T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/11821
Karar No : 2025/5594
TEMYİZ EDEN (DAVALI) :... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen... tarih ve E:...K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Kocaeli İli, Gebze İlçesi, ... Mahallesi,... adresinde ... (... Oto Lastik Soğuk ve Sıcak Sistem Lastik Kaplama) ismiyle faaliyet gösteren tesiste ömrünü tamamlamış lastik geçici depolama izni alınmadan açık alanda ömrünü tamamlamış lastiklerin depolandığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi uyarınca davacıya 367.740,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kocaeli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; her ne kadar savunma dilekçesinde sahadaki binlerce adet lastiğin varlığının söz konusu alanda ömrünü tamamlamış lastik depolama faaliyeti yapıldığının açık göstergesi olduğu, sahadaki lastik sayısının fazlalığı da dikkate alınırsa alandaki ömrünü tamamlamış lastiklerin 60 günden daha fazla süre sahada depolandığının açık olduğu belirtilmiş ise de, dava konusu işlemin ömrünü tamamlamış lastiklerin 60 günden daha fazla sürede depolandığı ve yahut gelişigüzel şekilde açık alanda depolandığı, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verildiği gerekçesiyle değil Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinin 13. maddesi uyarınca depolama alanı için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden izin alınması gerektiği halde bu yükümlülüğe uyulmadığı gerekçesiyle tesis edildiği, davacıya ait işletmenin ise anılan maddenin aynı düzenleme içinde göndermede bulunduğu 21. maddesine göre ömrünü tamamlamış lastik biriktirme yerleri için izin alma zorunluluğu bulunmayan aynı Yönetmeliğin 5. maddesinin (f) bendinde sayılan işletmelerden olduğu,... tarih ve ... sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesine bakıldığında davacıya ait işletmede "Yeni ve Eski Oto Lastiği Alım Satımı Tamiri ve Kaplama" faaliyetinde bulunulduğu ve bu işletmenin yukarıda hükümlerine yer verilen Yönetmeliğin 5. maddesinin (f) bendi kapsamında kalan ömrünü tamamlamış lastik biriktirme yerleri için izin alma zorunluluğu bulunmayan işletmelerden olduğu dikkate alındığında depolama alanı için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden izin alınması gerektiği halde bu yükümlülüğe aykırı davranıldığı gerekçesiyle 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Kocaeli İli, Gebze İlçesi, ... Mahallesi, ... adresinde... (... Oto Lastik Soğuk ve Sıcak Sistem Lastik Kaplama) ismiyle faaliyet gösteren tesiste ömrünü tamamlamış lastik geçici depolama izni alınmadan açık alanda ömrünü tamamlamış lastiklerin depolandığından bahisle 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi uyarınca davacıya 367.740,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kocaeli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanununun ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinde; ''Atık: Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi'' ifade edeceği, ''Kirletme yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.'', ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinin ''r'' bendinde de; ''Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 90.000 Türk lirasından (122.580 TL) 360.000 Türk lirasına kadar (490.320 TL), ithal edenlere 300.000 Türk lirası (408.600 TL) idarî para cezası verilir.'', 20. maddesinin 2. fıkrasında; "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, ömrünü tamamlamış lastiklerin; a) Çevreye zarar verecek şekilde doğrudan veya dolaylı olarak alıcı ortama verilmesinin önlenmesine, b) Geri kazanım veya bertarafı için toplama ve taşıma sisteminin kurulması, yönetim planının oluşturulması ve ömrünü tamamlamış lastiklerin yönetiminde gerekli düzenlemelerin ve standartların sağlanmasına, c) İthalatı, ihracatı ile transit geçişine ilişkin sınırlama ve yükümlülüklere, yönelik idari ve teknik esasları belirlemektir." hükmüne, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, bisiklet ve dolgu