T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11542
Karar No : 2025/2781
DAVACI : ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1-... Değişikliği Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU: 31/12/2022 tarih ve 32060 sayılı 4. mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2023/3) Ek-2/A'da yer alan ithali yasak atıklar listesindeki "17 04 11" no'lu atık kodunun ve plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithalatına izin verilmesi veya herhangi bir yasak mevcut ise istisna sağlanması talebiyle yapılan 24/03/2023 tarihli başvurunun, plastik kaplı bakır hurdasının ithalatının yasak olduğu gerekçesiyle reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı işlemi ile aynı taleple Ticaret Bakanlığına yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacının “plastik kaplı bakır kablo hurdası” geri dönüşümü ile asfalt yapımında kullanılan MR6 ve MR8 maddelerinin üretimi alanında faaliyet gösteren bir şirket olduğu, yakın zamanda Muğla İli, Ortaca İlçesinde geri dönüşüm ve üretim tesisi kurmak amacıyla çevre lisansı başvuru sürecini başlattığı, söz konusu tesis için ÇED kapsam dışı kararı alındığı, şirket tarafından, plastik kaplı bakır kablo hurdası ithal edilerek, kurulması planlanan geri dönüşüm tesisinde bakır ve plastik ayrıştırılmak suretiyle plastikten elde edilecek MR6 ve MR8 ürünlerinin hem iç pazarda satılacağı hem de ihracat yapılacağı, ayrıştırılan plastikten MR6 ve MR8 maddelerinin üretildiği, bakırın ise ayrıca satıldığı, yakın zamanda Muğla İli, Ortaca İlçesinde geri dönüşüm ve üretim tesisi kurmak amacıyla çevre lisansı başvuru sürecini başlattığı, söz konusu tesis için ÇED kapsam dışı kararı alındığı, şirket tarafından, plastik kaplı bakır kablo hurdası ithal edilerek, kurulması planlanan geri dönüşüm tesisinde bakır ve plastik ayrıştırılmak suretiyle plastikten elde edilecek MR6 ve MR8 ürünlerinin hem iç pazarda satılacağı hem de ihracat yapılacağı, ayrıştırılan plastikten MR6 ve MR8 maddelerinin üretildiği, bakırın ise ayrıca satıldığı, tesisin aylık atık kablo geri dönüşüm kapasitesinin 200 ton olduğu, şirketin nihai amacının ise CO2 emisyonunun azaltılması, atık plastiklerin yeniden kullanılması, fosil yakıtların azaltılması, daha düşük maliyetle ve daha kaliteli asfalt kullanımının sağlanması olduğu, şirketin Türkiye dışındaki tesislerinde, atık plastik ihtiyacını “plastik kaplı bakır kablo hurdası” maddesi ile bakırdan soyulan plastik ile temin ettiği, bu faaliyet için özel olarak plastik kablo soyma/sıyırma ve sair makineler satın aldığı, davacının Türkiye'deki faaliyetlerini de plastik kaplı bakır kablo hurdasının temini ve geri dönüşümü ile yürütmeyi planladığı, fakat, plastik kaplı bakır kablo hurdasının ülkemizde kolaylıkla ve sürekli olarak temininin mümkün olmadığı, iç pazardaki tedarik sıkıntısından dolayı, plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithal edilmesi ihtiyacının doğduğu, “plastik kaplı bakır kablo hurdası”nın hem yapılacak üretim için kullanılacak olmasının hem de ayrıştırılan plastikten sonra ortaya çıkan bakır hurdanın satılabilir bir ürün olmasının şirket faaliyetleri açısından önemli olduğu, iç pazarda, geri dönüşüm tesisi olmayan bireysel atık toplayıcıların, atık kablo hurdasını yakarak dışındaki plastikten arındırdığı ve bakırı hurda fiyatına sattığı, davacının işbu atığı %100 oranında geri dönüştürdüğü, atık kablo hurdasının iç pazardaki fiyatının kg başına yaklaşık 120,00-TL olduğu, 60,00-TL’ye dış pazardan tedariğinin mümkün olduğu, iç pazarda ürün tedariği için harcanan iş gücü, zaman ve üretim planlamasındaki sıkıntıların da maliyeti artırdığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının dava konusu işleminde plastik kaplı bakır kablo hurdasının 31.12.2022 tarihli Resmi Gazetede Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğinin Ek-2/A maddesinde 17 04 11 atık kodu ile yer aldığının ve bu sebeple ithalatının yasak olduğunun belirtildiği, 17 04 11 atık kodunun açıklamasında “17 04 10 dışındaki kablolar” ibaresinin yer aldığı, 17 04 10 atık kodunun açıklamasında ise “yağ, katran ve diğer tehlikeli maddeleri içeren kablolar” ibaresinin yer aldığı, esasında 17 04 11 atık kodunun bir ara kod olarak kodifike edildiği, 17 04 alt bölümünde sınıflandırılamayan ve ilk 10 atık içerisine sokulamayan metal atıkların topyekün 17 04 11 atık kodu içerisine sokulduğunun anlaşıldığı, metaller başlıklı 17 04 alt başlığı içerisinde olup da diğer atık kodlarının içerisine yerleştirilemeyen atıkların 17 04 11 atık koduyla sınıflandırılmış olduğu, Ticaret Bakanlığı tarafından Gümrük Kanununun 55/2. maddesine dayanılarak çeşitli atıkların ithalinin yasakladığı, ancak hangi malların ithalinin yasaklandığının açıkça belirlenebilmesi ve ithali yasaklanan malların yasaklanma gerekçesinin belli olmasının hukuk devletinin bir gereği olduğu,17 04 11 atık kodu ile 17 04 alt başlığına giren metal hurdalarından diğer sınıflara girmeyen tüm ürünlerin ithaline koşulsuz şartsız yasak getirildiği, bu durumun sınıflandırılamayan her ürünün yasaklanması sonucunu doğurduğu, aynı zamanda idarenin keyfiliğine yol açtığı, plastik kaplı bakır kablo hurdası özelinde düşünüldüğünde plastik ve bakır atıklar ayrı ayrı ithal edilebilirken birlikte ithal edilemediği, ithalatına izin verilen atıkların idare tarafından özel takip sistemleri kullanılarak gümrükten girişinden itibaren geri dönüşüm tesisine gelene kadar ve tesisten dönüşmüş olarak çıkışına kadar takip edildiği, dolayısıyla plastik atıkların ithalinin çeşitli koşullar belirlenmek suretiyle serbest bırakılmış olduğu, bakır