T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13519
Karar No : 2025/1411
TEMYİZ EDEN
(DAVACI YANINDA MÜDAHİL): ... Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
DAVACI : ...... Hizmetleri Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdare Dava Dairesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince işin gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bu Kanun'da hüküm bulunmayan ve madde metninde sayılan hallerde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağı belirtilmiş, sözü edilen haller arasında “Üçüncü şahısların davaya katılması"na da yer verilmiştir. 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 450. maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanun’un 447. maddesinin 2. fıkrasında ise, “Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Fer'i müdahale" başlıklı 66. maddesinde, "Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer'i müdahil olarak davada yer alabilir." ; "Fer’î müdahilin durumu" başlıklı 68. maddesinde, "Müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir. Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir." hükümlerine, 69. maddesinde ise, müdahilin de yer aldığı asıl davada hükmün taraflar hakkında verileceği düzenlemelerine yer verilmiştir. Ancak yine aynı Kanun'un 65. maddesiyle düzenlenmiş olan ve görülmekte olan bir davada, üçüncü bir kişinin, dava konusu olan şey ya da hak üzerinde bir hak sahibi olduğunu iddia ederek, davanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açması olarak düzenlenmiş olan asli müdahillik kurumu ise İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde bu şekilde bir idari davaya yer verilmemiş olması ve diğer hükümlerinde de asli müdahillik kurumuna yapılmış herhangi bir atıf olmaması nedeniyle idari yargılama sisteminde yer bulamamıştır.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine göre; yargılama usulü açısından hakkında, müdahale talebinin kabulü kararı verilen ve müdahil sıfatı kazanan üçüncü kişinin, bununla taraf veya bir tarafın temsilcisi olmayacağı, sadece lehine müdahalede bulunduğu tarafın yardımcısı olduğu, davayı ancak katıldığı noktadan itibaren takip edebileceği, kendisinden önce yapılmış olan usul işlemlerinin tekrarlanmasını isteyemeyeceği kabul edilmiştir.
Anılan hususlar müdahilin tek başına kanun yoluna başvurabilmesi açısından değerlendirildiğinde; böyle bir duruma olanak tanıyan açık bir hükmün bulunmadığı bilakis, müdahilin ancak yanında katıldığı tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan usul işlemlerini yapabileceğinin kurala bağlandığı dikkate alındığında, davanın taraflarından olmayan, dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan ve ancak yanında katıldığı tarafa yardımcı olabilen müdahilin, yanında davaya katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması durumunda, tarafın iradesine aykırı düşecek şekilde tek başına kanun yollarına başvurabilmesi hukuken mümkün değildir.
Öte yandan, davaya müdahale kurumu, dava açma hakkı yerine kullanılan seçimlik bir hak olmadığı gibi açılmış bir davanın tarafının yerine geçilmesini sağlayan hukuki bir yol da değildir.
