T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/14070
Karar No : 2025/212
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... Salhanesi Sokak No:... adresinde "..." ismiyle "içkili müzikli lokanta" olarak faaliyet gösteren işyerinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin “İşyerlerinde Aranacak Genel Şartlar” başlıklı 5/d maddesine göre emniyet ve asayiş yönlerinden sakıncalı olduğundan bahisle, ... tarih, ... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının, ,,, tarih, ... sıra numaralı “Sigara Satış Yeri” faaliyetli İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının, ... tarih, ... sıra numaralı Canlı Müzik İzin Belgesinin iptaline ilişkin işlemler ile işyerinin mühürlenmesine ilişkin Ruhsat ve Denetim Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatı verilmeden önce kolluk kuvvetinin görüşünün alınması gerekmekle birlikte, idari kolluk olarak, emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamanın, korumanın ve kollamanın polisin görevlerinden olduğu kuşkusuz olup, uyuşmazlık konusu işyerine müşteri olarak gelen şahısların fiili sonucu gelişen münferit (daha önce burada güvenlik ve asayişi müessir her hangi bir olay olmadığı görülmektedir) nitelikteki adli olay sebebiyle ilgili iş yerinin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olma niteliğini kaybettiği sonucuna varılamayacağından, aksi düşünceyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, idareleri bakımından pasif husumet yokluğu nedeni ile davanın reddi gerektiği, zira; dava konusu işlemin ilçe emniyet müdürlüğü ve Beşiktaş Kaymakamlığının bila tarihli E... sayılı yazıları ile idarelerine yapılan bildirim neticesinde tesis edildiği (bağlı yetkinin söz konusu olduğu), dava konusu işlemi bildirim niteliğinde olup dava konusu edilebilecek kesin ve icrai bir işlem olma niteliği taşımadığı, tesis edilen işlemin usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 09/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-f bendinde dava dilekçelerinin "husumet" yönünden de ilk incelemesinin yapılacağı, 15/1-c bendinde ise, hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek dava açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edileceği belirtilmiştir.
İdari davaların doğru hasımla görülmesi, sağlıklı ve adil bir yargılama yapılması, savunma hakkına riayet edilmesi ve nihayet doğru ve uygulanabilir bir karar verilebilmesi açısından hayati bir öneme sahiptir. Bu önemi nedeniyle husumet, kanun koyucu tarafından yalnızca taraflarca ileri sürülen bir hukuki sav olmaktan öte, idari yargı mercileri tarafından re'sen dikkate alınması zorunlu kılınan bir dava şartı olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle idari yargılamada husumete ilişkin hususlardan sarfı nazar edilerek veya eksik, fazla ya da yanlış hasımla karar verilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır.
10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 5. maddesinin (d) bendinde; Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilecek işyerlerinde aranacak şartlar arasında sayılmış, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması başlıklı 32. maddesinde de; il özel idaresi ve belediyelerin, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alacağı, yetkili kolluk kuvvetinin, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildireceği, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususundaki başvuruların yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılacağı düzenlemesine yer verilmiş, izin almadan açılan umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin, yetkili idarelerin ilgili birimleri tarafından sebebi bir tutanakla belirlenmek ve mühürlenmek suretiyle re’sen kapatacağı, kolluk tarafından, izin alınmadan açıldığı tespit edilen umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin düzenlenecek bir tutanakla kapatılmak üzere yetkili idareye bildirileceği, yetkili idarenin, yapılan bildirim üzerine izinsiz açılan yeri kapatarak en geç üç gün içinde kolluğa bilgi vereceği belirtilmiştir.
İdare hukukunda idareye herhangi bir hareket serbestisi ve değerlendirme yetkisinin tanınmadığı, alınacak kararın ve yapılacak işlemin önceden belirlendiği, yasada öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde yine yasada belirlenmiş kararın alınarak işlemin yapılacağı hal bağlı yetki olarak tanımlanmaktadır. Buna göre bağlı yetki söz konusu olduğunda, idarenin mümkün olabilecek kararlar arasında seçim hakkı yoktur, idareye seçim hakkı tanınmamıştır. Yasal düzenlemeler, belirli şart ve durumları belirlemiş ve bunların gerçekleşmesi halinde idarenin hangi kararı alıp uygulayacağını işaret etmiştir.