hurdaların kimyasal olarak metal oldukları için metal hurdalarının ithalat rejimine tabi oldukları, bu rejimin Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Metal Hurdaların İthalat Rejimi Tebliği ile düzenlendiği, bu Tebliğde bakır atıkların ithalatı için bir izin mekanizması oluşturulduğu ve ithalatının serbest bırakıldığı, hem plastik atığın hem de bakır hurdanın ayrı ayrı ithali mümkün iken; ikisinin bir araya gelmiş hali olan “plastik kaplı bakır kablo hurdasının” ithalinin yasak olmasının anlaşılamadığı, idarenin bir izin, kontrol ve denetim mekanizması kurması gerekirken 17 04 11 atık kodunun içerisine hangi ürün girerse girsin yasaklanmış olmasının idari işlemin sebep unsurunun hukuka aykırı hale gelmesine yol açtığı, aynı zamanda ölçülülük ilkesine, kamu yararına ve çalışma hürriyetine aykırı olduğu, davacının, ticari faaliyetinin sürdürülebilirliğinin, plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithalatına bağlı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :1-Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca tehlikeli atıkların ithalatının yasak olduğu, ancak, çevresel risk oluşturmayan ve geri dönüşüm yoluyla ekonomik değere sahip olan bazı tehlikesiz atıkların mevzuatta belirtilen kriterlerin sağlanması şartıyla ithal edilebildiği, ekonomik değere haiz bazı tehlikesiz atıkların ithalinin Çevre Kanunu gereğince düzenlenen Tebliğler çerçevesinde yapılabildiği, ülkemizde atıkların ve metal hurdaların ithalat işlemlerinin Ticaret Bakanlığı tarafından her yıl yayımlanan Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği ve Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Metal Hurdaların İthalat Denetimi Tebliği kapsamında gercekleştirildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından geri kazanım lisansı alan geri kazanım tesislerine, plastik, cam, tekstil vb. atıkların ithalatı için "Atık İthalatçısı Kayıt Belgesi" ve metal hurdaların ithalatı için "Metal Hurda İthalatçısı Kayıt Belgesi” düzenlendiği, İthalatçı Kayıt Belgesi olmayan tesislerin atık ya da metal hurda ithalatı yapmasının mümkün olmadığı, çevresel risk oluşturan atıkların, tehlikeli maddelerle kontamine olmuş atıkların ve geri kazanımı sırasında fazla miktarda bakiye atık çıkan atıkların ithal edilmesinin önlenmesi için, kaynağı ve kalitesi izlenebilir ve doğrulanabilir olan atıkların ithalatına izin verildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, çevresel risk oluşturduğu, geri dönüşümünün ekonomik olmadığı, tehlikeli maddelerle kontamine olma ihtimalinin yüksek olduğuna karar verilen atıkların ithalatının yasaklandığı, ithal edilmek istenen atığın 02/04/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği Ek-4 atık listesinde; inşaattan, yıkımdan, kirlenmiş alanlardan çıkarılan kabloların "17 04- Metaller ( Alaşımları Dahil)" başlığı altında yer aldığı, bunların kontamine olma ihtimali yüksek olan atıklar olduğu, söz konusu kabloların, yağ, katran ve diğer tehlikeli maddeler içermesi halinde "17 04 10*- Yağ, katran ve diğer tehlikeli maddeler içeren kablolar (M)” atık kodu ile tanımlandığı, bu atıkların tehlikeli maddelerle kontamine olduğu için tehlikeli atık olarak tanımlandığı, tehlikeli atıkların ithalatının Çevre Kanunu uyarınca zaten yasak olduğu, ancak söz konusu atıkların tehlikesiz atık olduğunun Ek-3/B analizi ile ispatlanması durumunda "17 04 11- 17 04 10 dışındaki kablolar" atık kodu ile tanımlandığı, söz konusu atıkların proses kaynaklı olmayıp farklı kaynaklardan çıktıkları ve tehlikesiz atık olduklarının gösterilmesi için her farklı yerden çıkan atığa ayrı analiz yapılması gerektiği, davacı firmanın talep ettiği "17 04 11” atık kodlu plastik bakır hurdaların, Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği'nin "Ek-2-A ithali Yasak Atıklar” listesinde yer aldığından ithalatının yasak olduğu, söz konusu atıkların, ithali yasak atıklar listesinden çıkartılarak ithalatına izin verildiği takdirde, eşya muhteviyatı açısından bu atığın ithalatının Metal Hurda İthalatçı Belgesi olan metal hurda geri kazanım tesislerine verileceği, Metal Hurda Geri Kazanım tesislerinin bir kısmının bu tür plastik kaplamalı kabloları, plastik aksamını sıyırmak yerine metal hurda ile birlikte ergitme potasında yakmak suretiyle hava kirliliğine yol açtığı, kaldı ki plastik bakır hurdası muhteviyatında yer alan ve değerli bir metal olan bakır hurdasının geri kazanımı için dahi ithalatına izin verilmeyen eşyanın plastik kısmının geri kazanılması amacıyla ithalatına izin verilmesinin mümkün olmadığı, davacı şirketin, Türk Ticaret Kanunu hükümleri kapsamında kurulmuş bir ticaret şirketi (tacir) olduğu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 18. maddesinin 2. fıkrasına göre; her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gib hareket etmesi gerektiği, söz konusu tesisi kurmak isteyen yatırımcıların, hammadde tedariğinin ülke içinde sıkıntılı olduğunu ve hammadde olarak kullanılmak istenilen plastik kaplı bakır kablo atıkların ithalatının metal hurda geri dönüşüm sektörüne bile yasak olduğunu biliyor olmaları gerektiği, uzun yıllardır yürürlükte olan ve uygulanan bir mevzuat hükmüne karşı tesisin hammadde sıkıntısı yaşadığından bahisle meydana geldiği iddia edilen mağduriyetin idarenin değil davacının kusurundan kaynaklandığı, kaldı ki ithalat yasağının kaldırılması talep edilen plastik kaplı bakır kablo hurdasının plastik kısmının sıyrılmış halinin ithalatında herhangi bir kısıtlama veya yasaklamanın söz konusu olmadığı, davacının faaliyete geçmek üzere gerekli izinleri alması ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından düzenlenen Geçici Faliyet Belgesine sahip olması halinde "Atık İthalatçısı Kayıt Belgesi" düzenlenerek ithal etmek istenilen "plastik kaplı bakır kablo hurdası"nın plastik aksamının ithalatının yapılabileceği ancak kompozit atık olan "plastik kaplı bakır kablo hurdası"nın ithalatının ülkemiz atık ithalatı politikasına uygun olmadığı, idarenin, üst normlara aykırı olmadığı sürece kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun düzenleyici işlem tesis edebileceği ve bir konuda düzenleme yapmaya zorlanamayacağı, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
