T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11731
Karar No : 2025/157
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Çevre ve Enerji Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Tekirdağ İli, Kapaklı İlçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No:... adresinde faaliyet gösteren işletmede yapılan denetimde, "Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ"e aykırı olarak tehlikeli atıkların taşındığının tespit edildiğinden bahisle, 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (v) bendi ile 2. fıkrası uyarınca 1.207.155,00 TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tekirdağ Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü idari yaptırım kararının iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen 905.366,25-TL'nin dava tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar hesaplanacak yasal faizi ile birlikte ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... tarih ve ... seri nolu denetim tutanağında yer alan; 19 08 03* (Endüstriyel atık suyun diğer yöntemlerle arıtılmasından kaynaklanan tehlikeli maddeler içeren çamurlar) kodlu atığın ... plakalı araç ile ... Atık Yön. San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işletmeye gönderildiği, 19 08 13* kodlu atığı taşıyan söz konusu aracın 14.30-15.00 saatleri arasında (tesise giriş saati 14.34) ... Atık Yön. San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işletmeye giriş yaptığı, aracın davacı işletmeden 13.35 saatinde atıklar ile birlikte çıkış yaptığına dair kantar fişinin bulunduğu, ... plakalı aracın ... Atık Yön. San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı işletmeye giriş yaptığı esnada araç MoTAT sistemi üzerinden oluşturulmuş taşıma kaydının bulunmadığı hususlarındaki tespitlerin yeterli ve yerinde olduğu, ancak davacının taşıma gününde MoTAT sisteminde erişim sıkıntısı olduğu yönündeki iddiasının, aynı gün 15.06 saatinde yani taşımanın gerçekleştiği saatten hemen sonra MoTAT sistemine giriş yapıldığının görüldüğü, savunma ekinde bu hususa ilişkin incelenen log kayıtları, Arvento Mobil Sistemler A.Ş. tarafından iletilen ... plakalı aracın hareket dökümü, denetim anındaki güzergahı ve konumu, günlük kayıtlarına ilişkin yapılan değerlendirme sonucu hazırlanan 30/06/2021 tarihli Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirilmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü yazısında MoTAT sistemine veri aktarımında herhangi bir sorun olmadığının ortaya konulduğu, davacı tarafından sistemde sorun olduğuna yönelik dava dilekçesine ekran görüntüsü eklenmiş ise de, davalı idarenin beyan ettiği anlık sorunlara karşılık ekran görüntüsündeki bu sorunun tüm gün yaşandığına dair somut bir delil olmadığı, diğer taraftan davacının 19 08 13* kodlu atığın muhtemel tehlikeli atık olduğu, tehlikeli atık olup olmadığı ortaya konulmadan tehlikeli atıklar için öngörülen cezanın uygulanamayacağı iddiasının, Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 9. maddesinin e bendinde; muhtemel tehlikeli atıkların tehlikeli olmadığı ileri sürülüyorsa atık üreticisi tarafından tehlikesiz olduğunun belgelenmesi gerektiğinin düzenlendiği, davacı tarafından bu yönde bir belgenin Mahkemeye sunulmadığı, davacının bu iddiasını ispatlama yükümlülüğünün davalı idarede değil kendisinde olduğu görüldüğünden yerinde olmadığı, dolayısıyla ... tarih ve ... seri nolu denetim tutanağı, MoTAT sistemi çıktıları ve 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ilgili maddelerinin dosya kapsamı ile birlikte incelenmesi neticesinde, davacı işletmeye isnat edilen fiilin sübuta erdiği anlaşıldığından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan davacının, ihtirazi kayıtla yapmış olduğu 905.366,25-TL ödemenin dava tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar hesaplanacak yasal faizi ile birlikte iadesine ilişkin isteminin de reddi gerekmektedir.