T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/5588
Karar No : 2024/6935
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ... Gıda Pazarlama ve Turizm Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ...... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem : ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan, ... ada, ... parsel numaralı Hazineye ait taşınmazın 170,00 m²lik kısmının kafetarya servis alanı ve bahçe (giriş mahali) olarak kullanılmak suretiyle 26/05/2012-25/05/2017 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle davacı şirket adına düzenlenen 361.267,64-TL tutarlı ve 23/06/2017 tarihli ecrimisil ihbarnamesi ile söz konusu ihbarnameye karşı yapılan itirazın süresi içinde yapılmadığından bahisle reddine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlem ve ihbarnameye dayanak ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil kıymet takdir kararının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyaya sunulan bilgi belgeler ile bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu 361.267,64-TL tutarlı ecrimisil ihbarnamesinin 159.545,58-TL’lik kısmında hukuka uyarlık; geriye kalan kısmında ise hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 159.545,58-TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 201.722,06-TL'ye ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince ... tarih ve E:..., K:...... sayılı kararda; ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil kıymet takdir kararının iptali istemi yönünden yapılan incelemede; bedel tespit komisyonu işleminin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem niteliğini taşımadığı anlaşılmakta olup, bu işlem yönüyle davanın incelenmeksizin reddi gerektiği; ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazın 30 günlük itiraz süresi içinde yapılmadığından bahisle reddine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptali istemi yönünden yapılan incelemede; ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesi davacı şirkete usulüne uygun olarak tebliğ edilmediği ve bahse konu işlemden sonradan haberdar olduğundan bahisle 19/11/2018 tarihi itibarıyla idareye yaptığı itirazın Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 86. maddesinde yer verilen 30 günlük itiraz süresi içerisinde yapıldığının ve dolayısıyla davanın süresinde açıldığının kabulü gerekmekte olup, anılan Yönetmelik uyarınca ilgilinin itirazı değerlendirilerek ecrimisil düzeltme ihbarnamesi düzenlemesi gerekirken, itirazın süresinde yapılmadığından bahisle talebin reddinde hukuka uyarlık bulunmadığı; davacıdan 361.267,64-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin... tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemi yönünden yapılan incelemede; bilirkişilerce belirlenen 2012 yılı için yıllık 200,00-TL/m² birim değer ve 170,00-m² işgal alanı üzerinden "yeniden değerleme oranı" dikkate alınarak 26.05.2012-25.05.2017 tarihleri arası dönem için yeniden hesaplama yapıldığında, ecrimisil getirisinin 199.891,73-TL olarak hesaplandığı; buna göre, dava konusu 361.267,64-TL ecrimisil ihbarnamesinin; 199.891,73-TL kısmının hukuka uygun, 161.375,91-TL kısmının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, davacı ve davalı idarenin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine,... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın kaldırılmasına, davacıdan 361.267,64-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ...tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin, 161.375,91-TL ecrimisile ait kısmının iptaline 199.891,73-TL ecrimisile ait kısım yönünden davanın reddine, ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptaline, ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil kıymet takdir kararının iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Hükme esas alınan bilirkişi raporunda işgal alanına ilişkin somut bir ölçüm yapılmadan tahmine dayalı olarak tespit yapıldığı; ayrıca raporda emsal alınan taşınmazların davaya konu taşınmazla aynı mahiyette olmadıkları, bu haliyle eksik ve hatalı bilirkişi raporuna dayanılarak hüküm tesis edildiği, Avrasya Tünelinin yapımı esnasında davaya konu alanın kullanılmadığı, Mahkemece uyuşmazlığa ilişkin deliller eksiksiz ikame edilmeden hüküm kurulduğu, davaya konu taşınmaz ile ilgili daha önce 2010-2015 yılları arası dönem için İstanbul Büyükşehir Belediyesince tahakkuk ettirilen ecrimisil bedelinin adı geçen kuruma ödendiği, davacı şirketin İstanbul Büyükşehir Belediyesine iyi niyetli olarak yaptığı ödeme ile davaya konu alandaki ecrimisil borcundan kurtulduğu; bu sebeple davalı idarece, ecrimisilin Belediyeden istenilmesi gerektiği belirtilerek, kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması talep edilmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davaya konu taşınmazın davacı tarafından işgal edildiğinin sabit olduğu, idarece takdir edilen ecrimisil bedelinin günün rayicine uygun olarak belirlendiği, davaya konu taşınmaz ile ilgili yapılmış devir veya tahsis talebinin bulunmadığı, davaya konu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği, davacının davaya konu taşınmazdan ticari kazanç elde ettiği sabit olup; istenilen ecrimisilin yüksek olmadığı, davacı şirkete iki kez PTT aracılığıyla tebligat yapılmaya çalışıldığı fakat tebliğin gerçekleştirilememesi üzerine, bu kez memur eliyle tebligat yapıldığı, bu haliyle usulsüz tebliğin söz konusu