T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/13671
Karar No : 2025/2159
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ...... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacıya ait işletmenin "atık elektrikli ve elektronik eşya işleme" konulu lisans belgesi kapsamında aldığı kesin tehlikeli atık kodlu bir adet görme cihazı ve bir adet anestezi cihazı atığını herhangi bir işlem uygulamaksızın piyasaya verdiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (v) bendi uyarınca davacıya 1.207.155,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali ile ödenen ceza tutarının yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı şirket tarafından Atık Elektrikli ve Elektronik Eşya İşleme konulu lisans belgesi kapsamında alınan 200135 kesin tehlikeli atık kodlu bir adet görme alanı ölçüm cihazı atığı ve 160213 kesin tehlikeli atık kodlu anestezi cihazı atığının herhangi bir işlem uygulanmaksızın piyasaya verildiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin birinci fıkrasının (v) bendi uyarınca idari para cezası verilmesine ilişkin işlem tesis edilmiş ise de, anılan fıkra uyarınca yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlar hakkında cezai işlem tesis edilebileceği, olayda davacı hakkında yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları topladığı, ayırdığı, geçici ve ara depolama yaptığı, geri kazandığı, yeniden kullandığı, taşıdığı, bertaraf ettiği veya ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmadığı yönünde bir tespitin bulunmadığı, sadece davacı şirketin iki adet tehlikeli atığı herhangi bir işlem uygulanmaksızın piyasaya verdiği gerekçesiyle cezai işlem tesis edildiği, dolayısıyla Kanun maddesinde yer alan eylemin tipiklik unsurunun gerçekleşmediği, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, öte yandan Anayasa'nın 125. maddesinde, idarenin, işlem ve eylemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu yolundaki kural gereğince, dava konusu işlem nedeniyle davacı şirketin ödemek sorunda kaldığı ceza tutarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini gerektiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline, davacı şirketten tahsil edilen ceza tutarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacı şirkete ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinde cezalandırılacak fiil ve davranışların somut olarak tek tek sayma usulüyle belirtilmediği, genel düzenleyici işlemler ile getirilen usul ve esaslara aykırılık halleri bir başka ifadeyle Kanunun uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkartılan yönetmelikler ile belirtilen standartlara veya sınırlamalara aykırı hallerin de cezalandırılacak durumlar olarak yer aldığı, bazı durumlarda ise Yönetmeliğin, belirlenecek esasları daha alt düzeydeki düzenleyici işlemlere bıraktığı, uyuşmazlıkta davacı şirketin Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 6. fıkrası ve atıklarla ilgili mevzuat uyarınca uygulaması gereken kurallara uymayarak kesin tehlikeli atık kodlu anestezi cihazı ve görme alanı ölçüm cihazı atığını herhangi bir işlem uygulamaksızın piyasaya verdiği gerekçesiyle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (v) bendi uyarınca idari para cezasıyla cezalandırıldığı, gerek söz konusu tehlikeli atık niteliğindeki cihazların bulunduğu yerde düzenlenen gerekse davacının işyerinde düzenlenen çevre denetim tutanağından davacının ilgili mevzuat ile belirlenen usul ve esaslara aykırı olarak işletmeye kabul ettiği atıkları piyasaya vererek geri kazandırdığının sabit olduğu, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne,...idare mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Olay tarihinde davacının 04/08/2020 tarihli Çevre İzin ve Lisans Belgesinin mevcut olduğu, söz konusu belge kapsamında "tehlikeli atık geri kazanım, tehlikesiz atık geri kazanım, ambalaj atığı geri kazanım, hurda metal/ÖTA İşleme, atık elektrikli ve elektronik eşya işleme, PCB arındırma" konularında faaliyette bulunma yetkisinin mevcut olduğu, anılan belgenin "atık ara depolama ünitesi" eklenmesi nedeniyle 04/08/2025 tarihine kadar geçerli olmak üzere 26/01/2022 tarihinde güncellendiği, davacıya ait tesisinin faal olduğu, davacıya ait MoTAT sisteminde yapılan incelemede ... Devlet Hastanesinden ve ... Hastanesinden ... kodlu ve ... kodlu elektronik ekipmanların davacı firmanın tesisine kabul edildiğinin tespit edildiği ancak dava konusu idari yaptırım kararının tesis edilmesine