T.C.
DANIŞTAY
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2023/6905
Karar No : 2023/7111
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Eğlence Gıda Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Belediye Başkanlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Kaymakamlığı (E-Tebligat)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bar faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet gösteren .. Bar unvanlı işyerinin, yasal çerçeveler içerisinde işletilmediği ve genel güvenliğe tehdit oluşturduğundan bahisle 3572 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığının ... tarihli işlemi ile Lüleburgaz Belediyesinin ... tarih ve E.324 sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebinin kolluk görüşü olumsuz olduğundan bahisle reddedilmesine ilişkin işleme karşı açılan davada Mahkemece, genel güvenlik ve asayiş bakımından sakıncalı olduğunun somut nedenlere dayanılarak ortaya konulmadan kollukça olumsuz görüş verildiğinden buna dayanarak tesis edilen dava konu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, 04/11/2019 tarihli bar faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyete başlayan işyerinde, yaklaşık iki ay sonra 10/01/2020 tarihinde çıkan kavga neticesinde ateşli silahla yaralanma olayının yaşandığı, etnik kavga aşamasına gelecek şekilde genel güvenliğe aykırı ilçe genelinde infiale neden olan sonuçlar doğurduğu, bu doğrultuda söz konusu işyerinin mevcut durumu itibarıyla genel güveniliğe aykırılığının aşikar olduğu, işyerinin genel güvenliği tehdit eder vaziyete büründüğü, bu durumda 3572 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca işyerinin ruhsatının iptal edilerek kapatılması işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; 3572 sayılı Kanun'un 5. ve 6. maddelerinin uygulanamayacağı, 2559 sayılı Kanun'un hükümleri ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 39. ve 42. maddelerinin düzenlemesi gereği olarak doğrudan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilemeyeceği, öncelikle faaliyetten men kararı verilmesi gerektiği, daha sonrasında işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilebileceği, mülkî idare amirinin işyeri açma ve çalışma ruhsatını iptal etme yetkisinin olmadığı, kolluk görüşünün olumsuz olmasına işletme ile doğrudan ilgisi olmayan kişilerin adli suç kayıtlarının dayanak gösterildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Lüleburgaz Kaymakamlığı tarafından; cevap verilmemiştir.
Lüleburgaz Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 20/12/2023 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bar faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet gösteren .. Bar unvanlı işyerinin, yasal çerçeveler içerisinde işletilmediği ve genel güvenliğe tehdit oluşturduğundan bahisle 3572 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığının 11/01/2020 tarihli işlemi ile Lüleburgaz Belediyesinin ... tarih ve E.... sayılı işleminin iptali istemine ilişkindir.
17/06/1989 tarih ve 20198
sayılı Resmî Gazetede yayımlanan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3'üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü; 6. maddesinin ikinci fıkrasında, "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4'üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır.
" hükmü yer almaktadır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "işyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde, "(1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri belirtilen şartları taşımak zorundadır: [...] d) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması [...],
(2) Yetkili idareler, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder." düzenlenmesine; "umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde, "(1) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişiler […] beyan formu ile yetkili idareye başvurur.
(2) Umuma açık istirahat ve eğlence yerinin açılması ve faaliyette bulunmasına belediye sınırları ve mücavir alan sınırları içinde belediye, bu alanlar dışında il özel idaresi tarafından izin verilir.
(3) İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır.
(4) Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir.
(5) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılması hususundaki başvurular yetkili idareler tarafından bir ay içinde sonuçlandırılır.” düzenlemesine; "kolluk denetimi" başlıklı 37. maddesinde, "(1) Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler. Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca; umuma açık istirahat ve eğlence yeri olarak faaliyet gösterecek bir işyerinin açılmasında; genel güvenlik ve asayiş açısından kolluk kuvvetinin olumlu görüşünün alınması gerekmekte olup, olumlu görüş alınmayan, genel güvenlik ve asayiş açısından sakıncalı olduğu belirtilen yerlere işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmeyeceği, olumlu görüş alınarak açılış izni verilen işyerlerinde sonradan genel güvenlik ve asayişi bozucu hareketlerin meydana gelmesi sebebiyle ruhsat iptali yetkisinin objektif sebeplerin somut olarak tespiti halinde kullanılacağı tabiidir.