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, taşımanın yapıldığı gün MoTAT sisteminin hizmet vermediği, erişim sıkıntısı yaşanması bakımından davacının kusurunun bulunmadığı, davacının atık türü, ambalaj biçimi, beklemesinden dolayı risk oluşturması gibi nedenlerle bekletilmeden gönderilmesi zorunluluğunun oluştuğu, davacı şirketin atık üreticisi olmadığı, atık taşıyıcısı olduğu dolayısıyla ispat yükünün davacıya ait olmadığı, ayrıca atığın muhtemel tehlikeli atık olduğunun sabit olduğu dolayısıyla tehlikeli atık olduğunun kesin olmadığı, bu nedenle tehlikeli atık olduğundan bahisle para cezasının verilemeyeceği, şüpheden sanık yararlanır ilkesine aykırı olduğu, ayrıca Çevre Kanunu'na göre sadece Kanun ve Yönetmeliklere aykırı davranılması durumunda para cezası verilebileceğinin öngörüldüğü, Tebliğe aykırılığın ise cezalandırma sebebi olarak görülmediği, çevrenin kasten kirletilmesinin söz konusu olmadığı halde, bu kapsamda değerlendirilerek para cezası verilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, atıkların gönderildiği tesise giriş yaptığı sırada sevk irsaliyesinin, MoTAT sistemi üzerinden oluşturulmuş taşıma kaydının bulunmadığı, MoTAT sistemi üzerinden oluşturulan taşıma formunun taşıma işlemi bittikten sonra oluşturulduğunun tespit edildiği, Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ uyarınca sürecin, MoTAT üzerinden taşıma işleminden önce başlatılması gerektiği, dolayısıyla mevzuata aykırı taşıma işleminin gerçekleştiği, ayrıca sistem üzerinden taşıma talebi, taşıma gününde oluşturulabileceği gibi, ileri tarihli geçerlilik süresi belirlenmek suretiyle de oluşturulabileceği, MoTAT sistemi üzerinde erişim sıkıntısının kısa süreli olduğu, kaldı ki davacının atığı 1 yıl boyunca bekletme imkanına sahip olduğu, Atık Yönetimi Yönetmeliğine göre atık üreticisinin, "M" işaretiyle tanımlanan atığın tehlikeli olmadığı iddia edilmesi durumunda, yapılacak analiz sonucunda tehlikesiz olduğunu belgelemekle yükümlü olduğu, dolayısıyla tehlikesiz atık olduğu belgelenmedikçe atığın tehlikeli atık olarak yönetilmesi gerektiği, kaldı ki davacı tarafından analize ihtiyaç duyulmadan tehlikeli olduğu kabul edilmek suretiyle MoTAT sisteminin kullanıldığı, davacının analiz yaptırıp yaptırmama hususunda özgür olduğu, ancak "M" işaretli atık için analiz yaptırmaması durumunda tehlikeli atık olarak kabul edilmek suretiyle yönetiminin buna göre yapılması gerektiği, dolayısıyla dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile aşağıda yer verilen gerekçeyle İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
17/02/2021 tarihinde yapılan denetimde; davacı ... Çevre ve enerji San. ve Tic. A.Ş. unvanlı işletmeden 19 08 09* (Endüstriyel atık suyun diğer yöntemlerle arıtılmasından kaynaklanan tehlikeli maddeler içeren çamurlar) kodlu atığın ... plakalı araç ile ... Atık Yön. San. ve Tic. Ltd. Şti unvanlı işletmeye gönderildiği, 19 08 13* kodlu atığı taşıyan söz konusu aracın 14.30-15.00 saatleri arasında (tesise giriş saati 14.34) ... Atık Yön. San. ve Tic. Ltd. Şti unvanlı işletmeye giriş yaptığı, davacı işletmeden 13.35 saatinde atıklar ile birlikte çıkış yaptığına dair kantar fişinin bulunduğu, ... Atık Yön. San. ve Tic. Ltd. Şti unvanlı işletmeye giriş yaptığı esnada araç üzerinde sevk irsaliyesi, MoTAT sistemi üzerinden oluşturulmuş taşıma kaydının bulunmadığı, MoTAT sistemi üzerinden taşıma formunun 15.06 saatinde taşıma işlemi bittikten sonra oluşturulduğu hususları aynı tarih ve ... ile ... seri nolu denetim tutanaklarıyla tespit edilmiştir.