2-Ticaret Bakanlığı tarafından, Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğinin (Ürün Güvenliği ve Denetimi 2023/3) serbest bölgeler dahil ülkemize girecek atıkların, çevrenin korunması yönünden uygunluk denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemek ve Türkiye gümrük bölgesine girişi yasak olan atıkları belirlemek amacıyla düzenlenmiş olduğu, Tebliğ eki Ek-1 listede atıklara dair denetim işlemlerinin, Ek-2/A ve Ek-2/B listelerde Türkiye gümrük bölgesine girişi yasak olan atıklara ilişkin usul ve esasların yer aldığı, Tebliğin "İthali yasak atıklar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında "Ek-2/A ve Ek-2/B'deki listelerde yer alan atıkların, serbest bölgeler dahil, Türkiye gümrük bölgesine girişi yasaktır.” düzenlemesine yer verildiği, davacının işlemek istediği plastik kaplı bakır kablo hurdasını da içeren çevreye zararlı metal ve alaşımları ile bir arada bulunan kabloların ithali yasak olan 17 04 11 koduna dahil olduğu, Ticaret Bakanlığına 27/03/2023 tarihinde iletilen plastik bakır kablo hurdasının ithalatına ilişkin bilgi edinme ve izin/istisna dilekçesinin incelenmesinin ardından görüş ve değerlendirmelerinin alınması amacıyla Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD) Genel Müdürlüğünce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına ...tarihli ve ... sayılı yazının iletildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından gönderilen ... tarihli ve ... sayılı cevabi yazıdaki açıklamalar yeterli görülmeyerek firma dilekçesinin yeniden değerlendirilmesini talep eden ... tarihli ve ... sayılı yazı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına görüş sorulduğu, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından alınan ... tarihli ve ... sayılı cevabi yazı çerçevesinde Ürün Güvenliği ve Denetimi (ÜGD) Genel Müdürlüğü tarafından ilgili tarafların bir araya getirilmesi amacıyla bir toplantı düzenlenmesine karar verildiği ve 24/5/2023 tarihinde davacının da hazır bulunduğu çevrim içi bir değerlendirme toplantısı yapıldığı, toplantıda, dilekçede de bahsedilen hususların ele alındığı, davacı tarafın şirket sunumu ve faaliyetleri dinlendiği, şirketin ithal etmek istediği ürünün atık kodu mevcutken bir nevi ticarete konu olan malların kimlik numarası olarak da tanımlanabilecek olan Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonuna (GTİP) dilekçe kapsamında yer verilmediği, bu nedenle toplantıda ürünün GTİP'inin belirlenmesı sürecinin tamamlanmasının beklenmesine karar verildiği, şirket tarafından toplantı sonrası 05/06/2023 tarihinde gönderilen elektronik postada söz konusu ürünün henüz GTİP'inin tespit edilemediği bilgisinin verildiği, Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan 2023/3 sayılı "Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği”nde, geri dönüştürülmek üzere ithaline izin verilebilecek atıkların çevre ve insan sağlığı yönünden kontrolüne ilişkin hususlara ve buna ilaveten ithalatı yasak olan atıklara ilişkin düzenlemelerin yer aldığı, söz konusu Tebliğ kapsamında, ülkemize tehlikeli atıkların ithalatı ile bertaraf amacıyla atık ithalatının yasak olduğu, ülkemiz ekonomisi için kritik önemi haiz olan atıklar da mevcut olduğundan, Tebliğ kapsamında, temiz, ayrıştırılmış, kontamine olmamış tehlikesiz atıkların ithalatının mümkün kılındığı, ihtiyaç duyulan plastik, cam, kâğıt ve tekstil atıkları gibi atıkların geri kazanım ve üretimde kullanım amacıyla ithalatının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının uygunluk denetimi ve belirlediği usul ve esaslar çerçevesinde yapılabildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yayımlanan ilgili mevzuat (Çevre Kanunu, Atık Yönetimi Yönetmeliği...) ve anılan Bakanlığın görüş ve değerlendirmeleri dikkate alınarak Tebliğin güncel ihtiyaçlara ve uluslararası düzenlemelere göre gerek duyuldukça güncellendiği ve her yılbaşında yeniden yayımlandığı, Tebliğin dayanağı olan mevzuat dikkate alındığında başka bir düzenleme yapılmadan alınacak bir iptal kararının uygulamada karışıklığa yol açacağı, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olduğu savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI:...
DÜŞÜNCESİ : Plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithalatına ilişkin yasal düzenlemeler hakkında bilgi verilmesi, plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithalatına izin verilmesi veya herhangi bir yasak mevcut ise istisna sağlanması talebiyle yapılan 27/03/2023 tarihli başvurunun plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithalatının yasak olduğu gerekçesiyle reddine ilişkin...... tarih ve ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı işlemi ile aynı taleple Ticaret Bakanlığı’na yapılan 24/03/2023 tarihli başvurunun zımnen reddine dair işlemin ve 31/12/2022 tarih ve 32060 sayılı 4. mükerrer Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2023/3)'nin eki olan EK-2/A ithali yasak atıklar listesindeki “17 04 11” nolu atık kodunun iptali istemiyle açılmıştır.
