T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5498
Karar No : 2024/7120
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ...Spor Kulübü Derneği
VEKİLİ: Av. ... 2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ: Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Küçükçekmece ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... ada, ... parsel sayılı Hazineye ait 21.444,35 m² yüzölçümlü taşınmazın 3.000,00 m²'si üzerinde spor tesisi yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle davacı dernek adına 21/05/2013-31/01/2017 dönemleri arası 794.786,28-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında hazırlanan bilirkişi raporlarının birlikte değerlendirilmesi neticesinde, söz konusu taşınmazın, 21/05/2013-31/01/2017 tarihleri arasında 308.275,01 TL ecrimisil getirisinin hesaplanması nedeniyle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin, 308.275,01 TL'lik kısmının dışında kalan ve fahiş ecrimisil tespiti olan kısımdan kaynaklanan toplam 486.511,27 TL’lik kısmında mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin kısmen iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Eksik ve hatalı değerlendirmeye dayanan bilirkişi raporunun hükme esas alınmasının hatalı olduğu, bilirkişi raporunda taşınmazın kim tarafından kullanıldığı araştırılmadan bedel yönünden fahiş olmadığı yönünde kanaat bildirildiği, taşınmazın kullanılmadığı ve emsallere göre bedelin yüksek takdir edildiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Ecrimisil bedeli arsa ve muhdesat bedeli olarak takdir edilmişken hükme esas bilirkişi raporunda bu hususun dikkate alınmadığı ve tesis edilen işlemin mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Taraflardan davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesinin redde ilişkin kısmının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
19/07/2003 tarih ve 25173 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren 4916 sayılı Kanun'un 4. maddesiyle yapılan değişiklik sonucunda, 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 5. maddesinin son fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra Hazineye ait taşınmazlar üzerinde yapılan her türlü yapı ve tesisler, başka bir işleme gerek kalmaksızın Hazineye intikal eder." hükmüne yer verilmiş olup anılan hükmün gerekçesi ise "...Böylece, Kanunun yürürlük tarihinden sonra Hazine taşınmazları üzerinde kaçak yapılaşmanın önlenmesi yönünde önemli bir yaptırım getirilerek caydırıcılık sağlanmaktadır." ifadeleriyle açıklanmıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85. maddesinde, "ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.
Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davalı idarece mahallinde düzenlenen 31/01/2017 tarihli tespit tutanağı ile davacının spor tesisi olarak işgalde bulunduğunun tespiti üzerine muhdesat ve davaya konu taşınmazın zemin bedeli dikkate alınarak ecrimisil bedelinin 09/06/2017 tarihli ecrimisil kıymet takdir kararı ile kararlaştırılarak 794.786,28 TL bedelli...tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir.
336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliğin 5. maddesinin 3. fıkrasında da tespit ve takdir edilecek ecrimisilin belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmayacağı hükme bağlanmıştır.
Uyuşmazlıkta, hükme esas alınan bilirkişi raporunda; iki adet üzeri kapatılabilir halı futbol sahası, kafeterya ve soyunma odaları olan yerin davacı tarafından işgal edildiği ve ticari amaçla spor alanı olarak kullanıldığının keşif sırasında görüldüğü, taşınmazın cephesinin bulunduğu Kömürcü Yolu Caddesinin araç ve yaya sirkülasyonunun orta seviyede olduğu, toplu ulaşım güzergahlarına yürüme mesafesinde bulunduğu, ...-...Mahallesindeki konut bölgesinde yer aldığı, taşınmazın yakın çevresinde ecrimisil değerini artıracak toplu konut alanlarının mevcut olduğunun tespit edildiği, ecrimisil bedelinin hukuka uygunluğu yönünden Ataşehir ve Üsküdar ilçelerinde yer alan spor tesisleri için tahakkuk ettirilen ecrimisil ihbarnamelerinin iptali istemleriyle açılan davalarda sırasıyla 2013 yılı için 39,86 TL/m², 30,00 TL/m² olarak ecrimisil birim bedellerin tespit edildiği, mevcut yerin kullanımı, ticari sirkülasyonu, dava konusu işletmenin mahalle çocuklarının spora alıştırılması amaçlı dernek olması ve emsal ecrimisil değerleri birlikte değerlendirilerek 2013 yılı için birim m² ecrimisil bedeli 25,00 TL/m² olarak belirlendiği, söz konusu birim bedelin taşınmazın halı saha olarak kullanımı ve işgalcisine sağladığı getiri gözönüne alınarak muhdesat bedelini de kapsadığı, buradan ecrimisil bedelinin 308.275,01 TL olarak tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer alan ilgili mevzuat uyarınca 19/07/2003 tarihinden sonra Hazine taşınmazları üzerinde yapılan yasal olmayan her türlü yapı ve tesislerin (takılıp-sökülebilir nitelikli olanlar hariç) başka bir işleme gerek kalmaksızın Hazineye intikal edeceği ve bu nitelikteki işgaller için ecrimisil bedelinin zeminle birlikte muhdesat da dikkate alınarak tespit ve takdir edilmesi gerektiği, davalı idare tarafından ise mevzuata uygun şekilde, 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca asgari miktarlar üzerinden zemin işgali için ayrı, muhdesat için ayrı ecrimisil bedeli belirlenerek hesaplama yapıldığı ve söz konusu hesaplama yönteminde usule aykırı herhangi bir yön bulunmadığı anlaşıldığından; hükme esas alınan bilirkişi raporunun, zemin ve muhdesat işgali için, emlak vergi değerinin dikkate alınmadığı ve dava konusu taşınmazla aynı ilçede yer almayan emsallerin bile altında tespit edilen birim bedel üzerinden ecrimisil bedelinin hesaplanarak karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, ecrimisil bedelinin tespiti açısından bilirkişilerden ek rapor alınmak suretiyle taşınmazın emlak vergi değerinin % 3'ünden az olmamak üzere, uyuşmazlığa konu alan için yukarıda belirtilen nitelikleri taşıyan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ile bu tür taşınmazın serbest piyasada kiralanması halinde rayiç kirasının ne olacağının belirlenmesi ve muhdesat nedeniyle elde edilen yararın da göz önünde tutulması suretiyle yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek rapor esas alınarak bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının iptal hükmüne ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davanın kısmen reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 09/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.