lastikleri hariç, ömrünü tamamlamış diğer tüm lastiklerin atıklardan ayrı olarak toplanması, taşınması, geçici depolanması, geri kazanılması, bertarafı, ithalatı, ihracatı ile transit geçişine ilişkin yasal sınırlama ve yükümlülükleri, alınacak önlemleri, yapılacak denetimleri, tabi olunacak hukuki ve cezai sorumlulukları kapsar." hükmüne, "Genel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin (f) bendinde; "Lastik tamirhaneleri, kaplamacılar, perakende satış noktaları, oto sanayi ve benzeri yerlerde ömrünü tamamlamış lastikler açık alanda biriktirilemez. Biriktirme yerlerinde yangına ve sivrisinek, fare gibi zararlıların üremesine karşı önlem alınır. ÖTL’ler yetkili taşıyıcılara teslim edilinceye kadar en fazla altmış gün bu yerlerde muhafaza edilebilir." hükmüne yer verilmiş, 13. maddesinde; Geçici depolama alanı kuracak ve işletecek gerçek ve tüzel kişilerin Bu Yönetmeliğin 21 inci maddesine göre geçici depolama alanı için çevre ve şehircilik il müdürlüğünden izin almakla yükümlü oldukları, 21. maddesinde; geçici depolama tesisi işletmek için Yönetmelikte belirtilen hükümlere uygun olarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden izin alınması gerektiği, 5. maddesinin (f) bendinde belirtilen lastik tamirhaneleri, kaplamacılar, perakende satış noktaları, oto sanayi ve benzeri işletmelerin ÖTL biriktirme yerleri için Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünden izin alma zorunluluğu bulunmadığı düzenlenmiştir.
29/07/2022 tarih ve 31907 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin çevresel etkileri ön inceleme ve değerlendirmeye tabi projelerin yer aldığı Ek-2 listesinde 13-Lastik kaplama tesisleri (Soğuk lastik kaplama hariç)de düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın Dairemizin E:...sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden; ... Sanayicileri Derneği İktisadi İşletmesinin (...) "Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliği" kapsamında üreticilerin ve piyasaya süren işletmelerin ömrünü tamamlamış lastiklerin yönetimi konusundaki yükümlülüklerinin yerine getirilmesi amacıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü tarafından yetkilendirildiği, anılan işletme tarafından 2022 yılında yapılan ömrünü tamamlamış lastik (ÖTL) toplama, taşıma ve ÖTL kullanıcılarına (malzeme geri kazanım/enerji geri dönüşüm firmaları) teslim ihalesini kazanan ... Atık Toplama Nakliye İnşaat Sanayi ve Tic. Ltd.Şti. isimli firmanın İstanbul (Anadolu) Bilecik, Bolu, Bursa Eskişehir, Kocaeli, Sakarya, Zonguldak, Yalova, Düzce il ve ilçelerinde LASDER adına üye bayilerden, özel ve tüzel kişilerden, belediyelerden, kamu kurum ve kuruluşlarından ve LASDER tarafından gösterilecek yerlerden ÖTL toplama, taşıma ve ÖTL'leri LASDER'in göstereceği malzeme geri kazanım ve enerji geri dönüşüm adreslerine teslim etmeye 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arasında yetkili kılındığı, anılan şirketin ise LASDER'den aldığı yetki çerçevesinde İstanbul (Anadolu), Bolu, Kocaeli, Sakarya, Yalova, Düzce il ve ilçelerinde kendi araç ve personelleriyle ÖTL toplama, taşıma, takip formunu doldurarak geri kazanım firmalarına teslim etmeye 31/12/2022 tarihine kadar davacı firmaya yetki verdiği, şikayet üzerine 30/03/2022 tarihinde davacıya ait tesiste yapılan denetimde, denetim esnasında lastiklerin depolandığı, davacının LASDER üye bayi olarak lastik depoladığı, 2022 yılı için ... Atık Toplama Nakliye İnşaat Sanayi ve Ltd.Şti. isimli firma tarafından düzenlenen yetki belgesinin mevcut olduğu, tesiste lastiklerin gönderildiğine dair ... Atık Toplama Nakliye İnşaat Sanayi ve Ltd.Şti. isimli firma adına düzenlenmiş taşıma irsaliyelerinin bulunduğu, ÖTL'lerin lisanslı geri kazanım /bertaraf lastik işleme tesislerine gönderildiği, LASDER tarafından ... Atık Toplama Nakliye İnşaat Sanayi ve Ltd.