T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6301
Karar No : 2024/7138
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin
... tarih ve E:...., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ve ... ada, ... parselin önüne isabet eden Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 925,00 m² yüzölçümlü taşınmazın 150,00 m²'si üzerinde bahçe yapmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 21/09/2012-20/07/2017 dönemi için 186.881,03 TL tutarında ecrimisil tahakkuk ettirilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Maliye Bakanlığı oluru ile dava konusu yerin İstanbul Büyükşehir Belediyesinin tasarrufuna bırakıldığı, 06/06/2005 tarihi itibarıyla davalı idarenin tasarrufundan çıkan yerden ecrimisil isteme hakkı bulunmadığı anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacının kullanımında bulunan taşınmazın kara tarafında kalan ve dolgu alan niteliğinde olmayan kısmı için ecrimisil bedeli istenildiği, bu kısmın belediyenin tasarrufuna bırakılmadığı, dava konusu işlemin usul ve yasaya uygun olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 4. maddesinde, "Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer: "Türk Medenî Kanunu ile diğer Kanunlarda Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu belirtilen yer" olarak tanımlanmış olup, 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir" düzenlemesine yer verilmiştir.
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu'nun 715. maddesinde, sahipsiz yerler ile yararı kamuya ait malların Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu kuralına yer verilmiştir.
13/07/2005 tarih ve 25874 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 79. maddesinin 2. fıkrasında, "Belediye tarafından deniz, akarsu ve gölden doldurma suretiyle kazanılan alanlar, Kıyı Kanunu ve ilgili mevzuata uygun olarak kullanılmak şartıyla Maliye Bakanlığı tarafından belediyelerin, büyükşehirlerde büyükşehir belediyelerinin tasarrufuna bırakılır." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Kadıköy ilçesi, ... Mahallesinde bulunan ve ... ada ... parselin önüne isabet eden tescil harici Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazın 435,00 m²'lik kısmının davacı tarafından etrafı çevrili bahçe olarak kullanıldığı ve bu alanın 150,00 m²'sinin kıyı kenar çizgisinin kara tarafında, 285,00 m²'sinin ise deniz tarafında kaldığının tutanak ile tespit edildiği, anılan yerin kara kısmında kalan alan için kıymet takdiri kararına istinaden ecrimisil tahakkukuna ilişkin dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Hazine adına tescilli ya da Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların işgalinden ötürü ecrimisil isteme yetkisi kural olarak Hazineye ait olmakla birlikte, bu taşınmazların diğer kamu kurum ve kuruluşlarına tahsis veya devredilmesi halinde, ecrimisil talep etme yetkisinin lehine tahsis veya devir yapılan kuruma ait olacağında duraksama bulunmamaktadır. Ancak taşınmaz üzerinde tasarruf hakkı sahibi olan kamu kurumunun üçüncü kişilerin kullanımına muvafakatı bulunmadığı hallerde ilgili kurum tarafından ecrimisil talep edilmemişse, Hazinenin mülkiyet hakkından doğan ecrimisil alacağını talep etme hak ve yetkisinin bulunduğu açıktır.
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince her ne kadar dava konusu taşınmazın denize dolgu vasıflı yer olduğu, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 79. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Maliye Bakanlığının 06/06/2005 tarih ve 581 sayılı işlemi ile İstanbul Büyükşehir Belediyesine devredilmiş olduğu, bu nedenle davalı idarenin ecrimisil isteme yetkisi olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, 20/07/2017 tarihli tespit tutanağı ile davacının kullanımında olan 435,00 m²'lik taşınmazın 150,00 m²'sinin kıyı kenar çizgisinin kara yönünde kaldığı, istenilen ecrimisil bedelinin taşınmazın kara yönündeki kısmına ilişkin olduğu, mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen rapora göre de idarenin bu yöndeki tespitinin yerinde olduğu bilgisine yer verildiği görülmüştür.
Bu durumda, davalı idarenin ecrimisil isteme yetkisi dahilinde olduğu sabit olan taşınmazın işgali nedeniyle, istenilen ecrimisil tutarının yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine uygun olarak belirlenip belirlenmediği hususunun dosyadaki mevcut bilirkişi raporu da değerlendirilmek suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme sonucunda verilen kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 10/12/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.