Söz konusu denetim tutanakları esas alınarak, ... tarih ve .. sayılı Tekirdağ Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü idari yaptırım kararı ile; "Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ"e aykırı olarak tehlikeli atıkların taşındığının tespit edildiğinden bahisle, 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (v) bendi ile 2. fıkrası uyarınca 1.207.155,00 TL para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine, anılan idari yaptırım kararının iptali ile ihtirazi kayıtla ödenen 905.366,25-TL'nin dava tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar hesaplanacak yasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 13. maddesinde; "... Tehlikeli atıkların tanımı ile tehlikeli atıkların oluşum aşamasından itibaren toplanması, ayrılması, geçici ve ara depolanması, geri kazanılması, yeniden kullanılması, taşınması, bertarafı, bertaraf sonrası kontrolü, ihracatı, transit geçişi, ambalajlanması, etiketlenmesi, denetimi ve atık yönetim plânlarının hazırlanması ile ilgili usûl ve esaslar Bakanlıkça yayımlanacak yönetmelikle belirlenir. ...) hükmüne, 20. maddesinin 1. fıkrasının (v) bendinde; "Bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlara 100.000 Türk Lirasından 1.000.000 Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir." hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında ise; "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne yer verilmiştir.
02/04/2015 tarih ve 29314 sayılı Resmi Gazete yayımlanan "Atık Yönetimi Yönetmeliği"nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelikte geçen; ... h) Atık sahibi: Atık üreticisi ya da atığı zilyetliğinde veya mülkiyetinde bulunduran gerçek ve/veya tüzel kişiyi, ... j) Atık üreticisi: Faaliyetleri sonucu atık oluşumuna neden olan kişi, kurum, kuruluş ve işletme ve/veya atığın bileşiminde veya yapısında bir değişikliğe neden olacak ön işlem, karıştırma veya diğer işlemleri yapan herhangi bir gerçek ve/veya tüzel kişiyi, ... jj) Tehlikeli atık: Ek-3/A’da yer alan tehlikeli özelliklerden birini ya da birden fazlasını taşıyan, ek-4’te altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıkları,kk) Tehlikesiz atık: Ek-4 atık listesinde yıldız (*) işareti bulunmayan atıkları, ... ifade eder." olarak tanımlanmış, "Genel ilkeler" başlıklı 5. maddesinde; " ... g) Mevzuatta lisans alma zorunluluğu getirilen atık türlerini taşıyacak araçlar için taşıma lisansı alınması zorunludur. Lisans şartı aranmaksızın taşınan atıkların, ömrünü tamamlamış araçlar hariç görünüş, koku, toz, sızdırma ve benzeri faktörler yönünden çevreyi kirletmeyecek şekilde kapalı araçlarda taşınması zorunludur. Atıkların taşınmasına ilişkin esaslar Bakanlıkça belirlenir." kuralı, "Atık üreticisinin ve atık sahibinin yükümlülükleri" başlıklı 9. maddesinde; "(1) Atık üreticisi; ... e) Bu Yönetmeliğin ek-4’ünde (M) işareti ile tanımlanan ve ek-3/B’de belirtilen özellikleri içermediği iddia edilen atıkların Bakanlıkça yetkilendirilmiş laboratuvarlarca yapılan analizlerle tehlikesiz olduğunu belgelemekle, ... g) Atıklarını bu Yönetmelik hükümleri ve Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun olarak izin/çevre lisansı almış atık işleme tesislerine göndermekle, ... yükümlüdür. (2) Atık sahibi, atıklarını bu Yönetmelikte belirtilen hükümlere uygun olarak yönetmekle yükümlüdür." kuralı, "Atık listesi ve atığın listede tanımlanması" başlıklı 11. maddesinde; "(1) Bu Yönetmeliğin