T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11796
Karar No : 2025/5070
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :...Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN ÖZETİ: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 6. fıkrası gereği lisanslı firma tarafından ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf işlemi yapılmadığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi ile 23. maddesi uyarınca davacıya ait işletmeye 796.491,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı (... sıra numaralı) işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E: ..., K:... sayılı kararına karşı yapılan davacının istinaf başvurusunun kabulü, Mahkeme kararının kaldırılarak işin esası hakkında karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesi yolunda ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi tarafından verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı karar üzerine, dava konusu yaptırım kararına dayanak olan çevre denetim tutanağının mevzuatta öngörülen usule uygun düzenlenmediği, davacı tarafından 30 iş günü içerisinde ömrünü tamamlamış aracın söküm ve arındırma işleminin yapılmadığı hususunun netlik kazanmadığı, aracın işletme tesisinin kusuru neticesinde mi arındırılmadığı yoksa geçici depolama faaliyetinde bulunan davacının kusuru neticesinde mi arındırılmadığı hususunun sabit olmadığı, dava konusu işlemde tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle ceza miktarının artırıldığı, ancak dava konusu işlemden önce aynı gerekçeyle tesis edilen ve tekerrür hükümlerinin uygulanmasına esas alınan idari para cezalarının iptali istemiyle açılan davalarda Mahkemelerce dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle tesis edilen işlemde belirtilen nedenlerle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Çevre denetim tutanağının usulüne uygun düzenlendiği, davacının Kanuna aykırı fiilinin hiç bir şüpheye yer vermeyecek şekilde tespit edildiği ve fiiline uyan idari yaptırım kararının uygulandığı, söküm ve arındırma işlemlerinin gerçekleştirilmesi yükümlülüğünün geçici depolama alanı işleticisine ait olduğu, söküm ve arındırma işlemleri gerçekleştirilmiş aracın işletilemez hale geleceği dolayısıyla usulüne uygun şekilde sökülüp arındırılarak işleme tesisine gönderilecek duruma getirilmiş aracın trafikte seyretmesinin fiilen imkansız olduğu, davacı hakkında ilk uygulanan idari yaptırım kararına karşı açılan davada dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının temyiz incelemesinde olduğu dolayısıyla Mahkeme kararının henüz kesinleşmediği, davacıya ait geçici depolama alanında bulunan ve hurdaya ayrılan toplam 16 adet aracın yurdun çeşitli bölgelerinde emniyet ekipleri tarafından trafikte yakalanması üzerine idari yaptırım kararları uygulandığı, söz konusu olayların davacıya ait geçici depolama alanıyla ilgili olmasının tesadüf olamayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 6. fıkrası gereği lisanslı firma tarafından ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf işlemi yapılmadığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi ile 23. maddesi uyarınca davacıya ait işletmeye 796.491,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ...... tarih ve ... sayılı (... sıra numaralı) işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanununun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; "Atık" herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü madde olarak tanımlanmış, ''Kirletme Yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.'' hükmüne; ''İdari Nitelikli Para Cezaları'' başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının ''r'' bendinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde; "Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 24.000 Türk Lirası, ithal edenlere 60.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir."hükmüne, aynı maddenin 2. fıkrasında; "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne, "Fiillerin tekrarı" başlıklı 23. maddesinde ise; "Bu Kanunda belirtilen idarî para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinin (g) bendinde; "Geçici depolama alanı", Ek-1’e uygun olarak, ömrünü tamamlamış araçların arındırıldığı, söküldüğü ve işleme tesisine gönderilinceye kadar geçici olarak bekletildiği ve 15 inci maddeye göre çevre izin ve lisansı alınmış alanlar olarak tanımlanmış, 13. maddesinin 2. fıkrasında "Ömrünü tamamlamış araçların trafik kaydının silindiğinin ve çevreyle uyumlu olarak bertaraf edildiğinin belgelenebilmesi için, Ek-3’te örneği yer alan “Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu” kullanılır." hükmüne, 5. fıkrasında "Geçici depolama ve işleme tesisleri tarafından yeniden kullanım amacıyla satışa sunulacak ön ve arka kapılar, bagaj kapağı, motor kaputu, torpido ve iç göstergelerin bulunduğu konsül, motor bloğu, diferansiyel, tavan sacı, patlamamış hava yastıkları, vites kutusu, ön ve arka tamponlar Bakanlığın veri sistemi doğrultusunda barkodlanır." hükmüne, 14. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde; "Geçici depolama alanlarına kabul edilen ömrünü tamamlamış araçlar, Ek-1’e göre azami otuz iş günü içinde arındırılır." hükmüne, 23. maddesinde; "Bu Yönetmeliğe aykırılığın tespiti halinde, 2872 sayılı Çevre Kanununun 15 inci maddesi ile 20 nci maddesinin birinci fıkrasının (g), (r), (s), (u) ve (v) bentleri ve 23 üncü maddesi doğrultusunda işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin "Genel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin 6. fıkrasında; "Ara depolama ile toplama-ayırma tesisleri hariç olmak üzere çevre lisansı bulunan ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf tesisleri kabul ettikleri atıkları işlem yapmaksızın başka bir tesise Bakanlık onayı olmadan gönderemez." hükmüne, "İdari yaptırım" başlıklı 25. maddesinde; "Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanununda öngörülen müeyyideler uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Ayrıca, (ihlalin gerçekleştiği tarihte yürürlükte bulunan ve Çevre Denetimi Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan) Çevre Kanununa Göre Verilecek İdarî Para Cezalarında İhlalin Tespiti ve Ceza Verilmesi İle Tahsili Hakkında Yönetmeliğin 13. maddesinde; "(1) Kanunun ilgili hükümleri çerçevesinde Bakanlık merkez ve taşra teşkilatı veya Bakanlıkça yetki verilmiş kurum veya kuruluşların yetkili makam tarafından çevre denetimi ile görevlendirilen personelce yapılan denetimler sonucunda tespit edilen ihlallerle ilgili olarak, fiilleri işleyenler hakkında Ek-3’te yer alan Çevre Denetim Tutanağı; gemilerle ilgili olarak ise Ek-2’de yer alan Tespit Tutanağı düzenlenir. (2) Çevre Denetim Tutanağı ile Tespit Tutanağı en az üç nüsha düzenlenir. Bunların her nüshası arasına karbon kâğıdı konulan ya da kendiliğinden karbonlu tutanaklar sabit, mürekkepli veya tükenmez kalemle tam ve eksiksiz doldurularak, tutanağı düzenleyenlerin her biri ve ihlale neden olan sorumlu kişi tarafından imzalanır. İhlale neden olan sorumlu kişi, imza atmaktan kaçındığı takdirde bu durum tutanakta belirtilir. (3) Belirtilen şekilde düzenlenen Çevre Denetim Tutanağı ile Tespit Tutanağı, numune alınmış ise analiz sonucuna ilişkin rapor, fotoğraf, video çekimi yapılmış ise buna ilişkin kanıtlar ve ilgili diğer her türlü belgeler de eklenmek suretiyle denetim ile görevlendirilen personelin bağlı olduğu ve idarî yaptırım kararı vermeye yetkili merciye intikal ettirilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; Bolu İl Emniyet Müdürlüğü ekiplerince 28/03/2020 tarihinde park halinde ve plakasız olarak tespit edilen ve yediemin otoparkına çekilen aracın yapılan sorgulamada 7103 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun uyarınca hurdaya ayrılan ... plakalı araç olduğunun, söz konusu araç için 09/10/2019 tarihinde davacıya ait işletme tarafından Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu düzenlenmiş olduğunun tespit edildiği, Bolu İl Emniyet Müdürlüğünce söz konusu araç için 22/04/2020 tarihinde davacıya ait işletme tarafından düzenlenmiş olduğu tespit edilen Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu da iletilmek suretiyle gerekli işlemlerin yapılmasının Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden istenmesi üzerine Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü personelince Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Enteğre Çevre Bilgi Sistemi, e-izin portalı ve Ömrünü Tamamlamış Araçlar Bertaraf Takip Sistemi (ÖTA sistemi) üzerinden yapılan inceleme, Bolu İl Emniyet Müdürlüğünce yapılan tespit ve gönderilen bilgi ve belgelerin değerlendirilmesi neticesinde,... plakalı ömrünü tamamlamış araç için davacıya ait işletme tarafından 09/10/2019 tarihli Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu düzenlenmesine rağmen araçta söküm ve bertaraf işlemlerinin gerçekleştirilmediği tespitini içeren 22/05/2020 tarihli çevre denetim tutanağının düzenlendiği, söz konusu tutanağa ve yukarıda açıklanan bilgi ve belgelere dayanılarak Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 6. fıkrası gereği davacı lisanslı firma tarafından ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf işlemi yapılmamış olduğundan bahisle (Ömrünü Tamamlamış Araç Geçici Depolama Lisansı kapsamında, 00360372 şase nolu ömrünü tamamlamış araca söküm ve arındırma işlemi yapılmaması), 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (r) bendi ve 23. maddesi uyarınca davacıya 796.491,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince dava konusu yaptırım kararına dayanak olan çevre denetim tutanağının mevzuatta öngörülen usule uygun düzenlenmediği, usulune uygun düzenlenmeyen tutanak dayanak yapılarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de Ömrünü Tamamlamış Araç Geçici Depolama Lisansına sahip davacıya ait işletme tarafından, Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formu düzenlenerek 30 iş günü içerisinde söküm ve arındırma işlemleri yapılmak üzere teslim alınan aracın Bolu İl Emniyet Müdürlüğü ekiplerince yapılan denetimde park halinde tespit edilerek yediemin otoparkına çekildiği ve durumun kayıt altına alınarak Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne bildirildiği, Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından olayın kendine özgü durumu dikkate alınarak elektronik bilgi sistemleri üzerinden yapılan incelemeler ile Bolu İl Emniyet Müdürlüğünce gönderilen bilgi ve belgeler değerlendirilmek suretiyle denetim tutanağının düzenlendiği göz önünde bulundurulduğunda davacıya ait işletme tarafından gerçekleştirilen Çevre Kanunu hükümlerine aykırı fiilin tespitine ilişkin olarak düzenlenen söz konusu denetim tutanağının ilgili mevzuatta öngörülen usule uygun olarak düzenlendiği sonucuna varılmıştır.
