T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5409
Karar No : 2024/7176
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği (... Dairesi Başkanlığı)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Belediyesi Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mah., ... ada, ... parsel sayılı tamamı Hazineye ait 12.630,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 7.166,00 m²'si üzerine belediye hizmet alanı (atölye, müze, depo, açık alan ve plaj) yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 20/07/2012 - 22/08/2014 tarihleri arasındaki dönem için 193.391.69-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; dosyadaki bilgi ve belgelerle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yer alan bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu işlemde bahsi geçen yer için 20/07/2012 - 22/08/2014 tarihleri arası alınması gereken ecrimisil bedelinin 70.621,50-TL olduğu anlaşıldığından, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 122.770,19-TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline, 70.621,50-TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; uyuşmazlığa konu olayda, 1580 sayılı Kanun'un 15/a maddesinde öngörülen görevlerin ifası sürecinde mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın kullanılmış olması nedeniyle davacı kurumun anılan taşınmaz üzerinde fuzuli şagil (işgalci) olarak tanımlanmasının hukuken olanaklı olmadığı, davacı kurum eyleminin 2886 sayılı Kanun kapsamında yer almadığının açık olduğu, davalı idarenin mülkiyetinde olan taşınmazın, davacı tarafından kamu hizmetine yönelik olarak kullanılması nedeniyle ecrimisil istenemeyeceğinden, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının işgalci olduğu, taşınmazın izinsiz ve bilgileri dışında kullanılması karşılığında ecrimisil ödenmesi gerektiği, taşınmaz tespit tutanağı ekindeki fotoğraflarda taşınmazın 3.055,00 metrekarelik kısmının şezlong ve şemsiye konulmak suretiyle ücretli plaj olarak kullanıldığının tespit edildiği, emlak vergisine esas değerin yüzde üçünün altında kıymet takdiri yapılamayacağından davacının fahişlik iddiasının yersiz ve mesnetsiz olduğu, davacı ile davalı idare arasında geçerli bir protokol veya tahsis bulunmadığından davacının işgalci konumunda olduğu, idare Komisyonunca taşınmazın kullanım şekli, emsalleri ve kullanıcısına getirisi ve ilgili mevzuat göz önünde bulundurularak ecrimisil bedeli takdir edildiği, bu sebeple dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararın hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Hazine adına kayıtlı dava konusu taşınmazın Belediye Kanunu ve diğer mevzuatın yüklediği vazifeleri yerine getirmek maksadıyla kullanıldığı, davacı Belediye tarafından söz konusu alanda gelir getirici bir faaliyette bulunulmadığı, Hazinenin de bu taşınmazdan gelir elde imkanı olmadığı, Belediyenin görevlerinin ifası için kamu hizmetine yönelik bir kullanımın olduğu, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın ... ili, ... ilçesi, ... Mah., ... ada, ... parsel sayılı tamamı Hazineye ait 12.630,00 m² yüzö...çümlü taşınmazın 7.166,00 m²'si üzerine belediye hizmet alanı (atölye, müze, depo, açık alan ve plaj) yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 20/07/2012 - 22/08/2014 tarihleri arasındaki dönem için 193.391.69-TL ecrimisil istenilmesine ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin taşınmazın "atölye, müze, depo, açık alan" olarak kullanılmasına dair kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Ecrimisil düzeltme ihbarnamesine konu taşınmazın plaj olarak kullanılan 3055 m²'lik kısmı yönünden yapılan değerlendirme;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinin 2. fıkrasında; "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almıştır.
Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir.", 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." düzenlemesi yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" kuralı yer almaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta; ecrimisil düzeltme ihbarnamesine konu taşınmazın 3055 m²'lik kısmının "plaj" olarak kullanılmak suretiyle işgal edildiği, davacı belediyenin söz konusu alanda gelir getirici faaliyette bulunduğu ve davacı eyleminin Belediye Kanunu'nun davacıya yüklediği görevlerin ifası amacıyla gerçekleştirildiğinden bahsedilemeyeceği dikkate alındığında, ticari bir faaliyette bulunarak kazanç sağlanan "plaj" alanından 2886 sayılı Kanun uyarınca ecrimisil alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile birlikte tarafların iddiaları da gözönünde bulundurularak, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle, ecrimisil bedelinin belirlenmesinde taşınmazın aynı nitelikte kullanılmasından kaynaklanan önceki dönem ecrimisil bedelleri ve emsal ecrimisil bedelleri, kira bedelleri, davalı idarenin kıymet takdirine esas taşınmaz ile mukayese edilmek suretiyle ve emsal taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde karar verilmesi gerekirken, bu hususlar gözetilmeden verilen, kararın taşınmazın "plaj" olarak işgaline yönelik dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2.... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dava konusu işlemin iptaline yönelik kararının, taşınmazın "atölye, müze, depo alanı" olarak işgaline ilişkin kısmının ONANMASINA,
3.... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı dava konusu işlemin iptaline yönelik kararının, taşınmazın "plaj" olarak işgaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4.Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 10/12/2024 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; ... ili, ... ilçesi, ... Mah., ... ada, ... parsel sayılı tamamı Hazineye ait 12.630,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 7.166,00 m²'si üzerine belediye hizmet alanı (atölye, müze, depo, açık alan ve plaj) yapılmak suretiyle davacı tarafından fuzulen işgal edildiğinden bahisle 20/07/2012 - 22/08/2014 tarihleri arasındaki dönem için 193.391.69-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin görev ve sorumlulukları" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, ''Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla; a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır...'' hükmü, (b) bendinde, "Devlete ait her derecedeki okul binalarının inşaatı ile bakım ve onarımın yapabilir veya yaptırabilir, her türlü araç, gereç ve malzeme ihtiyaçlarını karşılayabilir; sağlıkla ilgili her türlü tesisi açabilir ve işletebilir; mabetlerin yapımı, bakımı, onarımını yapabilir; kültür ve tabiat varlıkları ile tarihî dokunun ve kent tarihi bakımından önem taşıyan mekânların ve işlevlerinin korunmasını sağlayabilir; bu amaçla bakım ve onarımını yapabilir, korunması mümkün olmayanları aslına uygun olarak yeniden inşa edebilir; cemevlerinin yapım, bakım ve onarımını yapabilir. (Değişik ikinci cümle: 12/11/2012-6360/17 md.) Gerektiğinde, sporu teşvik etmek amacıyla gençlere spor malzemesi verir, amatör spor kulüplerine ayni ve nakdî yardım yapar ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan öğrencilere, sporculara, teknik yöneticilere ve antrenörlere belediye meclisi kararıyla ödül verebilir. Gıda bankacılığı yapabilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
Bakılan uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince davalı idarenin mülkiyetinde olan taşınmazın, davacı tarafından 5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca kamu hizmetine yönelik kullanılması nedeniyle davacının fuzuli şagil olarak nitelendirilmesinin hukuken mümkün olmadığından bahisle dava konusu işlemin iptali yönünde karar verilmişse de, dava konusu taşınmazın işgal biçimi ile Belediye Kanunu'nda belediyelerin görev ve sorumluluklarının yer aldığı 14. maddesinde yer alan düzenleme arasında herhangi bir bağlantı bulunmadığı, dolayısıyla davacının işgalini ortadan kaldırır nitelikte bir kamu hizmeti oluşturmayacağı sonucuna varıldığından, davalıya idareye ait taşınmazın davacı tarafından kullanımına ilişkin tüm işgallerin 2886 sayılı Kanun kapsamında ecrimisil alınması gerektiren haller arasında yer aldığı görüşüyle Dairemizce verilen aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.