T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/12337
Karar No : 2025/4162
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) :
1- ...
2- ...
...
9- ...
10- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri projesi doğrultusunda maliki oldukları Şanlıurfa ili, Haliliye ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazların ve ... sayılı mera parselini kapsayan alanda yapılan arazi toplulaştırması işleminin anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 02/02/2021 tarihli rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden; İbrik Köyü toplulaştırma uygulaması sonucunda, davacıların taşınmazlarının bulunduğu Dalbaşı Köyü ile olan idari sınırda değişiklik yapıldığı, iki köye ait kadastro sınırında yüzölçüm ve değer eşitliğini sağlamak koşuluyla bir köye ait bir kısım taşınmazın diğer köyün uygulama sahasında bırakılabileceği, ancak dava konusu toplulaştırma işleminde karşılıklı yer değiştiren araziler için yüzölçümü ya da değer eşitliği kuralına uyulmadığı anlaşıldığından, arazi toplulaştırması sınır düzeltme tekniklerine uygun olarak tesis edilmeyen arazi toplulaştırması işleminde anılan parseller yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı; dava konusu ... sayılı parsel sayılı olarak kayıtlı taşınmazda ise davacıların hissedar olmadıkları, ... sayılı mera parselinin de devletin hüküm ve tasarrufu altında olan taşınmaz sıfatıyla hazine adına kayıtlı olduğu görüldüğünden, davacıların belirtilen parsellerle ilgili mülkiyet ilişkisinin bulunmadığı dolayısıyla dava konusu toplulaştırma işleminin iptalini istemesinde menfaatlerinin ve dava açma ehliyetlerinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin Dalbaşı mahallesi, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptaline, davanın Dalbaşı mahallesi ... ve ... sayılı parseline ilişkin kısmının ise ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca taraflar istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacılar tarafından, mahalle sakini olmaları sebebiyle ... parselin bulunduğu yerde, mahalle/köyde oturmaları ve yine ... sayılı parselin mera arazisi ve hazine adına kayıtlı olsa da hazinenin sahibi Türkiye Cumhuriyeti Milleti ve dolayısıyla vatandaş olmaları nedeniyle hazinenin mülkiyetindeki taşınmaza yönelik olarak dava açma hususunda ehliyetli oldukları belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacıların temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; ... parsel sayılı taşınmaz yönünden İdare Mahkemesinin davanın ehliyet yönünden reddine dair karar kısmına yönelik Bölge İdare Mahkemesinin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Davacıların ... parsel sayılı mera parseli yönünden İdare Mahkemesinin davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin karar kısmına yönelik Bölge İdare Mahkemesinin istinaf başvurusunun reddine ilişkin karar kısmına yönelik temyiz istemine gelince;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1-a maddesinde iptal davalarının, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılabileceği kurala bağlanmıştır.
İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görülebilmesi için davacının öncelikle ehliyetinin bulunması, başka bir anlatımla idari işlemle dava açacak kişi arasında "menfaat ilgisi"nin bulunması hususunun yargı yerince irdeleneceği ve bu ön şartın bulunması halinde ancak davanın esası hakkında inceleme yapılmasının mümkün olacağı idari yargılama usulünün bir gereğidir.
İptal davasına konu edilecek işlem ile davacı arasında menfaat ilişkisinin kurulabilmesi gerek doktrinde gerekse yargı içtihatlarında belirlendiği üzere ancak kişisel, meşru ve güncel bir ilginin varlığıyla mümkündür.
Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafından, Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri projesi doğrultusunda maliki oldukları Şanlıurfa ili, Haliliye ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazların ve ... sayılı mera parselini kapsayan alanda yapılan arazi toplulaştırması işleminin anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile verilen dava konusu ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar yönünden, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin karar kısmına yönelik yapılan istinaf istemini reddeden ... Bölge İdare Mahkemesinin ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Her ne kadar dava konusu edilen ... parsel sayılı taşınmazın "mera" vasfında ve mülkiyeti Maliye Hazinesine ait olan, devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan bir taşınmaz olduğu açık ise de davacıların söz konusu taşınmazın bulunduğu Dalbaşı Köy/Mahallesi nüfusuna kayıtlı ve köyün sakini oldukları, anılan parselin mera vasfıyla başka bir köy hudutlarında bırakılması halinde köyün ortak menfaati yanısıra köylüler olarak davacıların da mera alanını kullanma ve yararlanma haklarının ellerinden alınmış olacağı, böylece ortak menfaatlerinin halel göreceği açık olduğundan dava açmakta menfaatleri bulunduğunun kabul edilmesi gerektiği dolayısıyla söz konusu ... parsel sayılı taşınmaz hakkında menfaati bulunduğu anlaşılan davada, anılan parsel yönünden olayın esasının incelenerek yeniden bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, ... parsele ilişkin olarak davanın ehliyet yönünden reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... parsel sayılı taşınmaz yönünden verilen davanın ehliyet yönünden reddine dair karar kısmına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin karar kısmının oybirliğiyle ONANMASINA, ... parsel sayılı Maliye Hazinesi parseline ilişkin davanın ehliyet yönünden reddine dair karar kısmına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin karar kısmının ise Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 01/07/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, ... parsel sayılı Maliye Hazinesi parseline ilişkin davanın ehliyet yönünden reddine dair karar kısmına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin karar kısmının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından bu kısma yönelik temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.