dayanak olan atık görme alanı cihazı ile anestezi cihazının işlenmeden piyasaya verilmesinin nasıl tespit edildiğinin idarece ortaya konulamadığı, söz konusu atıkların tesiste geri kazanılmadığının tespit edilmiş olması halinde bu durumun denetim tutanağında belirtilmiş olmasının gerektiği, davacı firmanın lisansı kapsamında yer alan atık kodları kullanılarak hastaneler dahil olmak üzere tüm atık üreticilerinden temin edilen elektronik atıkların davacının tesisine kabul edildiği ve geri kazanımının sağlandığı, atık üreticisinden atıkların davacının tesisine taşınması ve kabulü işlemlerinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının MoTAT elektronik sisteminin kullanıldığı, MoTAT sisteminin elektronik atıkların davacının tesisine girişini belgelediği ancak atıkların tesiste geri kazanılmadığının tespitine gerekçe olarak gösterilemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacıya ait işletmenin "atık elektrikli ve elektronik eşya işleme" konulu lisans belgesi kapsamında aldığı kesin tehlikeli atık kodlu bir adet görme cihazı ve bir adet anestezi cihazı atığını herhangi bir işlem uygulamaksızın piyasaya verdiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (v) bendi uyarınca davacıya 1.207.155,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali ile ödenen ceza tutarının yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 2. maddesinde, "Tehlikeli atık: Fiziksel, kimyasal ve/veya biyolojik yönden olumsuz etki yaparak ekolojik denge ile insan ve diğer canlıların doğal yapılarının bozulmasına neden olan atıklar ve bu atıklarla kirlenmiş maddeleri ifade eder." hükmüne, 11. maddesinde, "...Tehlikeli atık üreticileri, yönetmelikle belirlenecek esaslara göre atıklarını bertaraf etmek veya ettirmekle yükümlüdürler. Atık geri kazanım, geri dönüşüm ve bertaraf tesislerini kurmak ve işletmek isteyen gerçek ve/veya tüzel kişiler, yönetmelikle belirlenen esaslar doğrultusunda, ürün standardı, ürünlerinin satışa uygunluğu ve piyasadaki denetimi ile ilgili izni, ilgili kurumlardan almak kaydı ile Bakanlıktan lisans almakla yükümlüdür. (Ek cümleler:24/12/2020-7261/13 md.) Lisans almakla yükümlü gerçek ve/veya tüzel kişiler ile atık yönetim sorumlusu firmalardan alınacak teminatlar için yönetiminden sorumlu oldukları atıkların türü, miktarı ve bertaraf maliyeti temel alınır ve bu teminatlara ilişkin esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenir. Evsel atıklar hariç olmak üzere, atık taşıma ve/veya toplama işlerini yapan kurum veya kuruluşlar Bakanlıktan lisans almak zorundadır. Evsel atıkların taşıma ve toplama işlerini yapan kurum ve kuruluşlar Bakanlıkça kayıt altına alınır. ..." hükmüne, 20. maddesinin (v) bendinde: "Bu Kanunda ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak tehlikeli atıkları toplayan, ayıran, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, yeniden kullanan, taşıyan, ambalajlayan, etiketleyen, bertaraf eden ve ömrü dolan tehlikeli atık bertaraf tesislerini kurallara uygun olarak kapatmayanlara(...) idarî para cezası verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Atık Yönetimi Yönetmeliği'nin 4. maddesinde, "jj) Tehlikeli atık: Ek-3/A’da yer alan tehlikeli özelliklerden birini ya da birden fazlasını taşıyan, ek-4’te altı haneli atık kodunun yanında yıldız (*) işareti bulunan atıkları ifade eder." düzenlemesine, 5. maddesinde: "Atıkların toplanması, taşınması, geri kazanılması ve/veya bertaraf edilmesi işlemleri, Bakanlık ve/veya il müdürlüğünden gerekli izin ve/veya çevre lisansı almış tesisler, üretici/yetkilendirilmiş kuruluşlar, atık taşımaya yetkili/lisanslı taşıyıcılar tarafından izinleri/lisansları kapsamında gerçekleştirilir. Atıkların bu firmalar/tesisler dışında üçüncü kişiler tarafından toplama, taşıma, geri kazanım ve/veya bertaraf faaliyetlerinin gerçekleştirilmesi, diğer maddelerle ve yakıtlara karıştırılarak yakılması yasaktır." düzenlemesine, aynı maddenin 6. fıkrasında: "Ara depolama ile toplama-ayırma tesisleri hariç olmak üzere çevre lisansı bulunan ön işlem, geri kazanım ve/veya bertaraf tesisleri kabul ettikleri atıkları işlem yapmaksızın başka bir tesise Bakanlık onayı olmadan gönderemez." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; ... İli, ... İlçesi, ... Sitesinde faaliyet yürüten dava dışı tesiste yapılan 10/09/2021 tarihli denetimde, işletmede sağlık kuruluşlarından kaynaklanan hurdaya ayrılmış elektronik atık niteliğinde ekipmanların (anestezi cihazları, diyaliz cihazları, diş üniteleri, soğutma üniteleri, görme alanı cihazı, ameliyathanelerde kullanılan elektronik ekipmanlar vb.) bulunduğu, ekipmanların ayırma işleme işlemine tabi tutulmamış olduğu, işletmeye kabulü yapılan elektronik atıkların ihale yoluyla kamu sağlık kuruluşlarından Çevre İzin ve Lisans Belgesi bulunan firmalardan temin edildiğinin ancak mevcut elektronik atıkların hangi firmadan alındığına dair kaydın bulunmadığının beyan edildiği, tesisin Çevre İzin ve Lisans Belgesinin bulunmadığı, işletmede bulunan elektronik atıkların üzerinde hastane isimleri yazılı olan etiketler bulunduğu hususlarının ... tarih ve ... seri numaralı tutanakla tespit edildiği, etiketlerde ismi yazılı hastanelerin bulunduğu illerin Sağlık Müdürlükleri ile yapılan yazışmalar neticesinde görme alanı cihazının...Numune Hastanesi tarafından, anestezi cihazının ... Devlet Hastanesi tarafından hurdaya ayrılarak davacı firmaya ait tesise gönderilmek üzere MKE Hurda İşletmesi Müdürlüğü görevlisine teslim edildiğine tutanaklar ile MoTAT kayıtlarının ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün 11/11/2021 ve 17/11/2021 tarihli yazıları ekinde ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne gönderildiği, ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü personeli tarafından davacıya ait tesiste 27/12/2021 tarihinde yapılan denetimde, işletmenin faal olduğu ve atıkların geri kazanımı konusunda faaliyet gösterdiği, işletmenin "tehlikeli atık geri kazanım, tehlikesiz atık geri kazanım, ambalaj atığı geri kazanım, hurda metal/ÖTA işleme, atık elektrikli ve elektronik eşya işleme, PCB arındırma" konularında 04/08/2020 tarihli Çevre İzin ve Lisans Belgesinin mevcut olduğu, işletmeye MoTAT sistemi üzerinden yapılan incelemede ... Devlet Hastanesinden E:... taşıma numarası, ... Numune Hastanesinden E:..., E:... taşıma numaralarıyla ... ve ... atık kodlarıyla tehlikeli elektronik ekipmanların kabul edildiği hususlarının ... tarih ve ... sayılı tutanakla tespit edildiği, ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısıyla Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğünden, davacıya ait tesiste yapılan denetimde MoTAT kayıtları ile elektronik atıkların işletmeye kabul edildiğinin tespit edildiği ancak fiziksel olarak işletmeye kabul edildiğine dair bir tespit yapılamadığı belirtilerek yapılacak işlemlere esas olmak üzere görüş sorulduğu, neticede ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı tutanağına ve MoTAT kayıtlarına dayanılarak davacıya ait işletmenin "atık elektrikli ve elektronik eşya işleme" konulu lisans belgesi kapsamında aldığı 200135 kesin tehlikeli atık kodlu bir adet görme alanı cihazı atığı ve 160213 kesin tehlikeli atık kodlu anestezi cihazı atığını herhangi bir işlem uygulamaksızın piyasaya verdiğinden bahisle ... Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü tarafından dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, ... Devlet Hastanesinin 09/11/2021 tarihli yazısında hurdaya ayrılan anestezi cihazının Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hurda İşletmesi Müdürlüğüne kilo bazında teslim edildiğinin belirtildiği, gerek ... Devlet Hastanesi tarafından gerek ... Devlet Hastanesi tarafından, davacı firmaya ait tesise gönderilmek üzere MKE Hurda İşletmesi Müdürlüğüne hurda malzeme teslimine ilişkin olarak düzenlenen Hurda Malzeme Teslim ve Tesellüm Tutanağında ve teslim edilen hurda malzemelerin taşınmazına ilişkin MoTAT kayıtlarında, davacı tarafından işlem yapılmaksızın piyasaya sürüldüğü belirtilen söz konusu görme alanı cihazı ile anestezi cihazının ayırt edici bir numarası ve niteliğiyle davacı şirkete teslim edildiğine ilişkin bir bilginin olmadığı görülmektedir.
Evrensel Ceza Hukuku ilkeleri çerçevesinde, bir fiilden ötürü ceza verilebilmesi için fiilin somut bilgi ve belgeler ile aksine ihtimal verilmeyecek şekilde ispatlanmasının gerekeceği tartışmasızdır.
Bu durumda, dava dosyasında yer alan bilgi ve belge içeriklerine göre davacı şirketin söz konusu görme alanı cihazı ile anestezi cihazını ... ve ... Devlet Hastanelerinden teslim aldığının her türlü şüpheden uzak bir şekilde sübuta erdirilemediği, idari para cezasına konu edilen hususların açıkça ortaya konulamadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen nedenlerle dava konusu işlemde hukuka uyarlık temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 08/04/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.