T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/10756
Karar No : 2024/3775
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıya ait Isparta ili, Atabey ilçesi, ... Mahallesi eski ..., ..., ...,..., ..., ... ve ... (yeni ...) parsel sayılı taşınmazlara ilişkin toplulaştırma işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacının toplulaştırma işlemi öncesi sahibi olduğu eski..., ..., ..., ...,..., ... ve ... parselin yerine yeni ... ada ... parselin verilmesi şeklinde yapılan dağıtım incelendiğinde, 7 farklı parselin tek parselde toplanarak davacıya müstakilen tahsis yapıldığı görülmekteyse de, davacıya ait eski parselinde yeraltı cazibeli basınçlı sulama sistemi mevcut olmasına rağmen yeni verilen yerin sulama sistemini kapsayacak şekilde oluşturulmadığı, bu şekilde yapılan dağıtımın teknik bir zorunluluktan kaynaklanmadığı, yeraltı sulama sisteminin davacıda kalacak şekilde tahsis yapılmasının teknik olarak mümkün olduğu ve ayrıca yeni parselin “L” şeklinde planlanmasının tamamen isteğe bağlı bir planlama şekli olduğu, bu şeklin teknik bir zorunluluktan kaynaklanmadığı ve bu durumun tarımı olumsuz yönde etkilediği anlaşıldığından, dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yapılan işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, basınçlı sulama sisteminin taşınabilir olduğu, taşınmazda sulama sistemi olduğuna dair bir tespit bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 06/06/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 1. maddesinde kanunun amacı, toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılması, yeterli toprağı bulunmayan ve topraksız çiftçilerin zirai aile işletmeleri kurabilmeleri için Devletin mülkiyetinde bulunan topraklarla topraklandırılmaları, desteklenmeleri, eğitilmeleri, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasını ve küçülmesini önlemeyi, yeni yerleşme yerleri kurmayı, mevcut yerleşme yerlerine eklemeler yapmayı, zorunluluk halinde tarım arazisinin diğer amaçlara tahsisini düzenlemeyi, dağıtılmayan tarım arazisinin değerlendirilme şeklini belirlemeyi, Cumhurbaşkanınca gerekli görülen diğer bölgelerde gayrimenkullerin Milli Güvenlik nedeniyle mülkiyet ve tasarruf şekillerinde ve yerleşim yerlerinde düzenlemeler yapmayı, sağlamak olarak tanımlanmıştır. Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde, "sabit tesis", ev, ahır, samanlık, ambar, kuyu gibi yapılar ile dikili ve kapama meyve bahçesi niteliğindeki tarım arazileri olarak tanımlanmış, "Parsellerin Yeniden Düzenlenmesi" başlıklı 16. Maddesinde ise; sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesislerin mümkün olduğunca eski maliklerine verilecek şekilde parselasyon planlaması yapılacağı, ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteğinin dikkate alınacağı, Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı'nın 19. maddesinde ise;parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 ile 1/7 arasında bulunmasına dikkat edileceği düzenlenmiştir.
Davanın davacının mülkiyetinde bulunan eski..., ..., ...,...,...,... ve ... (yeni...) parsel sayılı taşınmazlar üzerinde yapılan toplulaştırma işleminin iptali istemiyle açıldığı, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine hazırlanan bilirkişi raporunda; yapılan toplulaştırmaya giren davacıya ait eski parseller ile tahsis edilen parsellerin hukuka ve fiili duruma uygun olduğunun değerlendirildiği, tahsisin Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatının 19. maddesindeki dağıtım esaslarına uygun olduğu belirtilmiş, davacı tarafından toplulaştırmaya giren dava konusu taşınmazlardan eski ... ve... parsel sayılı taşınmazda cazibeli basınçlı su borusu bulunmasına rağmen bu husus dikkate alınmayarak dağıtım yapıldığı ve parsel şeklinin L şeklinde olduğu iddiasıyla itiraz edilmesi üzerine ek bilirkişi raporu düzenlenmiş, ek raporda; eski... parseldeki yeraltı sulama sisteminin herhangi bir ruhsatı olmadığı için sabit tesis olarak değerlendirilmediği, ancak eski... parselin bulunduğu bölgede etrafa yayılmış biçimde 15 adet eski parselin davacıya ait olduğu, ekseriyetinin de bir araya toplanmış olduğu değerlendirildiğinde herhangi bir mağduriyetinin olmayacağı, parselin L şeklinde planlanmasının teknik zorunluluktan kaynaklanmadığı, tarımı olumsuz yönde etkileyeceği ancak yola cephesi arttığı için parselin rayiç değerine olumlu etki yaptığı, yapılan tahsisin eşdeğer ve uygun olduğunun değerlendirildiği, mahkemenin ise davacının sulama maksatlı döşediği borunun sabit tesis olarak dikkate alınması gerektiği, yeraltı sulama sisteminin davacıda kalacak şekilde tahsis yapılmasının teknik olarak mümkün olduğu ayrıca yeni parselin L şeklinde planlanmasının da teknik bir zorunluluktan kaynaklanmadığı ve tarımı olumsuz yönde etkilediği gerekçesiyle dava konusu toplulaştırma işleminin iptaline karar verdiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda anılan yönetmelikte, ev, ahır, samanlık, ambar, kuyu gibi yapılar ile dikili ve kapama meyve bahçesi niteliğindeki tarım arazileri sabit tesis olarak belirlenmiş olduğundan, parseldeki sulama borularının sabit tesis olarak değerlendirilmesi mümkün olmadığı gibi sabit tesislerin, mümkün olduğunca eski maliklerine verilecek şekilde parselasyon planlaması yapılması gerekmekte olup, teknik olarak bunun mümkün olmaması halinde ise korunması söz konusu olmayacaktır.
Diğer taraftan parsellerin mümkün olduğunca dikdörtgen biçiminde planlanması gerektiği ancak bunun mutlak bir zorunluluk olmadığı, tahsis edilen tarlanın şekli nedeniyle davacının zararı olmayacağı gibi yola cephesi arttığı için parselin daha değerli hale geldiğinin tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Dava dosyasına sunulan bilirkişi raporlarında; davacıya ait yedi farklı parselin mümkün olduğunca bulundukları kesimde tek parselde toplanarak, teknik durum ve blok planlaması elverdiği ölçüde tahsise konu edilerek toplulaştırma yapıldığının açıkça belirtilmesi, öte yandan, yeraltı sulama tesisinin yukarıda anılan Yönetmelik maddesinde sayma suretiyle belirlenen "Sabit Tesis" kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmaması nedeniyle, dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.