T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11015
Karar No : 2024/3998
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Vergi Dairesi Müdürlüğü
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Güneydoğu Anadolu Projesi Eylem Planı kapsamındaki illerde süt sığırcılığı yatırımlarının desteklenmesi kapsamında 2012 yılında ödenen 155.538,74 TL tutarındaki destekleme ödemesinin tahsili amacıyla malvarlığına haciz konulmasına ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararda; davacıya 2012 yılında haksız ödendiği belirtilen destekleme ödemesine ilişkin kamu alacağının tahakkuk ettirilmesi için tebliğ olunan tahakkuk fişinin iptali istemiyle açılan davada yargılamanın devam ettiği, bu nedenle ortada kesinleşmiş bir kamu alacağından bahsedilemeyeceği, tahakkuk fişine karşı açılan davada verilen davanın reddi kararının kesinleşmesi üzerine davalı idarece kamu alacağının tahsili istemiyle ödeme emri düzenlenmesi ve ödeme emriyle istenilen tutarın süresi içerisinde ödenmemesi veya aynı süre içerisinde mal bildiriminde bulunulmaması halinde haciz işleminin tesis edilmesi gerekirken, bu usul izlenmeksizin, tahakkuk fişinin tebliği üzerine davacının malvarlığına haciz işlemi uygulanmasında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; karara yapılan istinaf başvurusunun, ödeme emri düzenlenip davacıya tebliğ edilmeden uygulanan haciz işlemi hukuka aykırı olmakla birlikte, dava konusu kamu alacağının tahsili aşamasına geçebilmek için kesinleşmenin gerekmediği, 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesine göre vadesinin belirlenmesinin yeterli olacağı açıklamasının eklenmesi suretiyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, tahakkuk fişinin düzenlenerek davacıya tebliğ edilmesiyle kamu alacağının kesinleştiği, bu nedenle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesinde, amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş kamu alacaklarının Maliye Bakanlığı'nca belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu, aynı Kanun'un 54. maddesinde, ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının tahsil dairesince cebren tahsil olunacağı, 55. maddesinde ise, kamu alacağını vadesinde ödemeyenlere 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, 58. maddesinde de, kendisine ödeme emri tebliğ edilen şahsın böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açılabileceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan Kanun'un 62. maddesinde, borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tesbit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarı tahsil dairesince haczolunacağı hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının Güneydoğu Anadolu Projesi Eylem Planı kapsamındaki illerde süt sığırcılığı yatırımlarının desteklenmesi kapsamında 50 başlık süt sığırcılığı işletmesi için hibe desteğinden yararlandığı, proje kapsamındaki sığırlardan 28 tanesinin elden çıkarılması nedeniyle yersiz alınan ve 2012 yılında ödenen 155.538,74 TL tutarındaki hibe desteğinin iadesinin davacıdan istenildiği, bu kapsamda 22/02/2018 tarih ve 20180222/13 sayılı tahakkuk fişinin düzenlenerek 05/03/2018 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından tahakkuk fişinin iptali istemiyle Batman İdare Mahkemesinin 2018/259 esasına kayıtlı davanın açıldığı, daha sonra davalı idarece davacının malvarlığına haciz işlemlerinin uygulanması üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava dosyası ve UYAP kayıtlarının tetkikinden, tahakkuk fişine karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve istinaf yoluna başvurulmayarak kararın kesinleştiği, dava konusu malvarlığına uygulanan haciz işleminin dayanağını teşkil eden ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin ... takip numaralı kısmının iptali istemiyle açılan davada verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... Bölge İdare Mahkemesi Dördüncü İdarie Dava Dairesinin 23/09/2019 tarih ve E:2018/2240, K:2019/1423 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verildiği, söz konusu kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 10/06/2020 tarih ve E:2019/11881, K:2020/1782 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği görülmüştür.
Bu durumda, süt sığırcılığı yatırımlarının desteklenmesi kapsamında ödenen hibe destek tutarının tahsili amacıyla davacı hakkında tanzim edilen tahakkuk fişi ile ödeme emrinin iptaline ilişkin açılan davalarda verilen davanın reddi kararlarının kesinleşmesi karşısında; dava konusu haciz işleminde hukuka uyarlık bulunmadığından bahisle işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunu açıklamalı olarak reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 13/06/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARSIOY :
Dava; Güneydoğu Anadolu Projesi Eylem Planı kapsamındaki illerde süt sığırcılığı yatırımlarının desteklenmesi kapsamında 2012 yılında ödenen 155.538,74 TL tutarındaki destekleme ödemesinin tahsili amacıyla malvarlığına haciz konulmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
5648 sayılı Tarım Ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Kuruluş Ve Görevleri Hakkında Kanun'un 15/4. maddesinde; Kurumun alacaklarının tahsilinde Kurum tarafından 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre işlem yapılacağı hükmüne yer verilmiştir.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesinde; amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş amme alacaklarının Maliye vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak olan tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son günü amme alacağının vadesi günü olduğu, 54. maddesinde; ödeme müddeti içinde ödenmeyen amme alacağının cebren tahsil olunacağı ve haczin de cebren tahsil yollarından biri olduğu, 55. maddesinde; amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunacağı, 58. maddesinde; kendisine ödeme emri tebliğ olunan şahsın, böyle bir borcu olmadığı veya kısmen ödediği veya zamanaşımına uğradığı hakkında tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde dava açabileceği, 62. maddesinde ise, borçlunun, mal bildiriminde gösterilen veya tahsil dairesince tespit edilen borçlu veya üçüncü şahıslar elindeki menkul malları ile gayrimenkullerinden, alacak ve haklarından amme alacağına yetecek miktarının tahsil dairesince haczolunacağı hükümlerine yer verilmiştir.