Şti. isimli firma adına düzenlenmiş yetki belgesinin bulunduğu hususlarını içeren ... tarih ve ... seri numaralı denetim tutanağının düzenlendiği, mevcut durumun fotoğraf ve video ile kayıt altına alındığı ve söz konusu tutanağın davacı ... tarafından da imzalandığı, anılan denetim tutanağına dayanılarak, denetim esnasında açık alanda ömrünü tamamlamış araç lastiklerinin (ÖTL) depolandığının tespit edildiğinden ve tesisin ömrünü tamamlamış lastik geçici depolama izninin bulunmadığından bahisle davacıya 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi uyarınca 367.740,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, davacıya ait tesiste, Gebze Belediye Başkanlığı personeli tarafından 01/10/2021 tarihinde yapılan denetimde Belediyeden izin alınmaksızın boş alan üzerinde atık lastik depolandığı, görüntü ve çevre kirliliğine neden olunduğu tespit edilerek davacıya mahsurun giderilmesi için 10 gün süre verildiği, 27/10/2021 tarihinde yapılan denetimde de aynı hususların tespit edildiği, Gebze Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı encümen kararıyla davacıya boş alan üzerinde ömrünü tamamlamış oto lastiklerini depoladığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 40. maddesi uyarınca 12.436,16-TL idari para cezası uygulanmasına karar verildiği (dava dilekçesinde söz konusu para cezasının ödendiği belirtilmiştir), Gebze Belediye Başkanlığı personeli tarafından 04/03/2022 tarihinde yapılan denetimde davacının aynı faaliyeti sürdürdüğünün tespit edildiği, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Doğal Gaz İletim II. Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla Gebze İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... numaralı parsellerden BOTAŞ'a ait yüksek basınçlı boru hatlarının geçtiği, yapılan kontrollerde boş bırakılması gereken irtifak koridoru üzerindeki alanın kullanılmış araç lastiği deposu olarak kullanıldığının tespit edildiği belirilerek boru hattı koridorunun ivedilikle boşaltılmasının istenilmesi üzerine 19/01/2024 tarihinde Gebze Belediye Başkanlığı personeli tarafından yapılan denetimde boş alanda davacıya ait tesisten kaynaklı ömrünü tamamlamış çok miktarda hurda oto lastiğinin olduğu, bahse konu yerde ayrıştırma, toplama ve depolama yapıldığının görüldüğü, işletmenin işyeri açma ve çalışma ruhsatının ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden alınmış herhangi bir izninin bulunmadığı, boru hattı koridoru üzerindeki alanın ivedilikle boşaltılması gerektiği hususlarını içeren tutanağın düzenlendiği ve davacıya tebliğ edildiği, durumun ...tarih ve ... sayılı yazıyla davalı idareye bildirilerek konunun çevre mevzuatı kapsamında değerlendirilmesinin istenildiği, Gebze Belediye Başkanlığının anılan yazısı üzerine davacıya ait tesiste 29/01/2024 tarihinde yapılan denetimde, tesiste açık sahada ömrünü tamamlamış lastiklerin yığınlar halinde depolandığı, tesis sahasında lastik kaplama, üretim, imalat vb.faaliyetlerin yapıldığına dair herhangi bir ekipmanın bulunmadığı, tesise ait Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden alınmış ömrünü tamamlamış lastik geçici depolama izninin bulunmadığı hususlarını içeren ... tarih ve ... sayılı denetim tutanağının düzenlendiği, denetimin fotoğraf ve video ile kayıt altına alındığı ve söz konusu tutanağın davacı ... tarafından da imzalandığı, anılan denetim tutanağına dayanılarak, tesiste açık sahada ömrünü tamamlamış lastiklerin yığınlar halinde depolandığı, tesis sahasında lastik kaplama, üretim, imalat vb.faaliyetlerin yapıldığına dair herhangi bir ekipmanın bulunmadığı, tesise ait Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden alınmış ömrünü tamamlamış lastik geçici depolama izninin bulunmadığından bahisle davacıya 2872 sayılı Çevre Kanununun 20. maddesinin 1. fıkrasının (r) bendi uyarınca1.299.054,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Kocaeli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği, söz konusu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararına karşı yapılan davalı idarenin istinaf isteminin reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Dairemizin E:... sayılı dosyasında temyizen incelenmekte olduğu görülmüştür.