kapsamında yer alan atıkların listesi ek-4’te verilmektedir. Atık listesinde (*) ile işaretlenmiş atıklar tehlikeli atıktır. Tehlikeli atıklar, ek-3/A’da listelenen özelliklerden bir veya daha fazlasına sahip atıklardır. Atık listesinde (A) işaretli atıklar, ek-3/B’de yer alan tehlikeli atık konsantrasyonuna bakılmaksızın tehlikeli atık sınıfına girer. (M) işaretli atıkların tehlikelilik özelliklerinin belirlenmesi gerekir. Bu amaçla yapılacak çalışmalarda, ek-3/A’da listelenen özelliklerden H3-H8 ile H10 ve H11 ile ilgili değerlendirmeler, ek-3/B’de yer alan konsantrasyon değerleri esas alınarak yapılır." kuralı, "Atıflar" başlıklı 26. maddesinde; "(1) Bu Yönetmelik ile yürürlükten kaldırılan 14/3/1991 tarihli ve 20814 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Katı Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ile 5/7/2008 tarihli ve 26927 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğe yapılan atıflar bu Yönetmeliğe yapılmış sayılır." kuralı yer almış, Yönetmeliğin Ek-1 kısmının "II. Atık Kodu Açıklamaları" başlığı altında; "Ek-4 atık listesinde altı haneli atık kodlarının yanında yer alan işaretlerin açıklamaları aşağıdaki şekildedir; Yıldız (*) işareti: Altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıklar tehlikeli atıklardır. (A) işareti: Altı haneli atık kodu hizasında “Açıklama” sütununda yer alan işaret atığın kesin tehlikeli atık olduğunu belirtir. Bu şekilde işaretlenmiş olan atıklar analiz yapılmaksızın kesin tehlikeli olarak sınıflandırılır. (M) işareti: Altı haneli atık kodu hizasında “Açıklama” sütununda yer alan işaret atığın muhtemel tehlikeli atık olduğunu belirtir. Bu şekilde işaretlenmiş olan atıkların tehlikeli olup olmadığının belirlenmesi için bu Yönetmeliğin 11 inci maddesinde öngörülen atığın tehlikelilik özelliklerinin belirlenmesine yönelik çalışma yapılır." açıklamalarına yer verilmiştir.
20/03/2015 tarih ve 29301 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğ"in Amaç başlıklı 1. maddesinde; "(1) Bu Tebliğin amacı; 5/7/2008 tarihli ve 26927 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin ek-IV atık listesinde yer alan atıkların karayolu ile taşınmasına dair esasların belirlenmesidir." kuralı, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "(1) Bu Tebliğ, Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik ek-IV atık listesindeki yıldız (*) işaretli atık kodları ile bu Tebliğin ek-1’inde belirtilen atıkların karayolunda taşınmasına ilişkin esasları kapsar." kuralı, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "(1) Bu Tebliğde geçen; ... k) Boşaltma onay numarası (BON): TKN ile TDN’nin mobil cihaza girişi yapıldığında ve numaralar eşleştiğinde MoTAT sistemince üretilen ve yalnızca atık işleme tesisleri tarafından görülen numarayı, ... t) Mobil atık takip (MoTAT) sistemi: Her bir taşıma işlemine ilişkin bilgilerin kaynağında kayıt altına alınması, atık taşıma firma ve araçların lisanslandırılması, atık yüklü araçların seyir halindeyken izlenmesi ve atık taşıma işlemlerinin etkin bir şekilde denetlenmesi amacıyla hazırlanan çevrimiçi sistemi, ... ü) Taşıma doğrulama numarası (TDN): Atık üreticileri/yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından atık transfer talebi onaylandığında MoTAT sistemince üretilen ve yalnızca lisanslı atık taşıma firmaları tarafından görülen numarayı, v) Taşıma kontrol numarası (TKN): Atık üreticileri/yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından atık transfer talebi onaylandığında MoTAT sistemince üretilen ve yalnız atık üreticisi/yetkilendirilmiş kuruluş tarafından görülen numarayı, ... ifade eder." olarak tanımlanmış, "MoTAT sisteminin genel tanımı ve atık taşıma kuralları" başlıklı 12. maddesinde; " ... (5) Taşıma işlemlerinde aşağıdaki aşamalar takip edilir: a) Taşıma işlemleri başlamadan önce, atık üreticisi/yetkilendirilmiş kuruluş tarafından çevrimiçi UATF doldurularak atık transfer talebi sisteme girilir ve onaylanır. Sistem tarafından talebe ilişkin TKN ve TDN oluşturulur. b) TKN atık üreticileri/yetkilendirilmiş kuruluşlar tarafından, TDN lisanslı atık taşıma firması tarafından mobil cihaz üzerinden girilerek numaraların eşleşmesi sağlanır. Eşleşme işlemi gerçekleştiğinde BON oluşur ve taşıma işlemi başlar. c) Lisanslı atık işleme tesislerince mobil cihaz üzerinden BON girilerek eşleşme sağlanır, atık kabulü gerçekleştirilir ve taşıma işlemi tamamlanır. ç) Bu fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerindeki işlemler tamamlandığında ilgili taraflarca onaylanmış çevrimiçi UATF oluşur. ..." kuralı, "İdari yaptırım" başlıklı 18. maddesinde; "(1) Bu Tebliğ hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanununda öngörülen müeyyideler uygulanır." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; atıkların Atık Yönetimi Yönetmeliği hükümleri ile Bakanlıkça belirlenen esaslara (somut olay bakımından Atıkların Karayolunda Taşınmasına İlişkin Tebliğe) uygun bir taşımadan söz edilebilmesi için taşımadan önce atık transfer talebinin sisteme girilmesi sonrasında sistem tarafından oluşturulan taşıma kontrol numarasının (TKN) atık üreticisi tarafından, taşıma doğrulama numarasının (TDN) da lisanslı atık taşıma firması tarafından sisteme girilmesi ile eşleşme sağlanarak boşaltma onay numarasının (BON) sistem tarafından oluşturulmasıyla birlikte taşıma işleminin başlayacağı, lisanslı atık işleme tesisi tarafından da boşaltma onay numarasının sisteme girilerek eşleşmenin sağlanması ile atık kabulünün gerçekleşeceği ve taşıma işleminin tamamlanmış sayılacağı, bu usule uyulmadan taşımanın gerçekleştiğinin tespiti halinde para cezasının verilebileceği anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, mevzuata aykırı şekilde taşındığı tespit edilen atık nedeniyle tehlikeli atıklar için öngörülen para cezasının verilebilmesi için anılan yönetmelik hükümleri uyarınca, ambalajında bulunan altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıklar tehlikeli atık, altı haneli atık kodun hizasında "Açıklama" kısmında (A) işareti bulunan atıklar, kesin tehlikeli atık olup, böyle işaretlenmiş atıklar için hiçbir analiz yapılmasına gerek bulunmazken; altı haneli atık kodun hizasında "Açıklama" kısmında (M) işareti bulunan muhtemel atıkların, tehlikeli olup olmadığının belirlenmesi için çalışma (analiz) yapılması gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta; davacının taşıma gününde MoTAT sisteminde erişim sıkıntısı olduğu yönündeki iddiasının, aynı gün saat 15.06'da, taşımanın gerçekleştiği saatten hemen sonra, MoTAT sistemine giriş yaptığının görülmesi, savunma ekinde bu hususa ilişkin incelenen log kayıtları, ... Mobil Sistemler A.