6183 sayılı Kanun'un anılan hükümleri uyarınca, kamu alacağının cebren tahsili yoluna gidilebilmesi için alacağın usulüne uygun olarak tarh, tebliğ, tahakkuk aşamalarından geçmesi, borcu vadesinde ödemeyen borçluya borcu ödemesi lüzumunun bir ödeme emri ile tebliğ olunması, kamu alacağının haciz yoluyla takip edilebilmesi için de hacizden önce ödeme emri düzenlenerek davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edilmesi gerekmektedir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının Güneydoğu Anadolu Projesi Eylem Planı kapsamındaki illerde süt sığırcılığı yatırımlarının desteklenmesi kapsamında 50 başlık süt sığırcılığı işletmesi için hibe desteğinden yararlandığı, proje kapsamındaki sığırlardan 28 tanesinin elden çıkarılması nedeniyle yersiz alınan ve 2012 yılında ödenen 155.538,74 TL tutarındaki hibe desteğinin iadesinin davacıdan istenildiği, bu kapsamda tarih ve ... sayılı tahakkuk fişinin düzenlenerek 05/03/2018 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından tahakkuk fişinin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin ... esasına kayıtlı davanın açıldığı, daha sonra davalı idarece davacının malvarlığına haciz işlemlerinin uygulanması üzerine işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, 22/02/2018 tarihli tahakkuk fişine karşı açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve istinaf yoluna başvurulmayarak kararın kesinleştiği, dava konusu malvarlığına uygulanan haciz işleminin dayanağını teşkil eden ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin ... takip numaralı kısmının iptali istemiyle açılan davada verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararının, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verildiği, söz konusu kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Onuncu Dairesinin 10/06/2020 tarih ve E:2019/11881, K:2020/1782 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği görülmektedir.
Haciz, ödeme emrinin usulüne uygun bir şekilde tebliğ olunmasına karşın borcun 15 gün içerisinde ödenmemesi ve bu süre içerisinde ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmaması veya açılan davada yürütmenin durdurulması kararı verilmemesi halinde, amme borçlusunun mal bildiriminde gösterilen veya başka surette tespit olunan mal, hak ve alacaklarının kamu alacağını karşılamaya yetecek miktarı üzerine amme idaresince el konulmasıdır.
Danıştayın yerleşik içtihatları ile sabit olduğu üzere, kamu alacağının tahsili amacıyla düzenlenen ödeme emrinin tebliğ edilmesine karşın, borcunu 15 gün içerisinde ödemeyen, bu süre içerisinde ödeme emrinin iptali istemiyle idari dava açmayan veya açmış olduğu davası reddedilen kamu borçlusu hakkında 6183 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak haciz uygulanabileceği ve haciz işlemine karşı açılan davada, önceki aşamalarda tesis edilen işlemlere karşı açılacak idari davalarda ileri sürülmesi gereken hukuka aykırılıkların işlemin sebep unsurundaki hukuka aykırılık hali olarak incelenmesine imkan bulunmamaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere, amme alacağının 6183 sayılı Kanun uyarınca ödeme emri düzenlenmek suretiyle tahsili yoluna gidilebilmesinin ön koşulunun, ortada kesinleşmiş, tahsil aşamasına gelmiş bir kamu alacağının bulunması gerekmekte olup bunun için de, vadesinin geçmiş olmasına karşın ödenmemiş olması ve ayrıca, ödeme emrinin konusunu oluşturan amme alacağına karşı dava açılmayarak veya açılan davanın olumsuz sonuçlanması suretiyle kesinleşerek cebren tahsili aşamasına gelmiş olması gerektiği açık olup, vadesinde ödenmeyen kamu alacağı için 15 gün içinde borcun ödenmesi veya mal bildiriminde bulunulması gerektiğini bildiren bir ödeme emrinin düzenlenerek ilgilisine tebliğ edilmesi gerektiği ve ödeme emri düzenlenmeden doğrudan haciz işlemi uygulanamayacağı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda; anılan mevzuat hükümleri uyarınca, dava konusu işlem tarihi itibariyle tahakkuk işlemine karşı açılan dava sonuçlanıp kamu alacağı tahsil edilebilir hale gelmeden ve ödeme emri düzenlenmeden doğrudan haciz işlemi uygulanamayacağından, amme alacağının usulüne uygun olarak kesinleştirilmediği, 05/03/2018 tarihinde tebliğ edilen tahakkuk fişine davacı tarafından 06/03/2018 tarihinde itiraz edilmesi üzerine 16/04/2018 tarihinde haciz işleminin uygulanması sonrasında 05/07/2018 tarihinde ödeme emri düzenlenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.