Davalı Ticaret Bakanlığının süre itirazı yerinde görülmemiştir.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun "Tehlikeli kimyasallar ve atıklar" başlıkl 13. Maddesinde, "Tehlikeli kimyasalların belirlenmesi, üretimi, ithalatı, atık konumuna gelinceye kadar geçen süreçte kullanım alanları ve miktarları, etiketlenmesi, ambalajlanması, sınıflandırılması, depolanması, risk değerlendirilmesi, taşınması ile ihracatına ilişkin usûl ve esaslar ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir.
Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak piyasaya sürüldüğü tespit edilen tehlikeli kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eşya, bunları satış ve kullanım amacıyla piyasaya süren kurum, kuruluş ve işletmelere toplattırılır ve imha ettirilir. Nakil ve imha için gereken masraflar ilgililerince karşılanır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bu masraflar, ilgili kurum, kuruluş ve işletmelerden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir.
Ticaret Bakanlığı bazı yakıtların, maddelerin, atıkların, tehlikeli kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eşyaların ithalini, Bakanlığın görüşünü alarak yasaklayabilir veya kontrole tâbi tutabilir.[16]
Tehlikeli atıkların ithalatı yasaktır.
Tehlikeli atıkların tanımı ile tehlikeli atıkların oluşum aşamasından itibaren toplanması, ayrılması, geçici ve ara depolanması, geri kazanılması, yeniden kullanılması, taşınması, bertarafı, bertaraf sonrası kontrolü, ihracatı, transit geçişi, ambalajlanması, etiketlenmesi, denetimi ve atık yönetim plânlarının hazırlanması ile ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça yayımlanacak yönetmelikle belirlenir..." düzenlemesi yer almıştır.
Dış ticarete konu ürünlerin güvenli ve ilgili teknik düzenlemelere uygun olmasını sağlamak, bu çerçevede ilgili teknik mevzuatın dış ticarete uyarlanması, uygulanması, ithalatta ve ihracatta denetim yapılması veya yaptırılması, denetim yapacak kuruluşların tespiti ile teknik düzenlemesine uygun veya güvenli olmayan ürünlerin ithalat ve ihracatının önlenmesine dair usul ve esasları belirlemek, dış ticarette teknik engellerin önlenmesine yönelik çalışmalar yapmak, teknik düzenlemeler ile ürün güvenliği ve denetimine dair mevzuat, politika ve uygulamaları koordine etmek ve söz konusu mevzuat, politika ve uygulamaların uluslararası yükümlülüklere uygunluğunu sağlamak amacıyla 14/09/2022 tarihli, 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı'nın 4. maddesinde; "(1) Bu Karar çerçevesinde;
a) Ürünlere ilişkin teknik mevzuatı dış ticarete uyarlamaya, diğer yetkili kuruluşlarla işbirliği halinde dış ticarette uygulamaya ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye,
b) Dış ticarete konu ürünlerin teknik düzenlemesine veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun olup olmadığına ilişkin denetim yapmaya ve yaptırmaya veya ilgili mevzuatın diğer bakanlık ve kuruluşlara verdiği yetkiler saklı kalmak üzere denetim yapacak kuruluşları belirlemeye,
c) Teknik düzenlemesi bulunmayan ürünlerin dış ticarette denetime esas olacak özelliklerini tespit etmeye veya ettirmeye ve bu özelliklere göre denetim yapmaya veya yaptırmaya,
ç) İhtiyaç duyulan standartları ihracatta veya ithalatta uygulamaya koymaya veya uygulamadan
kaldırmaya ve bu standartlara göre denetim yapmaya veya yaptırmaya,
d) Standart dışı, atık, artık ve çevre yönünden risk taşıyan maddelerin ithaline ve ihracına ilişkin
düzenlemeleri yapmaya,
c) Dış ticarette denetim yapan kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaya,
f) İthalat ve ihracat denetimleri ile piyasa gözetimi ve denetimi arasında uyum, işbirliği ve bilgi akışını sağlamaya, buna ilişkin altyapıyı oluşturmaya, denetimlerle ilgili ulusal ve uluslararası bildirim sistemlerini kurmaya ve bildirimleri yapmaya, bu faaliyetler hakkında kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla gerekli çalışmaları yapmaya ve raporlar hazırlamaya,
g) İhraç ürünlerine teknik engel uygulayan ülkelerin uygulamalarının kaldırılmasını teminen girişimde bulunmaya, görüşmeler yapmaya, uluslararası anlaşmalar çerçevesinde gerekli tedbirleri almaya, karşılıklı tanıma ve işbirliği anlaşmaları yapmaya,
ğ) İhraç tarım ürünlerinin alıcı ülke pazarlarının taleplerini karşılayacak nitelikte ihracını teminen bu
ürünlerden gerekli görülenlerin çeşidini, yetiştirildikleri bölgenin özelliklerini ve ulaşım durumunu göz önüne alarak uygun kesim, toplama ve ihraç tarihlerini belirlemek üzere ilgililerden oluşan bir komisyon kurmaya,
h) İhracata konu tarım ve gıda ürünlerinin insan, hayvan veya bitki sağlığı ve yaşamı ile tüketicinin ve çevrenin korunması bakımından alıcı ülkede Türk mallarının itibarına veya ihracata zarar verdiğinin tespiti halinde ilgili kuruluşlarla müştereken tedbir almaya,
ı) 7223 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında ihraç edilen ürünlerin güvensiz olması, tağşişe konu olması veya ürüne ilişkin işaretleme, etiketleme ve bilgilendirmenin alıcıyı yanıltacak şekilde yapılması durumunda yetkili kuruluşlarla işbirliği halinde tedbir almaya,
i) Bu Karara dayalı mevzuatta ve her aşamada denetimlerde değişiklik yapmaya ve önlem almaya,
denetim hizmeti karşılığında alınacak ücretin taban ve tavanını ve ödeme usulünü belirlemeye, denetimlerle ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeye, münhasıran Bakanlıkça yapılacak ve yaptırılacak denetimlerde numune alımına ve analiz için laboratuvarları yetkilendirmeye ilişkin usul ve esaslan belirlemeye,
j) Bu Karara dayalı mevzuatta ve denetim işlemlerinde gerekli hallerde değişiklik yapmaya, izin vermeye, istisna getirmeye, özel ve zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya,
k) Dış ticarete konu ürünlerle ilgili gözetim faaliyetlerinde bulunacak uluslararası gözetim şirketlerinin tabi olacakları şartlan tespit etmeye,
l) Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması ekinde yer alan Ticarette Teknik Engeller Anlaşması yükümlülükleri ve Avrupa Birliği ile karşılıklı yükümlülükler kapsamında, teknik düzenlemeler ile denetime ilişkin mevzuat ve mevzuat değişikliklerinin Dünya Ticaret Örgütü Sekretaryasına ve Avrupa Komisyonuna bildirimini yapmaya,
m) İthal ürünlerin ciddi risk taşıdığının veya uygunsuzluğunun piyasa gözetimi ve denetimi veya diğer yollardan tespiti halinde gerektiğinde ithalatta denetim yapmaya veya yaptırmaya, bu ürünlerin ciddi zarara sebebiyet verdiği durumlarda imalatçı veya ihracatçı ülkeler nezdinde girişimde bulunmaya veya ihtiyaç halinde imalatçı veya ihracatçı ülkelerle işbirliği mekanizmaları kurmaya ve işletmeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesi getirilmiştir.
