T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5547
Karar No : 2024/7354
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ... Otopark İşletmeleri Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ: Av. ...
2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı 213,00 m² yüzölçümlü taşınmazın Hazine hissesine isabet eden 75,82 m²'lik kısmının ücretli açık otopark yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle, davacıdan 18/04/2013-17/04/2018 dönemi için toplam 410.645,76-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin... tarih ve E... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemece mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması sonrasında düzenlenen bilirkişi raporu hükme esas alınabilecek nitelikte görülerek, uyuşmazlık konusu 410.645,76 TL tutarlı ecrisimil ihbarnamesinin; 65.690,51 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, geriye kalan 344.955,25 TL kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 344.955,25 TL'lik kısmının iptaline, 65.690,51 TL'lik kısım yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı 213,00 m² yüzölçümlü taşınmazın Hazine hissesine isabet eden 75,82 m²'lik kısmı üzerinde otopark (ücretli açık otopark) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiği çekişme konusu olmadığından, davacıdan ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırı yön olmadığı; ancak, dava konusu taşınmazın mülkiyet durumunun incelenmesinden, esasen taşınmazın ..., ..., ..., ... adına kayıtlı iken Maliye Hazinesi tarafından açılan dava sonucunda ... Asliye Hukuk Mahkemesinin E:..., K:... sayılı kararı ile adı geçenlerin gaipliğine, taşınmazın Hazine adına tesciline karar verilmiş olmakla birlikte taşınmazın ... tarih ve ... sayılı işlem ile Hazine adına tescil edildiği, davalı idarece bu tarihten önceki dönem için Kayyum sıfatı ile ve genel hükümler doğrultusunda adli yargı yerince takip yapabileceği, başka bir ifade ile 2886 sayılı Yasa kapsamında takip yapamayacağı, 2886 sayılı Yasa kapsamında 25/04/2017 tarihinden sonraki dönem için ecrimisil isteyebileceği açık olup, ecrimisil ihbarnamesinin bu tarihten önceki kısmında mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
25/04/2017 tarihinden sonraki döneme ilişkin olarak ise; İdare Mahkemesince ecrimisilin 2886 sayılı Kanun, bu Kanun uyarınca çıkarılan yönetmelik ve tebliğlere uygun olarak hesaplanıp hesaplanmadığının belirlenmesi için yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldığı, emlak ve vergi değerinin ecrimisil için ölçüt olamayacağını da ortaya koyan bilirkişi raporunun 25/04/2017 tarihinden sonraki döneme ilişkin verileri hükme esas alınacak değer ve nitelikte görüldüğünden; anılan bilirkişi raporundaki verilerden hareketle, tapu kaydının Hazine adına tescil edildiği 25/04/2017 ile 17/04/2018 tarihi arasına isabet eden toplam 14.564,04-TL ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine; İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin 396.081,72-TL'lik kısmının iptaline, 14.564,04- TL ecrimisil yönünden ise davanın reddine, karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Davacı tarafından, şirketlerinin... Büyükşehir Belediyesinin iştirakı olduğu, taşınmazın otopark işletmeciliği yapmak üzere sözü edilen belediyeden teslim alındığı, hizmetin hukuki bir gerekçeye dayandığı, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yeniden değerleme oranları dikkate alınarak hesaplama yapılmış olmasının hakkaniyetli olmadığı ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından, taşınmazla ilgili tahsis veya devir talebi bulunmadığı, hesaplamanın ilgili mevzuat uyarınca asgari tutar üzerinden yapıldığı (emlak vergisine değer asgari değerin %3'ü), taşınmazın tarihi yarımadanın ticari ve turistik potansiyeli olan güzide bir yerinde bulunduğu, bilirkişiler tarafından tespit edilen ecrimisil bedeli ile idare işlemi arasındaki fahiş farkın kabul edilemez nitelikte olduğu, raporda eksik inceleme ve hatalı değerlendirme yapıldığı ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu kararın bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından davacının temyiz isteminin reddi; davalının temyiz isteminin kabulü ve kararın redde ilişkin kısım yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin14.564,04- TL tutarındaki kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Davalı idarenin, kararın dava konusu ecrimisil ihbarnamesine konu 396.081,72-TL ecrimisil tutarının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." 5. fıkrasında ise "Emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri belirlenmemiş olan Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerler için ecrimisil tespit ve takdirinde, birim değeri belirlenen en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas metre kare birim değeri dikkate alınır." hükümleri yer almıştır.
