T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13054
Karar No : 2025/1392
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Manisa ili, Selendi ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak No:... adresinde ve ... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan ''...'' faaliyet konulu işyerine ait ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyeri açma ve çalışma ruhsatının, belediye başkanı veya yetkilendireceği bir görevli tarafından verilmesi gerekirken, davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının yetki devri yapılmayan belediye başkan yardımcısı tarafından Belediye Başkanı adına imzalandığı görüldüğünden, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatında yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçeyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince; 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3. Maddesinin (c) bendinin (ca) alt bendindeki 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye büyükşehir belediye başkanlığının yetkili olduğu kuralına yer verilerek, iptali istenilen "hindi yetiştiriciliği" faaliyet konulu ruhsatın, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4/e maddesine istinaden 3. sınıf gayrisıhhî müessese olarak ilçe belediyesince düzenlendiği; ancak, müdahil davalıya ait işletmeye ilişkin olan ve dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatına dayanak alınan belgelere göre işletmede yetiştirilmesi planlanan hindi sayısı itibarıyla işyerinin 3. sınıf gayrisıhhî müessese kapsamında olmadığı, bilakis, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik uyarınca 2. sınıf gayrisıhhî müessese kapsamında olduğunun anlaşıldığı, ruhsatının ilişkin olduğu işyerinin 2. sınıf gayrisıhhî müessese kapsamında olduğu açık olup, bu kapsamdaki işyerleri için ilçe belediyesince ruhsat düzenleme yetkisi bulunmadığı, somut olayda müdahile ait işyeri için işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleme yetkisinin büyükşehir belediyesine ait olduğu, dava konusu işlemin bu nedenle iptali gerekirken, İdare Mahkemesince "ruhsatın belediye başkan yardımcısı tarafından imzalanmış olması" gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, istinafa konu idare mahkemesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmadığı gerekçesiyle, davacı tarafından gerekçe yönünden yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, davalı idarenin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'unun 7. maddesinin (c) bendi uyarınca 2. ve 3. sınıf gayri sıhhi müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek görevinin ilçe belediyelerinde olduğu, ruhsat verilmesi işleminde usulsüz bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Üretim periyodu 8.570 adet/dönem (59.990 eşdeğer kanatlı tavuk) etlik hindi yetiştirmeye yönelik tesisinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'e göre 2. sınıf gayrisıhhi müessese olmasına karşın, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının davalı idare tarafından yanlış sınıflandırılması suretiyle anılan Yönetmelik'in 4. maddesinin (e) bendi uyarınca 3. sınıf gayrisıhhi müessese olarak düzenlendiği, tesisin üretim periyodu dikkate alındığında 2. sınıf gayrisıhhi müessese olduğu göz önüne alındığında, davalı idare tarafından Yönetmelik'in 4. maddesinin (d) bendi uyarınca gerekli inceleme yapılarak ruhsat düzenlenmesi gerekirken, buna uyulmayarak düzenlenen ruhsatta hukuka uygunluk, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, temyiz isteminin reddi ile kararın belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde,
" İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir:
...
c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde;
ca) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı,
.."
4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." kuralı yer almıştır.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları"; aynı maddenin 2. fıkrasında, "ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileri" sayılmış; (c) bendinde, "sıhhi işyerlerini, 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek", "Belediyeler arası hizmet ilişkileri ve koordinasyon" başlıklı 27. maddesinde, "Büyükşehir kapsamındaki belediyeler arasında hizmetlerin yerine getirilmesi bakımından uyum ve koordinasyon, büyükşehir belediyesi tarafından sağlanır. Büyükşehir belediyesi ile ilçe belediyeleri veya ilçe belediyelerinin kendi aralarında hizmetlerin yürütülmesiyle ilgili ihtilaf çıkması durumunda, büyükşehir belediye meclisi yönlendirici ve düzenleyici kararlar almaya yetkilidir."; 28. maddesinde, "Belediye Kanunu ve diğer ilgili Kanunların bu kanuna aykırı olmayan hükümleri ilgisine göre büyükşehir ve ilçe belediyeleri hakkında da uygulanır." hükmü yer almıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, "d) İkinci sınıf gayrisıhhî müessese: Konutlardan ve insan ikametine mahsus diğer yerlerden mutlaka uzak bulundurulmaları gerekmeyen, bununla birlikte müessesenin faaliyetinin gerektirdiği durumlarda izin verilmeden önce civarında ikamet edenlerin esenlik ve istirahati hususunda konumu, tesisatı ve vaziyeti itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşması için inceleme yapılması gerekli müesseseleri,
(e) bendinde, "Üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese: Konutların ve insan ikametine mahsus diğer yerlerin yanında açılabilmesi için sıhhî nezarete tabi tutulması yeterli olan müesseseleri," olarak ifade edilmiştir.
Aynı Yönetmelik'in "EK-2 GAYRİSIHHÎ MÜESSESELER LİSTESİ" başlıklı "B) İKİNCİ SINIF GAYRİSIHHİ MÜESSESELER" BAŞLIKLI 9.14. maddesinde, "Bir üretim periyodunda 20.000-60.000 adet arası tavuk, 30.000-85.000 adet arası piliç veya eş değeri diğer kanatlı kapasitedeki tavuk veya piliç yetiştirme tesisleri, 30 kg ve üzeri, 1.000-3.000 baş arası domuz besi çiftlikleri ve 300-900 baş arası dişi domuz üretim çiftlikleri, 500 adet ve üzeri büyükbaş ve 1.000 adet ve üzeri kapasitedeki küçükbaş kapasiteli büyükbaş ve küçükbaş besi tesisleri," olarak yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, 8.570 adet/dönem (59.990 eşdeğer kanatlı tavuk) etlik hindi yetiştirme tesisi için davalı idare tarafından 21/02/2022 tarihinde İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinin (e) bendi uyarınca hindi yetiştiriciliği faaliyet konulu 3. sınıf gayrisıhhi müessese ruhsatı düzenlendiği, ruhsat alanına konu tesisin davacının konutuna yaklaşık 30 metre mesafede bulunduğu, hindi üretim tesisi nedeniyle gürültü, koku, hindi dışkısının depolanması, yer altı sularının kirlenmesi gibi çevre ve insan sağlığı üzerinde oluşabileceğini ileri sürerek iptali istemiyle temyizen bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhi müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek görevinin ilçe belediyelerine ait olduğu, ilçe belediyesince düzenlenen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı görülmüştür.
Uyuşmazlık, işyeri açma ve çalışma ruhsatına esas olmak üzere üretim periyodu 8.570 adet/dönem (59.990 eşdeğer kanatlı tavuk) etlik hindi yetiştirme olarak belirtilen gayrisıhhi müessesenin sınıflandırılmasından kaynaklanmıştır.
Buna göre, üretim periyodu 8.570 adet/dönem (59.990 eşdeğer kanatlı tavuk) etlik hindi yetiştirmeye yönelik tesisin, yukarıda yer verilen Yönetmelik'e göre 2. sınıf gayrisıhhi müessese olmasına karşın, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının davalı idare tarafından hatalı sınıflandırılması sonucu aynı Yönetmelik'in 4. maddesinin (e) bendi uyarınca 3. sınıf gayrisıhhi müessese olarak düzenlendiği, söz konusu tesisin üretim periyodu dikkate alındığında 2. sınıf gayrisıhhi müessese olduğu, davalı idare tarafından Yönetmelik'in 4. maddesinin (d) bendinde belirtilen incelemenin idarece yerine getirilip getirilmediği hususunun tespit edilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, bu kurala uyulmayarak verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 05/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.