2872 sayılı kanunun 13. maddesi uyarınca, Ticaret Bakanlığınca bazı yakıtların, maddelerin, atıkların, tehlikeli kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eşyaların ithalini, Bakanlığın görüşünü alarak yasaklayabileceği, bu haliyle Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı'nın 4. maddesine dayanılarak hazırlanan dava konusu Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğinin eki olan EK-2/A ithali yasak atıklar listesindeki "17 04 10" nolu atık kodunda "yağ, katran ve diğer tehlikeli maddeler içeren kablolar “, "17 04 11” nolu atık kodunda ise 17 04 10 dışındaki kablolara yer verilerek plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithalatına yasak getirilmesinin ve dava konusu tebliğ uyarınca tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü ve Onuncu Daireleri müşterek heyetince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca birlikte yapılan toplantıda Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra Başkan ... ve Üye ...'in davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği yönündeki usule ilişkin karşı oylarına karşılık oyçokluğuyla işin esasına geçilmesine karar verilerek, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY:
31/12/2022 tarih ve 32060 sayılı 4. mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2023/3) Ek-2/A'da yer alan ithali yasak atıklar listesindeki "17 04 11" no'lu atık kodunun ve plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithalatına izin verilmesi veya herhangi bir yasak mevcut ise istisna sağlanması talebiyle yapılan 24/03/2023 tarihli başvurunun, plastik kaplı bakır hurdasının ithalatının yasak olduğu gerekçesiyle reddine ilişkin ... tarihli, ... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı işlemi ile aynı taleple Ticaret Bakanlığına yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanununun "Tehlikeli kimyasallar ve atıklar" başlıklı 13.maddesininde, "Tehlikeli kimyasalların belirlenmesi, üretimi, ithalatı, atık konumuna gelinceye kadar geçen süreçte kullanım alanları ve miktarları, etiketlenmesi, ambalajlanması, sınıflandırılması, depolanması, risk değerlendirilmesi, taşınması ile ihracatına ilişkin usûl ve esaslar ilgili kurum ve kuruluşların görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak piyasaya sürüldüğü tespit edilen tehlikeli kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eşya, bunları satış ve kullanım amacıyla piyasaya süren kurum, kuruluş ve işletmelere toplattırılır ve imha ettirilir. Nakil ve imha için gereken masraflar ilgililerince karşılanır. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde bu masraflar, ilgili kurum, kuruluş ve işletmelerden 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil edilir. Ticaret Bakanlığı bazı yakıtların, maddelerin, atıkların, tehlikeli kimyasallar ile bu kimyasalları içeren eşyaların ithalini, Bakanlığın görüşünü alarak yasaklayabilir veya kontrole tâbi tutabilir. Tehlikeli atıkların ithalatı yasaktır (...)" hükmüne yer verilmiştir.
Atıkların oluşumundan bertarafına kadar çevre ve insan sağlığına zarar vermeden yönetiminin sağlanmasına, atık oluşumunun azaltılması, atıkların yeniden kullanımı, geri dönüşümü, geri kazanımı gibi yollar ile doğal kaynak kullanımının azaltılması ve atık yönetiminin sağlanmasına, çevre ve insan sağlığı açısından belirli ölçütlere, temel şart ve özelliklere sahip, bu Yönetmeliğin kapsamındaki ürünlerin üretimi ile piyasa gözetimi ve denetimine ilişkin genel usul ve esasların belirlenmesi amacıyla 2872 sayılı Çevre Kanununun 8, 11, 12 ve 13 üncü maddeleri, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair Kanun, 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (i) bentleri ile 3957 sayılı Kanun ile uygun bulunan ve 15/5/1994 tarihli ve 21935 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Tehlikeli Atıkların Sınırlarötesi Taşınımının ve Bertarafının Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesinin 3 üncü maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Atık Yönetimi Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinin 1.fıkrasının (d) bendinde, "Atık: Üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye atılan veya bırakılan ya da atılması zorunlu olan herhangi bir madde veya materyali", (ğ) bendinde "Atık listesi: Ek-4’te verilen listeyi", k) bendinde, "Atık yönetimi: Atığın oluşumunun önlenmesi, kaynağında azaltılması, yeniden kullanılması, özelliğine ve türüne göre ayrılması, biriktirilmesi, toplanması, geçici depolanması, taşınması, ara depolanması, geri dönüşümü, enerji geri kazanımı dâhil geri kazanılması, bertarafı, bertaraf işlemleri sonrası izlenmesi, kontrolü ve denetimi faaliyetlerini", (ş) bendinde " Çevre izin ve lisans belgesi: 10/9/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinde düzenlenen belgeyi", (v) bendinde, "Geçici faaliyet belgesi: Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinde düzenlenen belgeyi", (z) bendinde, "Geri dönüşüm: Enerji geri kazanımı ve yakıt olarak kullanımı ya da dolgu yapmak üzere atıkların tekrar işlenmesi hariç olmak üzere, organik maddelerin tekrar işlenmesi dâhil atıkların işlenerek asıl kullanım amacı ya da diğer amaçlar doğrultusunda