T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11616
Karar No : 2025/1781
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Madencilik Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... parselde bulunan taşınmazda, 2872 sayılı Çevre Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslara aykırı olarak hafriyat toprağı ile dolgu yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, anılan Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca davacıya 265.497,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin Tekirdağ Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasına sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde; Süleymanpaşa Belediyesi ile imzalanan 23/09/2016 tarihli protokol hükümleri uyarınca, Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13. maddesine göre, yola komşu olan davacı şirketin diğer inşaatlarında çıkan hafriyat toprağınının yol yapım çalışmaları sırasında dolgu malzemesi olarak kullanılmasına Süleymanpaşa Belediyesi nezdinde müsaade edildiği, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı Hafriyat Yönetimi Şube Müdürlüğü tarafından (Süleymanpaşa Belediye Başkanlığına hitaben) yazılan ... tarihli ve ... sayılı yazıda da açıkça belirtildiği üzere, yolun yapımı sırasında şevlendirilen dolgu malzemesinin yağışlar sonucu kayarak park vasıflı ...parsel sayılı taşınmaza aktığı, dolayısıyla, her ne kadar 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi bakımından kirletenin kusurlu olması aranmamakta ise de, meydana gelen hafriyat toprağının taşınmasının iradi davranış neticesinde gerçekleşmediği, irade dışında yağan yağışların taşıması ile mücbir sebep sonucunda uyuşmazlık konusu parsele intikal etmiş olduğu anlaşıldığından, davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, kesilen idari para cezasının hukuka uygun olduğu, yerel Mahkemece Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi personeli tarafından düzenlenen tutanakta belirtilen "toprağın yağışlar sonucu kayma yaptığına dair" tespitine dayanılarak karar verilmiş ise de, bu durumu doğrulayan fotoğraf, metorolojik veri vb. herhangi bir delilin dosyaya sunulmadığı, bununla birlikte, Mahkemece yağışların mücbir sebep kabul edilip edilemeyeceğine dair bir inceleme de yapılmadığı, kaldı ki, bir olayın mücbir sebep kabul edilebilmesi için, önlenemez ve öngörülemez olması şartlarının sağlanması gerektiği, Çevre Kanununun ilgili hükümleri uyarınca çevreyi kirletenlerin kusur şartı aranmaksızın sorumlu oldukları, söz konusu Kanunda yağışların mücbir sebep olarak kabul edilebileceğine dair bir düzenlemenin de bulunmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2872 sayılı Çevre Kanununun ''Kirletme yasağı'' başlıklı 8. maddesinde; her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmanın yasak olduğu; kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililerin kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirletenin, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlü olduğu; ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasının ''r'' bendinde; bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere ve ithal edenlere idari para cezası verileceği; aynı maddenin 2. fıkrasında; bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezalarının kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verileceği; "Kirletenin sorumluluğu" başlıklı 28. maddesinde de, çevreyi kirletenlerin ve çevreye zarar verenlerin sebep oldukları kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı kusur şartı aranmaksızın sorumlu oldukları kurala bağlanmıştır.
02/04/2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin (ö) bendinde ise; atıkların toprağa denizlere göllere akarsulara ve benzeri alıcı ortamlara dökülmesi, doğrudan dolgu yapılması ve depolanması suretiyle çevrenin kirletilmesinin yasak olduğu düzenlenmiştir.
Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin ''Tanımlar'' başlıklı 4. maddesinde, "Hafriyat Toprağı: İnşaat öncesinde arazinin hazırlanması aşamasında yapılan kazı ve benzeri faaliyetler sonucunda oluşan toprak" olarak tanımlanmış, 13. maddesinde; hafriyat toprağı ile inşaat yıkıntı atıklarının üretici ve taşıyanları tarafından belediyelerin veya mahallin en büyük mülki amirinin gösterdiği ve izin verdiği geri kazanım ve depolama tesisleri dışında, denizlere, göllere, akarsulara veya herhangi bir yere dökülmesi ve dolgu yapılmasının yasak olduğu, faaliyetleri sonucu hafriyat toprağı ve inşaat/yıkıntı atıklarının üretimine neden olacak özel veya resmi kişi, kurum ve kuruluşların bu atıkların üretilmesinden önce ilgili belediyeye/ mahallin en büyük mülki amirlerine başvurarak gerekli izinleri almak, atıklarını bu yönetmeliklerde belirtilen usul ve esaslara göre bu mercilerin göstereceği geri kazanım/depolama sahasına taşınmasını sağlamakla yükümlü oldukları hüküm altına alınmıştır.