Uyuşmazlıkta; davacı şirketin "yemekhane-kantin" olarak faaliyet yürüttüğü İzmir ili, Karşıyaka ilçesi, ... Bulvarı, No:... adresinde bulunulan işyerinde davalı idare görevlilerince 24/05/20212 tarihinde yapılan denetimde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğundan bahisle İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca ruhsat alınıncaya kadar işyerinin kapatılmasına ilişkin Karşıyaka Belediye Encümeni tarafından ... tarih ve ... sayılı kararın alındığı, Belediye Encümeni kararı uyarınca 7 (yedi) gün içerisinde işyerinin kapatmaya hazır hale getirilmesinin davalı idareye duyurulduğu, verilen süre sonunda ruhsat alınmaksızın faaliyete devam edildiğinin tespiti sonrasında işyerinin Karşıyaka Belediye Encümeni'nin...tarih ve ... sayılı kararı ile mühürlenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada;... İdare Mahkemesi Başkanlığı'na hitaplı dilekçe ile davacı yanında müdahil vekili tarafından yapılan 22/11/2022 tarihli davaya katılma talebinin Mahkemesince 04/01/2023 tarihli kararıyla kabul edilmesi sonrasında, Mahkemece davanın reddine karar verildiği, anılan karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K... sayılı kararıyla reddine karar verildiği, bu karara karşı davacı yanında müdahilin tek başına 04/07/2023 tarihli dilekçeyle temyiz isteminde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; yukarıda belirtilen hususlar birlikte incelenip değerlendirildiğinde, yanında katıldığı davacı tarafından temyiz isteminde bulunulmamış olması karşısında; müdahilin, katıldığı tarafla birlikte hareket etme koşulunun gerçekleşmemiş olduğu sonucuna varıldığından, davacı yanında müdahilin temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
2. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 05/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. Maddesinin atıf yaptığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Fer'i müdahale" başlıklı 66. maddesinde, "Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer'i müdahil olarak davada yer alabilir." ; "Fer’î müdahilin durumu" başlıklı 68. maddesinde, "Müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir. Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir." hükümlerine yer verilmiştir.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 25/05/2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 03/02/2023 tarih ve E:2021/4, K:2023/1 sayılı kararında, davaya müdahale müessesi ayrıntılı olarak incelenmiş, bu yolun amacı açıklanmıştır. Kararda, davanın tarafı olmayan ancak yargılama neticesinde hak veya menfaati etkilenebilecek kişilere haklarını koruyabilmeleri ve savunabilmeleri açısından Mahkeme önünde hak arama hürriyetinin temin edilmesinin bu yolun amacı olduğu vurgulandıktan sonra, sonuçta, üçüncü kişinin davaya katılması konusunda İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin yollaması nedeniyle uygulanan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunundaki düzenlemeler uyarınca müdahilin yanında katıldığı tarafın işlem veya açıklamalarına aykırı olmadığı sürece karara karşı tek başına kanun yollarına başvurabileceğine karar verilmiştir.
Nitekim; Anayasa Mahkemesinin 12/06/2020 günlü, E:2019/115 esas sayılı kararıyla, "Dolayısıyla.... hukuk devleti ve adil yargılanma hakkı ilkeleri gereğince içtihat yoluyla istisnai durumlar öngörülebilmesine engel teşkil etmemektedir. Aksi yönde bir kabulün hukuki güvenlik ilkesinin öz değil sadece şekil itibarıyla korunması anlamına geleceği gibi temel görevi adaleti tesis etmek olan yargı mercilerinin varlık sebebiyle de bağdaşmayacağı açıktır." gerekçesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine göre, üçüncü kişinin, görülmekte olan bir davaya taraflardan biri yanında katılabilmesi; davacı ya da davalı konumunda olmamasına karşın, tarafı olmadığı bir davanın sonucundan etkilenme olasılığının varlığı halinde mümkün olup, davaya müdahale yoluyla, hukuki yararı davanın sonucuna bağlı olan üçüncü kişinin, yanında katıldığı tarafla birlikte yargılamaya katkı sağlaması amaçlanmaktadır.
Bakılmakta olan davanın konusunun işyerinin ruhsat alıncaya kadar kapatılması ve mühürlenmesi işlemi olduğu, bu işleme karşı dava açma ehliyetine sadece adına dava konusu işlemin düzenlendiği davacının sahip olduğu dikkate alındığında, davanın sonucundan etkilenmesi ihtimali olan müdahil ... İnovasyon ve Bilim Eğitim Hizmetleri AŞ' nin, dava kesin olarak sonuçlanıncaya kadar yargılamaya katkıda bulunabileceği, ayrıca müdahilin müdahale talebinin Mahkemece 04/01/2023 tarihinde kabul edildiği, "müdahale talebinin kabulüne ilişkin karar"ın temyiz edilmediği ve kesinleştiği de anlaşıldığından yanında müdahil olarak davaya katıldığı davacı tarafından temyiz isteminde bulunulmasa dahi, tek başına temyiz talep edebileceği düşüncesiyle; müdahilin temyiz isteminin incelenmesi gerektiği oyuyla, istemin incelenmeksizin reddi yönündeki Daire kararına katılmıyoruz.