T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5062
Karar No : 2024/6987
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı
... Milli Emlak Dairesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan ve tamamı Hazineye ait olan taşınmazın 1.900 m²'lik kısmının tek katlı yapı+ 5 adet konteynır+ idari bina+ depo+ K-9 köpek eğitim alanı +2 adet römork için kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 25/02/2014-02/12/2015 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 207.081,52 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, Hazineye ait taşınmazın davacı tarafından fuzulen işgal edilmesi nedeniyle toplam 25.043,96 TL ecrimisil bedeli istenebileceği, bu durumda, dava konusu işlemin anılan miktara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, fazladan tahakkuk ettirilen kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 182.037,56 TL'lik kısmının iptaline, 25.043,96 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, taşınmazın fuzulen işgali sebebiyle uyuşmazlık konusu dönemlerdeki emlak vergi değerlerinin %3'ü dikkate alınarak ecrimisil bedeli takdir edildiği, bu haliyle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmı yönünden yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Ataşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan ve tamamı Hazineye ait olan taşınmazın 1.900 m²'lik kısmının tek katlı yapı+ 5 adet konteynır+ idari bina+ depo+ K-9 köpek eğitim alanı +2 adet römork için kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, 25/02/2014-02/12/2015 tarihleri arasındaki dönem için davacıdan 207.081,52 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve karara dayanak alınan bilirkişi raporunda; dava konusu yerin ... Caddesine cepheli olduğu, söz konusu Caddenin 2014 yılı emlak vergi değerinin 2000,00 TL/ m² , bu bedelin %3'ünün ise 60 TL/ m² olduğu; uyuşmazlık konusu dönemde dava konusu yerdeki bina kısmının aktif olarak kullanıldığı, geriye kalan 1700 m²'lik kısmın ise eğitim amaçlı pasif şekilde kullanıldığı, yapılan incelemeler neticesinde, emsal ecrimisil değerleri dikkate alınarak 2014 yılı için 200 m²'lik prefabrik yapı için emsal bedeldeki gibi 25,00 TL/ m²; pasif olarak kullanılan 1700 m²'lik açık alan için de 5,00 TL/ m² bedel takdir edildiği, işgalli taşınmazın bulunduğu yer, teknik verileri, mevcut kullanıma uygunluğu, belediye hizmetlerinden yararlanma durumu, davalı İdarece kiraya verilebilme ihtimali ve getirebileceği kira bedeli, değişik amaçlı kullanım durumu, ticari sirkülasyonu, ecrimisil tespitine artı ve eksi yönde etki eden veriler, davalı İdarenin ecrimisil tespitleri, emsal ecrimisil değerleri, günün değişen ekonomik koşulları birlikte değerlendirilerek, davacının Bakanlar Kurulu Kararı ile kamu yararına bila bedel hizmet veren bir dernek olduğu da göz önünde bulundurularak fuzulen işgal edilen toplam alan için 2014 yılına ilişkin yıllık 13.500,00 TL (aylık 1125,00 TL) bedel belirlendiği, bu değerler baz değer olarak alınmak ve TÜİK-ÜFE artış oranlarından aynen yararlanılmak suretiyle ecrimisil talep edilen 25/02/2014-02/12/2015 tarihleri arasındaki dönem için 25.043,96 TL ecrimisil bedeli hesaplandığı görülmektedir.
İşgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile emsal ecrimisil ve kira bedellerinin de dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında kalan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönemler dikkate alındığında 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki döneme ilişkindir.
Bu durumda; temyize konu kararda ve dayanağı bilirkişi raporunda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, gerek duyulması halinde bilirkişilerden de ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden de az olmayacak şekilde birim bedelin dava konusu döneme yeniden değerleme oranı uygulanarak uyarlanması suretiyle hesaplama yapılarak bir karar verilmesi gerektiğinden, Mahkeme kararının iptale ilişkin kısmı yönünden yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 04/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.