Belirtilen mevzuat hükümlerine göre, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ihlal edilip edilmediği ve ilgilisine idari para cezası verilip verilmeyeceği değerlendirmesi yapılırken, söz konusu faaliyetin bir kamu hizmetinin yerine getirilmesine yönelik olup olmadığının ve çevreyi kirletme sonucunu doğurup doğurmadığının bu faaliyetle sınırlı olarak dikkate alınması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket ile Süleymanpaşa Belediye Başkanlığı arasında, Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ...Mahallesinde bulunan ve krokide belirtilen sokakların yol açımı ve üst kaplamasının yapımı konusunda 23/09/2016 tarihli protokolün imzalandığı, bu protokolde, yolların yapımı ve hafriyatların kaldırılması çalışması sırasında çıkan nebati toprağın ..., ... ve ... no.lu parsellerde depolanabileceğinin ve inşaat ruhsatı davacı şirkete ait diğer inşaat sahalarında yapılan hafriyatlardan çıkan kumlu ve killi sıkıştırılabilecek dolgu malzemelerinin de ... no.lu parselde depolanarak krokide gösterilen yolların dolgularında kullanılabileceğinin belirtildiği, anılan proje kapsamında davacı şirket tarafından yol inşasına başlanıldığı, inşaat devam ederken Süleymanpaşa Belediyesince "izinsiz hafriyat dökümü ve yol kotunun yükseltilmesi" hakkında gerekli iş ve işlemlerin yapılması talebiyle ... tarih ve ... sayılı yazıyla Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuru yapıldığı, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı Hafriyat Yönetimi Şube Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, "teknik personelleri tarafından yapılan inceleme neticesinde, Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi ... m.lik ... Sokağı yolunun yapımı sırasında şevlendirilen dolgu toprağının yağışlar sonucu kayarak ... parselin içinde kalan ve imar planlarına göre 5.344 metrekarelik alana sahip olan park alanına kaydığının tespit edildiği;...lik ... Sokağı yolunun imar planlarına göre sınırlarının belirlenmesi ve yolun sınırları dışında kalan toprağın tarafınızca ... İnşaat firmasına kaldırtılarak, izinli hafriyat sahalarına götürtülmesi gerektiği" belirtilerek yazının gereği için Süleymanpaşa Belediyesine tebliğ edildiği, bunun üzerine, Süleymanpaşa Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü tarafından davacı şirkete hitaben yazılan ...tarih ve ... sayılı yazıda "... sayılı parselde kayıtlı park vasıflı taşınmaza izinsiz dolgu yapıldığının tespit edildiği, imzalanan protokoldeki ... nolu yolla ilgili perde duvarları yapılarak yol çalışması yapılabileceği, başka parsele dolgu yapılarak yol yapılmasının mümkün olmadığı, perde duvarlarının yapılması suretiyle yolun tamamlanması, ayrıca ..., ... ve ... parsellerdeki hafriyat toprağı atıklarının 15/03/2021 tarihine kadar kaldırılması gerektiği, aksi halde yasal işlem başlatılacağı" belirtilerek yazının davacı şirkete gönderildiği, sonrasında davacı şirket tarafından Süleymanpaşa Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğüne yazılan ... tarih ve ... evrak kayıt numaralı yazı ile, 23/09/2016 tarihli protokole istinaden yapılan yol çalışması kapsamında yola komşu park vasıflı parsele istenmeyerek de olsa dökülen toprağın 15/03/2021 tarihi itibariyle kaldırıldığının bildirildiği, Süleymanpaşa Belediyesi tarafından davacı şirkete hitaben gönderilen ... tarih ve ... sayılı yazıda ise "23/03/2021 tarihinde teknik personel tarafından yapılan kontrol ve ölçümde, yapılmış olan dolgunun kaldırılmadığı, ... no.lu parsel üzerinde 11.608,489 metreküp kaçak dolgu yapıldığı hususunun tespit edildiği, yolun altına parsel sınırını koruyacak şekilde istinat duvarı yapılması gerektiği, istinat duvarı ve yolun yapılması için 09/04/2021 tarihine kadar ek süre verildiği" hususlarının belirtildiği, bu yazıya cevaben davacı şirket tarafından gönderilen... tarih ve ... sayılı yazıda da, arazi kotunun resmi arazi kotundan yaklaşık 8 metre aşağıya kaçak olarak indirildiğinin ve mevcut durumun kot farkından kaynaklandığının bildirildiği, Süleymanpaşa Belediye Başkanlığı Zabıta Müdürlüğü tarafından tanzim edilen 09/04/2021 tarihli tutanakla, ... sayılı parselde kayıtlı park vasıflı taşınmaz üzerinde davacı şirket tarafından izinsiz olarak hafriyat toprağı ile dolgu yapıldığı, verilen süre içerisinde hafriyat toprağının kaldırılmadığı hususlarının tespit edildiği, bu durumun ... tarih ve ... saylı yazı ile Tekirdağ Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne ihbar edilmesi üzerine düzenlenen 27/04/2021 tarihli tutanakta, Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ... Mahallesi adresinde davacı şirket tarafından yapılan inşaatlar ile Tekirdağ - İstanbul Yolu arasında kalan ... no.lu parsel üzerinde hafriyat toprağı ile dolgu yapılarak şevleme çalışmasının yapılmış olduğu, denetim esnasında herhangi bir döküm olmadığının görüldüğü, denetime ilişkin fotoğraf çekimi yapıldığı belirtilerek durumun kayıt altına alındığı; söz konusu tespitler üzerine davacı şirket adına 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi uyarınca kesilen idari para cezasının iptali istemiyle de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, her ne kadar İdare Mahkemesince, uyuşmazlık konusu hafriyat toprağının yağışların etkisiyle, mücbir sebep kapsamında söz konusu parsele intikal ettiği kabul edilerek, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ve İdare Dava Dairesince istinaf başvurusu reddedilmiş ise de; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, dava dosyasındaki bilgi, belge ve fotoğraflar birlikte değerlendirildiğinde; eylemin yol yapım alanının ve davacıya izin verilen parsellerin dışında gerçekleştiği, davacının defalarca uyarılmasına rağmen gerekli tedbirleri almadığı, verilen süre içerisinde hafriyat toprağını kaldırmadığı ve olayda mücbir sebep halinin bulunmadığı; dolayısıyla davacının çevreyi kirletme yasağına ilişkin ilgili Kanun hükümlerini ihlal ettiği sonucuna ulaşıldığından, davaya konu idari para cezasında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 18/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.