Ş. tarafından iletilen ... plakalı aracın hareket dökümü, denetim anındaki güzergahı ve konumu, günlük kayıtlarına ilişkin yapılan değerlendirme sonucu hazırlanan 30/06/2021 tarihli Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirilmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü yazısında MoTAT sistemine veri aktarımında herhangi bir sorun olmadığının ortaya konulması, davacı tarafından sistemde sorun olduğuna yönelik dava dilekçesine ekran görüntüsü eklenmiş ise de, davalı idarenin beyan ettiği anlık sorunlara karşılık ekran görüntüsündeki bu sorunun tüm gün yaşandığına dair somut bir delil olmaması, kaldı ki davacının taşınan atığı aynı gün işletmesinden göndermek zorunda olduğu, aksi halde cezai yaptırıma uğrayacağına dair delillendirebildiği bir itirazının olmaması, başka bir anlatımla, davacının denetim tarihinde tespit edilen atığı uğrayacağı başka bir yaptırım dolayısıyla mücbir sebep uyarınca MoTAT sistemine giriş yapmadan veya taşımadan sonra giriş yapılsa dahi göndermek zorunda olduğunu ispatlar nitelikte makul, geçerli bir dayanağının bulunmaması nedeniyle davacının erişim sıkıntısı nedeniyle MoTAT sistemine taşımadan önce giriş yapılamadığı yönündeki iddiasına İdare Mahkemesince itibar edilmemesinde hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
Bununla birlikte, mevzuata aykırı taşındığı ileri sürülen atığın (M) şaretli olması nedeniyle muhtemel tehlikeli atık niteliğinde olduğu halde herhangi bir analiz yapılmaksızın tehlikeli atıklar için öngörülen cezanın uygulanamayacağı yönündeki davacı iddiası ile ilgili olarak her ne kadar İdare Mahkemesince; Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca muhtemel tehlikeli atıkların tehlikeli olmadığı ileri sürülüyorsa atık üreticisi tarafından tehlikesiz olduğunun belgelenmesi gerektiği, davacı tarafından bu yönde bir belgenin Mahkemeye sunulmadığı, bu iddiasını ispatlama yükümlülüğünün davacıda olduğu yönünde karar verilmiş ise de, Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin ispat külfetinin tersine çevrilmesi amacıyla değil, (M) işaretli atığın muhtemel tehlikeli atık olması nedeniyle mevzuat gereği (örneğin atık taşıma bakımından) daha sıkı koşullara tabi olmak istemeyen atık üreticilerinin yaptıracakları analizle atıklarının tehlikesiz olduğunun ispatlayabilmelerine imkan sağlanması amacıyla düzenlendiği sonucuna varıldığından, ispat külfetinin, (M) işaretli atığın tehlikeli olduğu gerekçesiyle tehlikeli atıklar için öngörülen para cezasının verilmesine karar veren idareye ait olduğunun kabulü gerekmektedir.
Bu durumda, tehlikeli atıklar için öngörülen para cezasının verilebilmesi için (M) işaretli atığın tehlikeli olduğunu ileri süren (ve idari yaptırım kararını uygulamaya yetkili olan) idare tarafından, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca Yönetmeliğin ek-3/A’da listelenen H3- H8 ile H10 ve H11 tehlikelilik özelliklerinin ek-3/B’de yer alan konsantrasyon değerleri esas alınarak yapılacak analizle tehlikeli olduğunun ortaya konulması gerekmekte olup, somut olayda, davacı tarafından atığın mevzuata aykırı şekilde taşınmasına neden olunduğu sabit olmakla birlikte, 19 08 13 kodlu ve (M) işaretli atık için herhangi bir analiz yapılmadan tehlikeli atık olduğundan bahisle, para cezası verilmesinde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan İdare Mahkemesince, hukuka aykırı olduğuna karar verilmesi halinde, dava konusu işlem nedeniyle davacı tarafından ihtirazi kayıtla ödenen 905.366,25-TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle iadesine karar verileceği tabiidir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 08/01/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.