ürünlere, malzemelere ya da maddelere dönüştürüldüğü herhangi bir geri kazanım işlemini", (jj) bendinde, "Tehlikeli atık: Ek-3/A’da yer alan tehlikeli özelliklerden birini ya da birden fazlasını taşıyan, ek-4’te altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıkları", (kk) bendinde, "Tehlikesiz atık: Ek-4 atık listesinde yıldız (*) işareti bulunmayan atıkları" ifade eder düzenlemesine yer verilmiş, aynı Yönetmeliğin Ek-4'ünde "atık kodu açıklamaları" başlığı altında, "Ek-4 atık listesinde altı haneli atık kodlarının yanında yer alan işaretlerin açıklamaları aşağıdaki şekildedir; (M) işareti: Altı haneli atık kodu hizasında “Açıklama” sütununda yer alan işaret atığın muhtemel tehlikeli atık olduğunu belirtir. Bu şekilde işaretlenmiş olan atıkların tehlikeli olup olmadığının belirlenmesi için bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde öngörülen atığın tehlikelilik özelliklerinin belirlenmesine yönelik çalışma yapılır." düzenlemesine yer verilmiş, "atık listesi" başlıklı kısmında (17) sayılı bölümün "İnşaat ve Yıkıntı Atıkları (Kirlenmiş Alanlardan Çıkartılan Hafriyat Dahil)" olduğu ifade edilmiş, 17 04Metaller (Alaşımları Dahil) başlığı altında ağ, katran ve diğer tehlikeli maddeler içeren kablolar çin 17 04 10* atık koduna yer verilmiş ve karşısında (M) işareti belirtilmiş, 17 04 10 dışındaki kablolar ise 17 04 11 atık kodu ile belirtilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Atıkların ithalatı" başlıklı 22.maddesinin 1. fıkrasında "Tehlikeli atıkların, serbest bölgeler dâhil Türkiye Cumhuriyeti Gümrük Bölgesine girişi yasaktır. Bazı tehlikesiz atıkların, kontrole tabi olarak ithalatına izin verilebilir. Bu izinlere ilişkin esaslar, Bakanlık görüşü doğrultusunda Ekonomi Bakanlığınca yayımlanacak düzenlemelerle belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
Dış ticarete konu ürünlerin güvenli ve ilgili teknik düzenlemelere uygun olmasını sağlamak, bu çerçevede ilgili teknik mevzuatın dış ticarete uyarlanması, uygulanması, ithalatta ve ihracatta denetim yapılması veya yaptırılması, denetim yapacak kuruluşların tespiti ile teknik düzenlemesine uygun veya güvenli olmayan ürünlerin ithalat ve ihracatının önlenmesine dair usul ve esasları belirlemek, dış ticarette teknik engellerin önlenmesine yönelik çalışmalar yapmak, teknik düzenlemeler ile ürün güvenliği ve denetimine dair mevzuat, politika ve uygulamaları koordine etmek ve söz konusu mevzuat, politika ve uygulamaların uluslararası yükümlülüklere uygunluğunu sağlamak amacıyla 14/09/2022 tarihli, 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararı'nın 4. maddesinde; "(1) Bu Karar çerçevesinde; a) Ürünlere ilişkin teknik mevzuatı dış ticarete uyarlamaya, diğer yetkili kuruluşlarla işbirliği halinde dış ticarette uygulamaya ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları belirlemeye, b) Dış ticarete konu ürünlerin teknik düzenlemesine veya genel ürün güvenliği mevzuatına uygun olup olmadığına ilişkin denetim yapmaya ve yaptırmaya veya ilgili mevzuatın diğer bakanlık ve kuruluşlara verdiği yetkiler saklı kalmak üzere denetim yapacak kuruluşları belirlemeye, c) Teknik düzenlemesi bulunmayan ürünlerin dış ticarette denetime esas olacak özelliklerini tespit etmeye veya ettirmeye ve bu özelliklere göre denetim yapmaya veya yaptırmaya, ç) İhtiyaç duyulan standartları ihracatta veya ithalatta uygulamaya koymaya veya uygulamadan aldırmaya ve bu standartlara göre denetim yapmaya veya yaptırmaya, d) Standart dışı, atık, artık ve çevre yönünden risk taşıyan maddelerin ithaline ve ihracına ilişkin düzenlemeleri yapmaya, e) Dış ticarette denetim yapan kuruluşlar arasında koordinasyonu sağlamaya, f) İthalat ve ihracat denetimleri ile piyasa gözetimi ve denetimi arasında uyum, işbirliği ve bilgi akışını sağlamaya, buna ilişkin altyapıyı oluşturmaya, denetimlerle ilgili ulusal ve uluslararası bildirim sistemlerini kurmaya ve bildirimleri yapmaya, bu faaliyetler hakkında kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla gerekli çalışmaları yapmaya ve raporlar hazırlamaya, g) İhraç ürünlerine teknik engel uygulayan ülkelerin uygulamalarının kaldırılmasını teminen girişimde bulunmaya, görüşmeler yapmaya, uluslararası anlaşmalar çerçevesinde gerekli tedbirleri almaya, karşılıklı tanıma ve işbirliği anlaşmaları yapmaya, ğ) İhraç tarım ürünlerinin alıcı ülke pazarlarının taleplerini karşılayacak nitelikte ihracını teminen bu ürünlerden gerekli görülenlerin çeşidini, yetiştirildikleri bölgenin özelliklerini ve ulaşım durumunu göz önüne alarak uygun kesim, toplama ve ihraç tarihlerini belirlemek üzere ilgililerden oluşan bir komisyon kurmaya, h) İhracata konu tarım ve gıda ürünlerinin insan, hayvan veya bitki sağlığı ve yaşamı ile tüketicinin ve çevrenin korunması bakımından alıcı ülkede Türk mallarının itibarına veya ihracata zarar verdiğinin tespiti halinde ilgili kuruluşlarla müştereken tedbir almaya, ı) 7223 sayılı Kanunun 2 nci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında ihraç edilen ürünlerin güvensiz olması, tağşişe konu olması veya ürüne ilişkin işaretleme, etiketleme ve bilgilendirmenin alıcıyı yanıltacak şekilde yapılması durumunda yetkili kuruluşlarla