Ecrimisil istenilen dava konusu taşınmaz, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan bir alan olup, ecrimisil istenilen dönem dikkate alındığında, 25/04/2017 ile 17/04/2018 tarihleri arasındaki dönemin, 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nden sonraki dönem olduğu anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ... ada, ... parsel sayılı 213,00 m² yüzölçümlü taşınmazın Hazine hissesine isabet eden 75,82 m²'lik kısmının otopark (ücretli açık otopark) yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacıdan 18/04/2013-17/04/2018 dönemi için toplam 410.645,76-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ...tarih ve E:... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Uyuşmazlığın çözümü için Mahkemece yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda;"anlaşmazlık konusu taşınmazın ... İlçesi, ... mahallesinde bulunan-halen ... semtinde bulunan, tapuda, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı, 213 m2 alanlı, ... hissesinin Maliye Hazinesi adına olan taşınmaz olup, taşınmazın, mahallen ve mevcut harita üzerinde yapılan değerlendirme sonucu ... Otopark İşletmeleri Tic. A.Ş. tarafından açık otopark olarak işgal edildiğinin tespit edildiği, keşif sırasında taraflarında katılımıyla, dosyada mevcut davalı İdare tespit belgelerinin ve halihazır harita örneğinin mahallen yapılan uygulaması sonucu İdare tespitinin yerinde olduğu gözlendiği, davalı idare adına olan bu taşınmaz ve bitişiğindeki diğer diğer işgalli taşınmazların davacı şirket tarafından otopark amaçlı kullanıldığı, bu taşınmazın müstakil olarak, mevcut durum itibariyle davalı İdarece ekonomik amaçlı kullanılması olanaklı olmadığı, davacı şirket tarafından da mevcut durumu itibariyle kullanma zorunluluğunun bulunduğu, taraflarca ecrimisil için somut emsal değerler ibraz edilmemiş tarafımızdan da taşınmaz çevresinde yapılan araştırmalarda somut emsal değerler bulunamadığı, ancak bu çevrede taraflarında diğer bilirkişi kurulları tarafından ve davalı idare tarafından belirlenmiş ecrimisil değerleri bulunmakta olup, bu değerlerden ecrimisil tespitinde yararlanılacağı, Emlak Vergisi Değerlemesi: Dava konusu ... İlçesi ... Mahallesi ... ada ... parsel ... Caddesine cepheli olmayıp yakın konum olduğu, ... Caddesinin 2014 yılına esas Emlak Vergisi Rayiç değeri 15.000,00 TL/m2 olduğu, 336 sayılı MEGT’ ne göre %3= 450,00 TL/m2 olarak hesaplanağı, dava konusu 75.82 m2 yüzölçümlü ve yaklaşık 4 aracın park edilebileceği açık otopark alanı için bu değer rayiç değerlerin çok üzerinde olduğu, yapılan emsal araştırması sonucunda Ecrimisil tespitinde; Uyuşmazlık konusu 213 m2 alanlı taşınmaz davacı ... Otopark İşletmeleri Tic. A.Ş. tarafından çevresindeki diğer taşınmazlarla birlikte açık otopark olarak kullanıldığı, taşınmazın davalı İdarece değişik amaçlı olarak kullanılması, kiraya verilmesi olanaklı olmadığı, Taşınmazın toplam yüzölçümü 75.82 m2 olup, tamamı açık otopark olarak kullanıldığı, Otopark Yönetmeliği’nde Otoparka ilişkin Genel Esaslar Bölümünde Md. 4.3 de binek otolarla ilgili olarak 1 oto için 20.00 m2 lik alan gerektiği belirtildiği, bu durumda davalı Hazine hissesine düşen 75.82 m2 yere yaklaşık devamlı olarak 4 araç park edilebileceği, işgalli taşınmaz otopark gereksinimi olan ... İlçesi ... mevkiinde bulunduğu, taşınmazın mevcut kullanımı nedeniyle ticari sirkülasyonu üst seviyede olduğu, işgalli taşınmazın bulunduğu yer, mevcut kullanım durumu, müstakil olarak kullanılamama durumu, yüzölçümünün küçük olması ( 75.82 m2 ), ticari sirkülasyonu, emsal ecrimisil değerleri, ecrimisil tespitine artı ve eksi yönde etken veriler birlikte değerlendirilerek, işgalli taşınmazın 2013 yılı için 1 m2 sinin ecrimisil bedeli 150.00 TL/m2 olarak belirlendiği, buradan işgalli taşınmazın 2013 yılı ecrimisil bedeli 11.373,00 TL ( Aylık ecrimisil bedeli 947,75 TL/ay ) olduğu, Bu değerler baz değer olarak alınmak ve YDO artış oranlarından aynen yararlanmak suretiyle ecrimisil talep edilen ( 18.04.2013-17.04.2018 ) tarihleri arasındaki dönem için ( 5 yıl ) yıllar itibariyle ecrimisil miktarları ve toplam ecrimisil miktarının toplam 65.690,51 TL olarak hesaplandığı"nın, yapılan hesaplamanın da Mahkemece yerinde bulunduğu ve verilen karara dayanak alındığı görülmektedir.
Ancak işgal nedeniyle alınan bir tazminat olan ecrimisilin tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı, varsa önceki dönem kira ve emsal ecrimisil bedelleri gibi tüm faktörlerin etkili olduğu bilinmekte ise de anılan Tebliğde yer verilen oranın asgari düzeyi ifade ettiği, somut olayda söz konusu taşınmazın bulunduğu şehrin, mevkiin ve trafiğinin yoğunluğu göz önünde bulundurulduğunda ayrıca, 336 sayılı No.lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5. maddesinin 3. fıkrasında yer alan, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edileceği düzenlemesinin dikkate alınması gerektiği kuşkusuzdur.
Olayda, dosyadaki bilgi belgeler ve ilgili belediye nezdindeki rayiç bedel sorgulamasından; ecrimisil takdirinde taşınmazın cepheli olmayıp yakın konumlu olduğu ... Caddesinin 2014 yılına ilişkin emlak vergisi rayiç değerinin 15.000,00 TL/m², 336 sayılı MEGT'ne göre % 3'ünün 450,00 TL/m², 2013 yılı için 177,74 TL/m² olduğu (davalı idare tarafından EVD'nin % 7'sinin değerlendirmeye esas alınmış ancak cadde, sokak bilgisine yer verilmemiştir) anlaşılmıştır.
Bu durumda, taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil bedeli belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu dikkate alındığında, yapılan hesaplamada ve bu hesaplama esas alınarak verilen kararda bu hususun dikkate alınmadığı görüldüğünden, gerek duyulması halinde bilirkişilerden yeniden ek rapor alınarak taşınmazın emlak vergi değerinin %3'ünden az olmayacak şekilde belirlenen birim bedele yeniden değerleme oranı uygulanarak yapılacak hesaplama sonucunda yeniden karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ...- TL'lik tutarı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının ihbarnamenin ...-TL tutarının iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 12/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.