T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5195
Karar No : 2024/6854
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel numaralı ve tamamı Hazine'ye ait 1.440,00 m² yüzölçümlü taşınmazın, 1.348,00 m²'sinin pazar yeri yapılmak sureti ile davacı Belediye tarafından işgal edildiğinden bahisle 07/03/2013-25/10/2017 tarihleri arasındaki dönem için istenilen 524.071,38-TL tutarlı ecrimisil bedeline ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemde belirtilen taşınmaz üzerinde yer alan pazar yerinin vatandaşların ihtiyaçlarını huzurlu bir şekilde yerine getirebilmeleri amacıyla kurulduğu ve bu hizmetin belediyenin zorunlu görevleri arasında olan ve mahalli müşterek ihtiyaçların sağlamaya yönelik bir kamu hizmeti kapsamında olduğu, dolayısıyla bu kullanımın fuzuli işgal, belediyenin ise fuzuli şagil olarak değerlendirilmesine hukuken imkan bulunmadığı, kaldı ki taşınmazın fiilen belediye tarafından kullanılmasının söz konusu olmadığı, Belediye Gelirler Kanunu'nda öngörülen işgaliye bedeli karşılığında pazarcı esnafına kullandırıldığından parsel üzerinde fiili bir kullanımı bulunmayan belediye tüzel kişiliğinin bu yönüyle de fuzuli şagil olarak kabulüne olanak bulunmadığından dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın gelir getirici faaliyet kapsamında izinsiz kullanıldığı, davacı belediyenin fuzuli şagil olduğu, aynı yere ilişkin emsal kararlar bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunun 75. maddesinin 1.fıkrasında; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne, 5393 sayılı Belediye Kanunun 15. maddesinde ise; "...2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 75 inci maddesi hükümleri belediye taşınmazları hakkında da uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4.maddesinin 1.fıkrasının (d) bendinde; "Ecrimisil: Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın (…) İdarece talep edilen tazminatı, ifade eder." kuralına, aynı maddenin (e) bendinde ise; Fuzuli şagil (İşgalci): Kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişileri, ifade eder." kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesi sonucunda, Hazineye ait taşınmaz malların, fuzulen işgali sebebiyle tazminat olarak tanımlanan ecrimisilin istenilebileceği, ancak bunun için taşınmazın tamamının veya bir kısmının, malik dışında başka bir gerçek veya tüzel kişi tarafından hukuk düzenince korunmayan bir şekilde eline geçirilmesi, elinde tutulması, zilyetliğinde bulundurulması ya da herhangi bir şekilde kullanılması veya tasarrufunda bulundurulmasının gerekmekte olduğu açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesinde bulunan, ... ada, ... parsel sayılı tamamı Hazineye ait taşınmazın 1348 m2'lik kısmının yol olarak işgal edildiğinden bahisle 07/03/2013-25/10/2017 tarihleri arasındaki dönem için belirlenen 524.071,38-TL. tutarındaki ecrimisile ilişkin olarak davalı idarece düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince, pazar yeri yapılmasının davacı belediyenin zorunlu görevlerini yerine getirmekten kamu hizmetini kurmak ve yürütmekten kaynaklandığından fuzuli işgal sayılamayacağı belirtilmişse de; dosyada bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesinden mülkiyeti Hazineye ait olan bu taşınmazın halk pazarı olarak Hazine'nin iradesi dışında kullanıldığı, davacı belediye tarafından el atılan taşınmazın 1348 m2'lik kısmının pazar yeri olarak kullanıldığının 25/10/2017 tarihli taşınmaz tespit tutanağı ile belirlendiği hususunda duraksama bulunmadığından fuzuli işgalin sabit olduğu ve malikinin rızası dışında taşınmazı kullanan gerçek veya tüzel kişinin kusuru olup olmadığına bakılmayacağından davacı Belediyenin fuzuli şagil sayılacağı açıktır.
Diğer taraftan, davacı Belediyenin internet adresinden edinilen bilgiler çerçevesinde söz konusu ... ada, ... parsel sayılı ecrimisile konu taşınmazın imar durumunun incelenmesinden, ... Belediyesi Yeşilköy Uygulama İmar planında taşınmazın "kısmen D Tesis Alanı (623,640m2), kısmen Belediye Hizmet Alanı (831,840m2)" olarak tanımlandığı görüldüğünden halk pazarı olarak kullanılan yerin hangi kısma isabet ettiği konusunda ise yeterli araştırma yapılmadan temyize konu kararın verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın ecrimisil istenilen tarihler arasındaki dönemde uygulama imar planındaki durumu da araştırılıp, taşınmaz mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu, ayrıca 336 Sıra No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği hükmü ile aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararlarının da dikkate alınması suretiyle dava konusu işlemde belirtilen tarihler arasındaki döneme (07/03/2013-25/10/2017) ilişkin yeniden değerleme oranlarını da uygulayarak ecrimisil bedeli belirlendikten sonra karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve hatalı değerlendirmeye dayalı olarak verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinde belirtilen taşınmazın 21/05/2004-20/05/2009 tarihleri arasındaki dönemleri için düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan davada davacı belediyenin fuzuli şagil addedilerek, ecrimisil bedeli yönünden yapılan değerlendirmeler sonucunda verilen davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin 23/09/2024 tarih ve E:2023/9214, K: 2024/4919 sayılı kararıyla onandığı, yine aynı taşınmaz hakkında 09/05/2012-06/03/2013 tarihleri arasındaki dönem için düzenlenen ecrimisil ihbarnamesine karşı açılan davada ise; davacı belediyenin fuzuli şagil addedilerek ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla verilen davanın reddi yolundaki kararın Danıştay Onuncu Dairesinin 09/10/2017 tarih ve E:2016/7238, K: 2017/3967 sayılı kararıyla onandığı dikkate alınarak yeniden karar verilmesi gerektiği tabiidir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 02/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde; "Kamuya ait gayrimenkuller" başlığı altında; "İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir...." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanunu'na dayanılarak düzenlenen Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 5/a maddesinde; "Belediye hizmet alanı: Belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu,araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyajalanları, belediye depoları,asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alandır." şeklinde tanımlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın 28/11/2012 tarihli yürürlükteki imar planıyla belediye hizmet alanı olarak tanımlandığı, dosyada mevcut taşınmaz tespit tutanağıyla da pazar yeri olarak kullanıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, işlem tarihinde ecrimisile konu taşınmazın mülkiyeti Hazinede olsa da yürürlükte bulunan uygulama imar planıyla bu taşınmazın tasarruf hakkının Belediyeye bırakıldığı, Belediye tarafından ise kamu hizmeti amacıyla pazar yeri olarak kullanıldığı anlaşıldığından uygulama imar planının tasdik edildiği tarihten sonrası için davacı Belediyenin fuzuli şagil sayılamayacağı gerekçesiyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmeyen temyize konu kararın belirtilen gerekçeyle onanması kanaatiyle bozma yönünde verilen çoğunluk kararına katılmıyoruz.