işbirliği halinde tedbir almaya, i) Bu Karara dayalı mevzuatta ve her aşamada denetimlerde değişiklik yapmaya ve önlem almaya, denetim hizmeti karşılığında alınacak ücretin taban ve tavanını ve ödeme usulünü belirlemeye, denetimlerle ilgili her türlü bilgi ve belgeyi istemeye, münhasıran Bakanlıkça yapılacak ve yaptırılacak denetimlerde numune alımına ve analiz için laboratuvarları yetkilendirmeye ilişkin usul ve esaslan belirlemeye, j) Bu Karara dayalı mevzuatta ve denetim işlemlerinde gerekli hallerde değişiklik yapmaya, izin vermeye, istisna getirmeye, özel ve zorunlu durumları inceleyip sonuçlandırmaya, k) Dış ticarete konu ürünlerle ilgili gözetim faaliyetlerinde bulunacak uluslararası gözetim şirketlerinin tabi olacakları şartlan tespit etmeye, l) Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması ekinde yer alan Ticarette Teknik Engeller Anlaşması yükümlülükleri ve Avrupa Birliği ile karşılıklı yükümlülükler kapsamında, teknik düzenlemeler ile denetime ilişkin mevzuat ve mevzuat değişikliklerinin Dünya Ticaret Örgütü Sekretaryasına ve Avrupa Komisyonuna bildirimini yapmaya, m) İthal ürünlerin ciddi risk taşıdığının veya uygunsuzluğunun piyasa gözetimi ve denetimi veya diğer yollardan tespiti halinde gerektiğinde ithalatta denetim yapmaya veya yaptırmaya, bu ürünlerin ciddi zarara sebebiyet verdiği durumlarda imalatçı veya ihracatçı ülkeler nezdinde girişimde bulunmaya veya ihtiyaç halinde imalatçı veya ihracatçı ülkelerle işbirliği mekanizmaları kurmaya ve işletmeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesi getirilmiştir.
14/9/2022 tarihli ve 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının 4. maddesine dayanılarak, serbest bölgeler dahil, Türkiye gümrük bölgesine girecek Ek-1’deki listede yer alan atıkların, çevrenin korunması yönünden uygunluk denetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemek ve Türkiye gümrük bölgesine girişi yasak olan atıkları belirlemek amacıyla Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan ve 31/12/2022 tarih ve 32060 (4. Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğinin (Ürün Güvenliği ve Denetimi:2023/3) "İthali yasak atıklar" başlıklı 4.maddesinde, (1) Ek-2/A ve Ek-2/B’deki listelerde yer alan atıkların, serbest bölgeler dahil, Türkiye gümrük bölgesine girişi yasaktır. (2) Ek-1’deki listede yer alan atıkların, patlayıcı madde ve radyasyon içermemesi, herhangi bir şekilde tehlikeli veya ithali yasak atıklarla veya tehlikeli maddelerle kontamine olmaması gerekir." hükmüne, "İthali yasak atıklar" başlıklı Ek 2/A listesinin (17) İnşaat ve yıkıntı atıkları (Kirlenmiş alanlardan çıkartılan hafriyat dahil) başlığı altında "17 04 10" nolu atık kodunda "yağ, katran ve diğer tehlikeli maddeler içeren kablolar “, "17 04 11” nolu atık kodunda ise 17 04 10 dışındaki kablolara yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Anayasa'nın 123. maddesinde; "İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir" hükmüne, 124. maddesinde ise; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." kuralına yer verilmiştir.
Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak tüzük ve yönetmelik dışında, kılavuz, yönerge, tebliğ, genelge gibi çeşitli adlar altında da düzenleme yapabilmektedirler. Ancak bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir.
Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen tüzük, yönetmelik, genelge, tebliğ kılavuz gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği, yeni bir yöntem ve usul getiremeyeceği, dayanağı olan mevzuatta yer alan hükümler dışında yeni bir düzenleme içeremeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.
İdarenin düzenleyici idari işlem tesis etme yetkisinin "Yasama yetkisinin devredilmezliği" ilkesinin bir sonucu olarak ikincil nitelikte bir kural koyma yetkisi olduğu göz önüne alındığında; söz konusu yetkinin kanunların çizdiği çerçeve içinde kalması ve kanunlara uygun olarak kullanması zorunludur.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından, özetle, “plastik kaplı bakır kablo hurdası” geri dönüşümü ile asfalt yapımında kullanılan MR6 ve MR8 maddelerinin üretimi alanında faaliyet gösterdiğini, plastik kaplı bakır kablo hurdası ithal ederek, kurulması planlanan geri dönüşüm tesisinde bakır ve plastik ayrıştırılmak suretiyle plastikten elde edilecek MR6 ve MR8 ürünlerini hem iç pazarda satmayı hem de ihraç etmeyi planladığını, gerçekleştirmeyi planladığı faaliyetin yürütülmesi için “plastik kaplı bakır kablo hurdası” ithalinin zaruri olduğu belirtilerek plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithalatına ilişkin yasal düzenlemeler hakkında bilgi verilmesi, plastik kaplı bakır kablo hurdasının ithalatına izin verilmesi veya herhangi bir yasak mevcut ise istisna sağlanması talebiyle yapılan 27/03/2023 tarihli başvurunun davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından plastik kaplı bakır kablo hurdasının Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğinin (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2023/3) Ek-2/A İthali Yasak Atıklar listesinde 17 04 11 atık koduyla yer aldığı ve ithalatının yasak olduğu gerekçesiyle reddedildiği görülmektedir.