olmadığı, harçtan muaf olmalarına rağmen idarelerinin harçtan sorumlu tutulmasının hukuka aykırı olduğu belirtilerek, kararın aleyhe olan kısımlarının bozulması talep edilmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 199.891,73-TL tutarı yönünden davanın reddi ve ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil kıymet takdir kararının iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısımlarının onanmasına; davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının ...tarihli ve ... sayılı işlemin iptaline ilişkin kısmının onanmasına; ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptaline ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, davanın reddine ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup; davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 199.891,73-TL tutarındaki kısım yönünden davanın reddine ilişkin kısmı ile dava konusu ecrimisil kıymet takdir kararının iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin hüküm fıkralarının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Davalı idarenin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme;
I. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazın 30 günlük itiraz süresi içinde yapılmadığından bahisle reddine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptaline ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup; davalının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil ihbarnamesine yapılan itirazın süresinde yapılmadığından bahisle reddine ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işlemin iptaline ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
II. Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının dava konusu ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin 161.375,91-TL tutarı yönünden iptaline ilişkin kısmı yönünden;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; " Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur." kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesi ile "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir" hükmü yer almaktadır.
336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden, Mahkemece mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda; davaya konu taşınmazın cepheli olduğu ... Caddesinin 2012 yılına ilişkin emlak vergi değerinin %3'ünün 261,08-TL olduğu fakat bu rakamın emsallere göre yüksek olduğu belirtilerek; 2012 yılı için belirlenen 200-TL/m² birim bedelinin dava konusu döneme uyarlanması sonucunda 201.722,06-TL ecrimisil bedeli hesaplandığı; İdare Mahkemesince söz konusu rapor doğrultusunda dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin kısmen iptali, kısmen davanın reddine karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesinin temyize konu kararı ile de bilirkişilerce belirlenen 2012 yılı için yıllık 200,00-TL/m² bedelin ecrimisil hesaplamasında esas alınabilir nitelikte olduğu fakat raporda yer alan hesaplama tablosunda ecrimisil istenilen döneme ilişkin tarihlerde hata yapıldığı belirtilerek; bilirkişilerce belirlenen birim bedelin yeniden değerleme oranlarında artırılmak suretiyle dava konusu döneme uyarlanması neticesinde 199.891,73-TL ecrimisil bedeli hesaplandığı görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, Bölge İdare Mahkemesince, emlak vergi değerinin asgari %3'ün altında belirlenmesine ilişkin 2012 yılı için yıllık 200,00-TL/m² bedelin ecrimisil hesaplamasına esas alınabileceği belirtilerek; söz konusu birim bedel yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle 2013 yılı için 215,60-TL/m² 2014 yılı için 224,07-TL/m² 2015 yılı için 246,72-TL/m² 2016 yılı için 260,49-TL/m² 2017 yılı için 270,47-TL/m² birim bedeller üzerinden ecrimisil hesabı yapılmış ise de; yukarıda metni verilen Tebliğ hükmü uyarınca taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilebileceği kuralının açık olduğu ve davaya konu taşınmazın cepheli olduğu Kennedy Caddesinin emlak vergi değerinin %3'ünün ise 2012 yılı için 261,07-TL/m²; 2013 yılı için 281,43-TL/m²; 2014 yılı için 450-TL/m²; 2015 yılı için 472,74-TL/m²; 2016 yılı için 485,93-TL/m² 2017 yılı için 504,54-TL/m² olduğu dikkate alındığında; Bölge İdare Mahkemesince yapılan ecrimisil hesabının 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesine aykırı olarak tespit ve takdir edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; temyize konu kararda taşınmazın emlak vergisine esas değerinin dikkate alınmadığı ve taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin %3'ünden az olmamak üzere ecrimisil belirlenmesi gerektiği kuralının açık olduğu göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi de gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararın ecrimisil ihbarnamesinin iptaline yönelik kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabul, kısmen reddine,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E..., K:... sayılı kararının, dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin ...-TL tutarı yönünden davanın reddi ile ... tarihli ve ... sayılı ecrimisil kıymet takdir kararının iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısımları ve... tarihli ve ... sayılı işlemin iptaline ilişkin kısımlarının ONANMASINA,
3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, ihbarnamenin ...-TL tutarı yönünden iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 03/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.