Uyuşmazlıkta, "bar" olarak faaliyet gösteren davacıya ait işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ve işyerinin mühürlenmesine yönelik dava konusu işlemler tesis edilirken işlemin sebepleri arasında; işyerinin yetkilisinin ... olduğu, bu kişinin ... isimli kişinin kardeşi olduğu, ...'nin önceden ... Disko Bar, .. Bar isimli işletmelerin işletmeciliğini yaptığı, halen ... Müzikal (... Bar) isimli işletmenin işletmecisi olduğu, bu işyerinin mesul müdürlüğünü de ...'ın yaptığı, ...'nin işletmeciliğini yaptığı işyerlerinde meydana gelen 43 adet suç kaydının bulunduğu, işletmelerini yasal sınırlar içerisinde işletmediği, ...'ın 5 adet suç kaydının bulunduğu, söz konusu olan işletmede de asayişi bozucu olayların meydana gelebileceğinin değerlendirildiği, zaman zaman sokağa sıçrayan silahlı çatışmaların yaşanabileceği şeklinde genel güvenlik ve asayiş açısından sakıncalı olduğu, bunun yanında, işyerinde 11/01/2020 tarihinde meydana gelen olayda ateşli silahla bir polis memurunun ve bir vatandaşın yaralandığı, söz konusu olayın Roman uyruklu bir yabancının darp edilmesinden kaynaklandığı, dolayısıyla etnik kargaşaya sebebiyet verebileceğinin değerlenidirildiği, söz konusu olayın bölge halkında büyük tepkilere yol açtığı sebepleri gösterilerek işyerinin yasal sınırlar çerçevesinde işletilmediği, genel güvenlik ve asayiş bakımından tehdit oluşturduğundan bahisle dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılmasına ilişkin işlemlerin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; işyeriyle ilişkisi olduğu iddia edilen ...'nin davacı şirketle bağlantısının olduğu iddiasının ve işlettiği işyerlerinde çok sayıda asayişi tehdit eden olayın meydana geldiği ve bunun sonucu olarak da adı geçen kişinin işlettiği işyerlerinde de bu tür olayların yaşanacağı iddiasının soyut varsayımlara dayandığı, işyerinde meydana gelen yalnızca bir olayın işletmenin yasal sınırlar içerisinde işletilmediği sonucunu ve genel güvenlik ve asayiş açısından tehdit oluşturduğu sonucunu doğurmayacağı, meydana gelen olayın işletmeden ve işyerini işletenden kaynaklandığı yönünde somut bir bilgi ve belgenin de olmadığı, emniyet güçlerinin asayişi sağlamakla görevli olduğu dikkate alındığında söz konusu olayın bölge halkında kargaşaya sebebiyet olabileceği iddiasının işyerinin güvenlik ve asayiş açısından sakınca doğuracağı gibi soyut sebeplerin kişilerin çalışma hakkının engellenmesine gerekçe olarak gösterilemeyeceğinden dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılmasına ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik davacı şirketin istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.
Bu doğrultuda; Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.
(XX) KARŞI OY :
Dava; Kırklareli ili, Lüleburgaz ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No... adresinde bar faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet gösteren .. Bar unvanlı işyerinin, yasal çerçeveler içerisinde işletilmediği ve genel güvenliğe tehdit oluşturduğundan bahisle 3572 sayılı Kanun'un 6. maddesi uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığının 11/01/2020 tarihli işlemi ile Lüleburgaz Belediyesinin .... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemine ilişkindir.
2577 sayılı İdarî Yargılama Usûlü Kanunu’nun 3'üncü maddesinde, "(1) idarî davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.
(2) Dilekçelerde; a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller, c) Davaya konu olan idarî işlemin yazılı bildirim tarihi, d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar gösterilir.
(3) Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir. Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur." hükmü;
Aynı Kanun'un 14'üncü maddesinde idarî yargı mercilerinde açılacak davalarda, dava dilekçeleri üzerinde yapılacak ilk inceleme konularından biri olarak dava dilekçelerinin Kanun'un 3'üncü maddesine uygunluk şartını taşıması gerektiği belirtilmiş; 15'inci maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde dava dilekçesinin, 3'üncü maddesine aykırı olması durumunda otuz gün içinde noksanlıklar yahut aykırılıklar giderilerek bizzat veya temsile yetkili bir avukat vasıtasıyla dava açıp açmamakta serbest olmak üzere reddedileceği; 15'inci maddenin beşinci fıkrasında ise; 1. fıkranın (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hüküm altına alınmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacı şirketin dava dilekçesi ve ekleri birlikte ele alındığında, dava dilekçesinin konu ve sonuç kısmında "Lüleburgaz Kaymakamlığının ... tarih ve... sayılı ruhsat iptali işleminin ve bu işlem üzerine Lüleburgaz Belediye Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı mühürleme işleminin iptali"nin istenildiği; dava dilekçesinin eklerinde ise bu iki işlemin yanında Lüleburgaz Belediye Başkanlığının ...tarih ve E... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali işleminin sunulduğu görülmektedir. Ancak, dava dilekçesinde Lüleburgaz Belediye Başkanlığının ... tarih ve E... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali işleminin dava konusu olarak belirtilmediği halde, Mahkemece dava konusu olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek işyerinin kapatılmasına ilişkin Lüleburgaz Kaymakamlığının 11/01/2020 tarihli işlemi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin Lüleburgaz Belediyesinin ... tarih ve E... sayılı işlemi ele alınıp yargılamanın yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda; dava dilekçesi ve eklerinden söz konusu üç işlemin birden iptalinin istenilip istenilmediği hususunun açık olmadığı, Mahkemece bu hususun açıklığa kavuşturulmadan dava dilekçesinde iptali istenilen işlemler arasında belirtilmeyen işlemin dava konusu olarak ele alınarak yargılamanın yapılıp karara bağlandığı, Mahkemece dilekçe ret kararı verilip dava konusu işlemler açıklığa kavuşturulduktan sonra yargılamanın yapılıp hüküm kurulması gerekirken bu yapılmadan, taleple bağlılık ilkesini ihlal edecek şekilde verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla, işin esası hakkında çoğunluk kararına katılmakla birlikte usul hükümleri yönünden çoğunluk kararına katılmıyorum.
Full & Egal Universal Law Academy