Diğer taraftan, davacının gerçekleştirmek istediği faaliyetin yürütülmesi için ithal edilmesinin zaruri olduğu belirtilen "plastik kaplı bakır kablo hurdası”nın ithaline davalı idarelerce hiçbir zaman izin verilmediği, söz konusu atığın ithalinin sürekli yasak olduğu, "plastik kaplı bakır kablo hurdası”nın Atık Yönetimi Yönetmeliğinin Ek-4'ünde (17) "İnşaat ve Yıkıntı Atıkları (Kirlenmiş Alanlardan Çıkartılan Hafriyat Dahil)" bölüm başlığı altında düzenlediği, anılan başlık altında düzenlenen kablolardan yağ, katran ve diğer tehlikeli maddeleri içerenlerin 17 04 10* (M) koduyla, bunlar dışında kalanların ise 17 04 11 koduyla gösterildiği, iptali istenilen Tebliğin "İthali yasak atıklar" başlıklı Ek 2/A listesinin (17) İnşaat ve yıkıntı atıkları (Kirlenmiş alanlardan çıkartılan hafriyat dahil) başlığı altında "17 04 10" nolu atık kodunda "yağ, katran ve diğer tehlikeli maddeler içeren kablolar “, "17 04 11” nolu atık kodunda ise 17 04 10 dışındaki kablolara yer verildiği, inşaattan, yıkıntıdan ve kirlenmiş alanlardan çıkarılan "plastik kaplı bakır kablo hurdası”nın tehlikeli maddelerle kontamine olma ihtimalinin yüksek olduğu, çevresel risk oluşturduğu, tehlikesiz atık olduklarının belirlenebilmesi için her farklı kaynaktan çıkan atığa analiz yapılmasının gerektiği, kaynağının ve kalitesinin izlenebilir olmadığı,ayrıca iç piyasada metal hurda geri kazanım tesislerinin bir kısmı tarafından çevresel kirliliğe yol açacak şekilde ayrıştırıldığının tespit edildiği gerekçeleriyle davalı idarelerce ithalinin uygun görülmediği anlaşılmaktadır.
2872 sayılı Çevre Kanununun, Atık Yönetimi Yönetmeliğinin ve 14/9/2022 tarihli ve 6038 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe konulan Teknik Düzenlemeler Rejimi Kararının yukarıda yer verilen hükümleri uyarınca davalı idarenin kamu yararı amacıyla tehlikesiz atıkların ithalatına izin vermek ya da yasaklamak hususunda tebliğlerle düzenleme yapabileceğinin kabulü gerekmektedir.
Bu durumda, hukuki ve maddi gerekçeleri belirtilen dava konusu işlemin üst hukuk normlarınca verilen idarenin düzenleme yetkisi çerçevesinde ve üst hukuk normlarına uygun olarak tesis edildiği sonucuna varıldığından, iptali istenilen düzenlemede ve söz konusu düzenlemeye dayanılarak davacının başvurularının reddine dair dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Başkan... ve Üye ...'in usul yönünden, Üye ...'ın esas yönünden karşı oyları ve oyçokluğuyla DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarıncauruşmasız davalar için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen otuz (30) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere, 30/04/2025 tarihinde karar verildi.
(XX) KARŞI OY :
Dosyanın incelenmesinden, davacının plastiğin geri dönüştürülmesi sonucunda elde dilen ve asfalt yapımında kullanıldığı belirtilen MR6 ve MR8 maddelerinin üretimi alanında faaliyet gösteren yabancı sermayeli bir firma olduğu, davacı tarafından, halihazırda birden fazla ülkede söz konusu üretimin gerçekleştirildiği tesislerinin bulunduğu, ülkemizde de aynı şekilde üretim yapmak amacıyla Muğla İli, Ortaca İlçesinde bir tesis kurmak için çalışmalarını sürdürdüğü, ülkemizde kurulmak istenilen tesiste yurtdışı tesislerinde olduğu gibi "plastik kaplı bakır kablo hurdası"nı hammadde olarak kullanmak istediği ancak söz konusu hurdanın ülkemiz iç piyasasından yeterli miktarda temiz edilmesindeki güçlük nedeniyle ithalinin gerçekleştirilmesine ihtiyaç duyulduğu hususları belirtilerek "plastik kaplı bakır kablo hurdası" ithalatına izin verilmesi istemiyle yapılan başvurunun davalı idarelerce "plastik kaplı bakır kablo hurdasının" Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğinin (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2023/3) Ek-2/A İthali Yasak Atıklar listesinde 17 04 11 atık koduyla yer aldığı ve ithalatının yasak olduğu gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
Müşterek heyet kararında belirtildiği üzere davalı idarelerin tehlikesiz nitelikteki atıkların ithalatına izin vermek ya da yasaklamak hususunda düzenleme yapma yetkisi bulunmakla birlikte bu yetkinin kamu yararı amacıyla ve gerekçesi ortaya konulmak suretiyle kullanılması hukuk devletinin gereğidir.
Davacı tarafından, plastiğin geri dönüştürülmesi yoluyla elde edilen MR6 ve MR8 maddelerinin asfalt yapımında kullanılmasıyla, asfalt yapımından kaynaklanan CO2 emisyonunun azaltılmasının, atık plastiklerin yeniden kullanılmasının, fosil yakıtların azaltılmasının, daha düşük maliyetle ve daha kaliteli asfalt kullanımının sağlanmasının hedeflendiği ifade edilmekte olup söz konusu tesisin gerçekleştirilmesinde çevrenin korunması, çevre kirliliğine yol açan etkenlerin azaltılması, istihdama ve ülke ekonomisine katkıları göz önünde bulundurulduğunda kamu yararı bulunduğu anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, tesisin hammadde olarak kullanmak istediği kompozit atık olan "plastik kaplı bakır kablo hurdasının" plastik aksamının ve bakır kısmının ayrı ayrı ithalinin serbest olmasına rağmen "plastik kaplı bakır kablo hurdasının" ithalinin yasak olmasının gerekçesinin davalı idarelerce tereddüte mahal vermeyecek şekilde ortaya konulamadığı, davacının yukarıda belirtilen içerikteki başvurusunun reddine gerekçe olarak gösterilen Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliğinin (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2023/3) Ek-2/A İthali Yasak Atıklar listesinde 17 04 11 atık koduyla yer alması nedeniyle söz konusu atığın ithalinin yasak olduğu hususunun, anılan atığın ithalinin yasaklanmış olmasının gerekçesini ortaya koymaya yeterli olmadığı görülmektedir.
Belirtilen nedenlerle, Çevrenin Korunması Yönünden Kontrol Altında Tutulan Atıkların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2023/3) Ek-2/A'da yer alan ithali yasak atıklar listesindeki dava konusu "17 04 11" no'lu atık kodunun ve bu koda dayanılarak tesis edilen bireysel işlemlerin iptali gerektiği düşüncesiyle aksi yöndeki müşterek heyet kararına katılmıyorum.