Ancak elbette idare, olayda yasal düzenlemede aranan koşulların somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediğini araştıracaktır.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin incelenmesinden, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerine ruhsat verilmeden önce yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınması gerektiği, kolluk kuvvetinin olumsuz görüş bildirmesi halinde ruhsat verilmesi konusunda idarelere herhangi bir takdir yetkisinin tanınmadığı, olumlu kolluk görüşü alınmasının mevzuat gereği zorunlu bir unsur olduğu, bir başka deyişle idarelerin bu hususta bağlı yetki içinde bulundukları görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; işyerinde 29/08/2020, 07/08/2020, 25/10/2020, 10/10/2021 ve 01/12/2022 tarihlerinde yapılan denetimlerde COVİD-19 tedbirlerinin ihlal edildiğinden bahisle sırasıyla 1, 3 ve 5 gün süre ile faaliyetinin durdurulması kararları verildiği; 08/09/2022 tarihinde meydana gelen "Kasten yaralama-6136 SKM-Genel Güvenliğin Tehlikeye Sokulması-Tehdit" konulu ve 22/09/2022 tarihinde meydana gelen "Kasten Öldürme-6136 SKM-Mala Zarar Verme" konuları kapsamında bu tarih itibarıyla müşteri ve işletme çalışanlarından 7 kişinin tutuklanarak cezaevine gönderildiği, 3 kişiye adli kontrol (ev hapsi) verildiği, yaşanan silahlı çatışmada bir kişinin vefat ettiği, ortaya konan bu durumlar sebebiyle işyerinin Genel Güvenlik ve Asayiş yönünden sakıncalı hal oluşturduğundan bahisle anılan tespitler uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali için gereğinin yapılması hususunun Beşiktaş Kaymakamlığının bila tarih ve E... sayılı yazısı ile bildirilmesi üzerine davalı belediye tarafından dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Bu itibarla, işlemin sebep unsurunu anılan tespitler ve Kaymakamlık yazısının oluşturduğu, davalı idarenin bağlı yetki kapsamında davaya konu ruhsat iptaline ilişkin işlemleri tesis ettiği dikkate alındığında, dava konusu ruhsat iptaline ilişkin işlemin dayanağı ve gerekçesini oluşturan işlemleri tesis eden Beşiktaş Kaymakamlığının da hasım mevkiine alınarak dosyanın tekemmülü sağlandıktan sonra davanın çift hasımla karara bağlanması gerekirken, buna uyulmayarak verilen kararda usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
Belirtilen nedenlerle, söz konusu eksiklik giderilmeden verilen kararın usul hükümlerine uygun olmaması nedeniyle İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına esas yönünden katılmakla birlikte belirtilen hususlar yönünden katılmıyorum.
(XX) KARŞI OY :
Uyuşmazlıkta, içkili lokanta ruhsatı bulunan davacıya ait işyerinde, 29/08/2020, 07/08/2020, 25/10/2020, 10/10/2021 ve 01/12/2022 tarihlerinde yapılan denetimlerde COVİD-19 tedbirlerinin ihlal edildiğinden bahisle sırasıyla 1, 3 ve 5 gün süre ile faaliyetinin durdurulması kararları verildiği; 08/09/2022 tarihinde meydana gelen "Kasten yaralama-6136 SKM-Genel Güvenliğin Tehlikeye Sokulması-Tehdit" konulu ve 22/09/2022 tarihinde meydana gelen "Kasten Öldürme-6136 SKM-Mala Zarar Verme" konuları kapsamında bu tarih itibarıyla müşteri ve işletme çalışanlarından 7 kişinin tutuklanarak cezaevine gönderildiği, 3 kişiye adli kontrol (ev hapsi) verildiği, yaşanan silahlı çatışmada bir kişinin vefat ettiği, ortaya konan bu durumlar sebebiyle işyerinin Genel Güvenlik ve Asayiş yönünden sakıncalı hal oluşturduğu kolluk kuvvetlerince ortaya konduğundan işyeri hakkında tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, temyize konu kararın bozulması gerektiği görüşü ile çoğunluğun kararına katılmıyorum.