Dosyada, davacıya ait tesis ve civarındaki boş alanda çok sayıda araç lastiğinin yığılmış halde bulunduğu yukarıda bahsedilen denetim tutaklarından ve denetim sırasında çekilerek dosyaya sunulmuş fotoğraf ve videolardan anlaşılmakta olup taraflar arasında da bu hususta herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Dava konusu uyuşmazlık, ... tarih ve ... sayılı Ticaret Sicil Gazetesinde faaliyet konusu "yeni ve eski oto lastiği alım satımı tamiri ve kaplama" olarak belirtilen ancak işyeri açma ve çalışma ruhsatı ya da çevre mevzuatı uyarınca davalı idareden alınmış herhangi bir izni bulunmadığı anlaşılan (davacı tarafından bu hususta herhangi bir belge dosyaya sunulmamıştır) davacıya ait işletmenin Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinin yukarıda yer verilen hükümleri karşısında geçici depolama faaliyeti için davalı idareden izin alma zorunluluğunun bulunup bulunmadığından kaynaklanmaktadır.
Ömrünü Tamamlamış Lastiklerin Kontrolü Yönetmeliğinin 5. maddesinin (f) bendi, 13. maddesi ve 21. maddesi birlikte değerlendirildiğinde, lastik tamirhaneleri ve kaplamacıların ömrünü tamamlamış lastikleri açık alanda biriktiremeyecekleri ancak lastikleri yetkili taşıyıcılara teslim edilinceye kadar en fazla altmış gün biriktirme yerlerinde muhafaza edilebilecekleri, biriktirme yerleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden izin alma zorunluluklarının bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Davacıya ait işletmenin faaliyet konusu Ticaret Sicili Gazetesinde lastik tamiri ve kaplama olarak belirtilmiş ise de, davacının bu faaliyeti fiilen yürüttüğüne dair işyeri açma ve çalışma ruhsatı ya da çevre mevzuatı kapsamında davalı idareden alınmış her hangi bir belgesinin bulunmadığı, Gebze Belediye Başkanlığının... tarih ve ... sayılı encümen kararıyla davacıya boş alan üzerinde ömrünü tamamlamış oto lastiklerini depoladığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 40. maddesi uyarınca 12.436,16-TL idari para cezası uygulanmasına karar verildiği ve söz konusu para cezasının dava konusu edilmeyerek ödendiği, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Boru Hatları ile Petrol Taşıma A.Ş. Doğal Gaz İletim II. Bölge Müdürlüğünün Gebze Belediye Başkanlığına muhatap ...tarih ve ... sayılı yazısında alanın kullanılmış araç lastiği deposu olarak kullanıldığı tespitine yer verilmiş olduğu, yukarıda yıllar itibarıyla anlatılan süreç içerisinde davacıya ait tesis ve çevresindeki lastik yığınlarının devamlılık gösterdiği, son olarak davalı idare personeli tarafından 29/01/2024 tarihinde yapılan denetimde, tesiste açık sahada ömrünü tamamlamış lastiklerin yığınlar halinde depolandığı, tesis sahasında lastik kaplama, üretim, imalat vb. faaliyetlerin yapıldığına dair herhangi bir ekipmanın bulunmadığının tespit edilmiş olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının lastik tamiri ve kaplama faaliyetini fiilen yürütmediği, söz konusu sahayı lastik depolama faaliyeti amacıyla kullandığı dolayısıyla depolama faaliyeti için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden izin alma zorunluluğunun bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle, davacıya ait tesiste ömrünü tamamlamış lastik geçici depolama izni alınmadan açık alanda ömrünü tamamlamış lastiklerin depolandığı gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan davalı idarenin istinaf isteminin reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.