T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/4639
Karar No : 2024/6921
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- ... Turizm Taahhüt Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Kaymakamlığı
(... Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem : Antalya ili, Alanya ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 15.983,10 m²'lik taşınmazın 11.830,10 m²'sinin 20/08/2016-14/08/2017 tarihleri arasında ... adlı turistik tesiste (yeşil alan, parke zemin, otopark, havuz, gölgelik, anfitiyatro, kaydırak, yol) yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 196.995,48 TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali ile ödenen 167.446,16 TL tutarındaki ecrimisil bedelinin ödeme tarihinden itibaren işletilecek gecikme faiziyle birlikte iadesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapora göre, taşınmazın fuzulen işgal edildiğinden dolayı istenebilecek ecrimisil bedelinin 96.348,28 TL olabileceği anlaşılmakla, idarece fazladan tahakkuk ettirilen 100.647,20 TL ecrilmisilde hukuka uyarlık, istenilen ecrimisilin 96.348,28 TL’lik kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı, davacı tarafından ödenen 71.097,88 TL'nin davacıya iadesi gerektiği gerekçesiyle, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 100.647,20 TL'lik kısmının iptaline, 96.348,28 TL’lik kısmı yönünden davanın reddine; davacı tarafından davalı idareye ödenen 71.097,88 TL'nin ödeme tarihinden (18/12/2017) itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: İade tutarının hatalı hesaplandığı ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Tescil harici alan için belirlenen tutarın mevzuata uygun olduğu, emsal alınan taşınmazın piknik ve mesire alanı olduğu, ayrıca 2009 yılı bedelin güncellenmesinin rayiç bedele ulaştıramayacağı, diğer şagillerin idarelerinin belirlediği ecrimisil bedeline itiraz etmeksizin ödeme yaptıkları, idarelerince belirlenen bedelin fahiş olmadığı ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının iptal ve kabule yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinin 1. fıkrasında, Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanun'un 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil isteneceği, ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmeyeceği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." düzenlemesi yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bilirkişi incelemesi yaptırılmasıyla ilgili hususlarda uygulanacak kurallara ilişkin olarak, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'na atıfta bulunulmuş ve bilirkişilerin mahkemece re'sen seçileceği belirtilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir.", 282. maddesinde ise, "Hâkim, bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendirir." kuralına yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Antalya ili, Alanya ilçesi, ... Mahallesinde bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 15.983,10 m²'lik taşınmazın 11.830,10 m²'sinin 20/08/2016-14/08/2017 tarihleri arasında ... adlı turistik tesiste (yeşil alan, parke zemin, otopark, havuz, gölgelik, anfitiyatro, kaydırak, yol) yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle 196.995,48 TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali ile ödenen 167.446,16 TL tutarındaki ecrimisil bedelinin ödeme tarihinden itibaren işletilecek gecikme faiziyle birlikte iadesi istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Ecrimisilin, işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, işgalcisine sağlamış olduğu ekonomik değer, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu dikkate alındığında, bilirkişilerce ecrimisilin fahiş olduğu iddiasının emsal oluşturabilecek yerlerin ecrimisil ve kira bedeli, önceki dönem ecrimisil ve emsal yargı kararları dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği kuşkusuzdur.
Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak düzenlenen bilirkişi raporunda; emsal kıyas yöntemi kullanılmak suretiyle, dava konusu taşınmaz için 2016 yılı birim m² bedelinin 7,55 TL/m² olarak tespit edildiği ve bu tutara yeniden değerleme oranı uygulanarak 2016 yılı için ise 8,64 TL/m² üzerinden toplam 96.348,28 TL ecrimisil alınabileceğinin belirtildiği, ancak taşınmazın önceki dönemlerde işgaline ilişkin ecrimisil istemleri sebebiyle aynı taraflar arasında yargılaması devam eden dava dosyalarının ve anılan dosyalara sunulmuş bulunan bilirkişi raporlarının değerlendirilmemiş olduğu anlaşılmaktadır.
Bilirkişiye başvurulmasındaki amacın, hukuka uygun karar verebilmek için gerekli verilere ulaşmak olduğu göz önünde tutulduğunda, bilirkişilerin uyuşmazlık konusunda özel ve teknik bilgiye sahip olan kişiler arasından seçilmesi gerektiği kuşkusuz olup, bilirkişi veya bilirkişilerce düzenlenen raporda, sorulara verilen cevapların şüpheye yer vermeyecek şekilde açık, rapor içeriğinin ise hükme esas alınabilecek nitelikte olması gerekmektedir.
Dosyanın, aynı taraflar arasında, aynı alanın işgali sebebiyle ecrimisil istemine ilişkin olarak Danıştay Dördüncü Dairesinin E:2023/5347 esasına kayıtlı dosya ile birlikte incelenmesinden; aynı taşınmaz alanının 11/08/2015-19/08/2016 tarihleri arasındaki işgal dönemine ilişkin ecrimisil tutarı hakkında Bölge İdare Mahkemesince verilen kararın onandığı ve böylece aynı taşınmaz hakkında yargı kararıyla birim bedelin 2016 yılı için 12,50 TL/m² olarak saptandığı görülmüştür.
Mahkemece; uyuşmazlık konusu dönem için ecrimisil hesabı belirlenirken, bu hususun dikkate alınması gerekmektedir. Başka bir ifadeyle, dava konusu taşınmaz için ecrimisil hesaplanırken, öncelikle aynı taşınmaz için yargıda kesinleşen birim bedelin emsal alınarak hesaplama yapılması gerektiği açıktır.
Bu durumda, dava konusu taşınmazın önceki döneme ilişkin ecrimisile konu edilen kullanımı nedeniyle belirtilen dosyada verilen yargı kararı dikkate alınarak ve yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapılması sonucunda bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda yeniden bir karar verileceğinden, davacının iadesine karar verilen ecrimisil tutarının hatalı hesaplandığı iddiasının bu aşamada incelenmesine hukuken olanak görülmemiştir.
Bu itibarla, temyiz konusu kararın iptal ve kabule ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının iptal ve kabule ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 03/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.