T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/14098
Karar No : 2025/1938
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gemisi Donatanı Adına Gemi Kaptanı ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, "..." isimli ... IMO numaralı geminin Yarımca limanında kirli balast suyunun deşarj edilmesi suretiyle çevre kirliğine neden olduğundan bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi ve 2. fıkrası ile ek fıkrası uyarınca gemi donatanına 4.968.823,00-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi idari yaptırım kararının ve dayanağı ... tarih ve ... cilt/sayfa numaralı tespit tutanağının iptali ile indirimli olarak ödenen 3.726.617,25 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 10/08/2022 tarihinde deniz uçağı ile saat 09.40 sıralarında İzmit Körfezinde yapılan denetimde Yarımca demir yeri mevkinde demirli halde bulunan ... adlı kuru yük gemisinin kirli balast deşarjı yaparak denizi kirlettiğinin ... tarih ve ... cilt/sayfa numaralı tutanakla tespit edildiği, dosyada mevcut denetim tutanağından ve davalı idarece alınan görüntü kayıtlarının incelenmesinden, gemiden boşaltılan sıvının kirli nitelikte olduğu ve denizde kirliliğe yol açtığının açık bir şekilde görüntülerde yer aldığı, ayrıca davacı tarafından balast suyunun Körfez'den alındığı, Körfez'den alınan suyun dışarı verildiği, dolayısıyla gemiden tahliye edilen suyun denizi kirletmesinden bahsedilemeyeceği beyanıyla davaya konu gemiden denize balast suyu deşarjı yapıldığının kabul edildiği görülmektedir.
Dosyadaki bilgi ve belgeler ile yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca düzenlenen tespit tutanağı, çekilen fotoğraf görüntüleri ile davaya konu gemiden boşaltılan sularla çevre kirliliğine sebebiyet verildiği, bu hususun yapılan denetimde tespit edildiği, para cezasının mevzuata uygun hesaplandığı görüldüğünden, para cezası verilmesine ilişkin işlemde ve tespit tutanağında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığından davacının 3/4 indirimli şekilde ödediği 3.726.617,25-TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi talebinin de reddi gerekmektedir.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, idari yaptırım kararının şekli olarak içermesi gereken unsurları içermemesi nedeniyle şekil yönünden hukuka aykırı olduğu, nitekim fiili imkansızlık nedeniyle numune alınmamasının gerçekçi olmadığı, dolayısıyla balast suyunun deşarjı sonrasında denizde kirlilik oluştuğu iddiasının somut verilerle ispatlanamadığı, yalnızca fotoğraf ve video kaydı dikkate alınarak işlemin tesis edildiği, gemiden akan suyun balast suyu olmadığı, kaldı ki balast suyu olarak kabul edilse dahi, Türkiye karasularından alınan deniz suyunun, yine Türkiye karasularının bir başka noktasına deşarj edilmesinin deniz kirliliğine yol açmayacağı, fiilin varlığının ispatına yönelik numune alınmadığı, bu haliyle hem deniz kirliliğinin hem de varsa bu kirliliğin davacıdan kaynaklı olduğunun ispatlanamadığı, İdare Dava Dairesinde ileri sürülen istinaf sebeplerinin değerlendirilmediği, sonuç olarak, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, fiili imkansızlık nedeniyle numune alınamadığı, belli şartlarda balast suyunun deşarj edilmesi mevzuata aykırı olmamakla birlikte, tanka alınan deniz suyunun, tanktaki kirlilikten veya başka bir sebepten kirlenmesi nedeniyle bu suyun kirli balast olarak deşarj edilmesinin mevzuata uygun olmadığı, bu nedenle deşarj edilen balast suyundaki renk değişiminin fotoğraf veya video görüntülerinden açıkça tespit edilebildiğinden, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : İdare Dava Dairesin kararının; 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi uyarınca verilen para cezası yönünden onanması, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 2. fıkrası ile ek fıkrası uyarınca verilen para cezası yönünden ise karşı oydaki gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi uyarınca verilen para cezası yönünden oybirliğiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 2. fıkrası ile ek fıkrası uyarınca verilen para cezası yönünden ise üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/03/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, "..." isimli ... IMO numaralı geminin Yarımca limanında kirli balast suyunun deşarj edilmesi suretiyle çevre kirliğine neden olduğundan bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi ve 2. fıkrası ile ek fıkrası uyarınca gemi donatanına 4.968.823,00-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi idari yaptırım kararının ve dayanağı tespit tutanağının iptali ile indirimli olarak ödenen 3.726.617,25 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendinde; "(Değişik:29/11/2018-7153/5 md.) Petrol türevleri (sintine, slaç, slop, akaryakıt, yağlı atık vb.) veya kirli balast tahliyesi yapan gemi ve diğer deniz vasıtalarından bin grostona kadar olanlar için groston başına 200 Türk lirası, bin ilâ beşbin (dahil) groston arasında olanlara bu miktar ve ilave her groston başına 40 Türk lirası, beşbin grostondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her groston başına 10 Türk lirası" hükmüne, 2. fıkrasında; "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne, ek fıkrasında; "(Ek fıkra:10/6/2022-7410/5 md.) Bu maddede öngörülen cezalar Özel Çevre Koruma Bölgelerinde iki kat olarak uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
05/11/2021 tarih ve 31650 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 04/11/2021 tarihli ve 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmiştir.
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince; 2872 sayılı Kanunu'nun 20. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacının kurum, kuruluş veya işletme olup olmadığı ve aynı maddeye eklenen fıkra uyarınca para cezasına konu alanın özel çevre bölgesinde kalıp kalmadığı ile ilgili ayrıca ve açıkça bir değerlendirme yapılmadığı görüldüğünden, para cezasının üç kat ve iki kat artırılmasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararının bu kısmına katılmıyorum.