsellerinin olduğu; bunlardan ...'sinin bir bölgede, 4'ünün bir bölgede, 3'ünün bir bölgede, 1'inin de bir bölgede yer aldığı; ... parselin bulunduğu bölgede, en büyük parsel olan ... sayılı kök parsel etrafında toplulaştırmanın ... parselde gerçekleştirildiği, bu parsellerin biribirine komşu olması nedeniyle tek parsel gibi kullanılabilir halde olduğu, ... parselin bulunduğu bölgede ... parselde toplama yapıldığı; ... parselin olduğu bölgede ... parselde toplama yapıldığı, ... parselin olduğu bölgede yine ... parselde toplama yapıldığı, yapılan işlemin toplulaştırma tekniğine, kamu yararına uygun olduğu, davanın tamamının reddine karar verilmesi gerektiğinden İdare Dava Dairesi kararının Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf isteminin reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği oyuyla tamamen onamaya yönelik Dairemiz kararına belirtilen kısım yönünden katılmıyorum.