Diğer taraftan, Ömrünü Tamamlamış Araç Geçici Depolama Lisansına sahip davacı şirket tarafından, Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre düzenlenen Araç Kayıttan Düşme ve Bertaraf Formunun düzenlendiği 09/10/2019 tarihinde teslim alındığı kabul edilen aracın bu tarihten itibaren 30 iş günü içerisinde söküm ve arındırma işlemlerine tabi tutulması gerekirken bu tarihe kadar araca herhangi bir işlem yapılmadığı, Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 6. fıkrası gereği davacı lisanslı şirket tarafından ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf (Ömrünü Tamamlamış Araç Geçici Depolama Lisansı kapsamında, ... şase nolu ömrünü tamamlamış araca söküm ve arındırma) işlemi yapılmadığı sonucuna ulaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
İdare Mahkemesince her ne kadar dava konusu işlemde tekerrür hükümlerinin uygulanmasının dayanağı olan idari para cezalarına ilişkin işlemlerin yargı kararlarıyla iptal edilmesi nedeniyle işbu dava konusu işlemde tekerrür hükümlerinin uygulanmasını gerektiren nedenin ortadan kalktığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, dava konusu idari para cezasının Çevre Kanununun 23. maddesi uyarınca artırılmak suretiyle verilmesine dayanak teşkil eden, davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı (... sıra numaralı) işleminin iptali istemiyle açılan davada dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi...İdari Dava Dairesini...tarih ve E:... K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 09/02/2023 tarih ve E:2021/7753, K:2023/1441 sayılı kararıyla bozulması üzerine, bozma kararına uyularak istinaf isteminin kabulü, ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılması ve davanın reddi yolunda verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin 22/02/2024 tarih ve E:2023/13784, K:2024/1177 sayılı kararıyla onandığı, davacıya idari para ceza verilmesine ilişkin Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı (... sıra numaralı) işleminin iptali istemiyle açılan davada dava konusu işlemin iptali yolunda...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 17/04/2023 tarih ve E:2022/4527, K:2023/3958 sayılı kararıyla bozulduğu, bozmaya uyularak davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin 07/10/2025 tarih ve E:2025/2408, K:2025/5065 sayılı kararıyla onandığı, davacıya idari para ceza verilmesine ilişkin Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı (... sıra numaralı) işleminin iptali istemiyle açılan davada dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ...... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 17/04/2023 tarih ve E:2022/4090, K:2023/3959 sayılı kararıyla bozulduğu, bozmaya uyularak davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin 07/10/2025 tarih ve E:2025/2409, K:2025/5067 sayılı kararıyla onandığı, davacıya idari para ceza verilmesine ilişkin Ankara Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı (... sıra numaralı) işleminin iptali istemiyle açılan davada dava konusu işlemin iptali yolunda ...İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı karara karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 17/04/2023 tarih ve E:2022/5575, K:2023/3960 sayılı kararıyla bozulduğu, bozmaya uyularak davanın reddi yolunda verilen .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin 07/10/2025 tarih ve E:2025/3112, K:2025/5068 sayılı kararıyla onandığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu idari para cezasının Çevre Kanununun 23. maddesi uyarınca artırılmak suretiyle verilmesine dayanak teşkil eden işlemlere karşı açılan davalara ilişkin yukarıda belirtilen yargısal süreç de göz önünde bulundurulmak suretiyle, oluşan yeni hukuki duruma göre, bakılmakta olan davada yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 07/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.