T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1091
Karar No : 2024/3358
TEMYİZ EDENLER: 1- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL)... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ... 2-... ... 20- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Bursa İli, ... İlçesi, ... ve ... Mahallesi, ... paftada kayıtlı II-B grubu işletme ruhsatlı 97,87 hektarlık sahanın 24,35 hektarlık kısmında ... San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan "15.000 m3/yıl kapasiteli mermer ocağı üretim" projesi için davalı idarece verilen ... tarih ve E-... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgelerin, Jeoloji Mühendisi, Ziraat Mühendisi, Çevre Mühendisi, Maden Mühendisi, Harita Mühendisi, Orman Mühendisi ve Biyologtan oluşan bilirkişi heyetine mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan Bilirkişi Raporunun birlikte incelenmesinden; dava konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararına esas alınan proje tanıtım dosyası ve değerlendirme raporunda alanın biyoçeşitliliğine yönelik fauna açısından belirtilen türlerin, türlerin koruma durumları, yaşama alanları konusunda eksik veriler içerdiği, faaliyet kapsamda ocak alanlarında tespit edilecek yaban hayvanlarına karşı alınacak önlemler, faaliyet öncesi alanın kontrol edilmesi, gerekli görülen yuva ve bireylerin bir uzman yardımıyla taşınması gibi taahhütler içermemesi nedeniyle fauna açısından teknik ve bilimsel olarak eksik olduğu, proje alanları ve çevresinde flora açısından büyük eksikler olduğu ve hazırlanan proje tanıtım dosyasının teknik ve bilimsel yönden eksik/hatalı olması nedeniyle kapsamlı olarak Çevresel Etki Değerlendirme Raporunun hazırlanmasının gerektiği, proje tanıtım dosyasında hidrolojik yapıyı göz önünde bulundurmadan, ocak alanında tel kesme işlemi sonucu oluşan atık suların, ne şekilde toplanacağı hususunun belirtilmediği, atık suların doğal drenaj sistemi ile kontrolsüz bir şeklide toplanacağının varsayıldığı ve modern arıtma tekniklerinden uzak basit yöntemlerle bertaraf edilmesinin çevresel etkileri azaltmak açısından yeterli görülmediği, hidrolojik değerlendirme raporunun nesnel herhangi bir veri üzerinden değil gözleme dayalı olarak hazırlandığı, proje tanıtım dosyasına konu faaliyetler kapsamında yapılacak sıyırma kazısı, nakliye, depolama vb. çalışmalar sırasında oluşacak toprağa, suya ve havaya etkilere karşı yeterli önlem ve taahhütlerin sunulmadığı anlaşıldığından işbu davaya konu "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; Mahkeme Kararının usul ve yasaya uygun olmadığı, Çevre Kanununun 2. maddesinde yer aldığı üzere, ÇED'in maksadının mutlaka ÇED Olumlu ya da ÇED Olumsuz kararı vermek olmadığı, çevreye zarar verecek muhtemel olumsuz etkilerin belirlenerek, bu etkilerin tamamen önlenmesi veya ilgili mevzuatta belirlenen değerlerin altında tutulup tutulamayacağının, seçilen yer ve teknolojiler ile birlikte değerlendirilmesi olduğu, İdareye sunulan Proje Tanıtım Dosyası ve eklerinin ÇED Yönetmeliğinin 17. maddesi gereğince incelendiği, projeden etkilenmesi muhtemel alanlar da dikkate alınarak Tarım ve Orman Bakanlığı ... Bölge Müdürlüğü, DSİ ...Bölge Müdürlüğü ve Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığının görüşlerinin alındığı, bilirkişi raporuna yaptıkları itirazların değerlendirilmediği, Proje Tanıtım Dosyasında yer alan taahhütlerin yerine getirilmesi halinde bilirkişi raporunda bahsedilen olumsuzlukların yaşanmayacağı, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare yanında Müdahil tarafından; Mahkeme kararının temyiz gerekçeleri doğrultusunda bozulması gerektiği, davanın süresinde açılmadığı, süre aşımı yönünden davanın reddi gerektiği, Bilirkişi Raporunda, bilirkişilerin, kendilerini ÇED Raporu inceleme sürecinde uygun görüş veren yetkili idarelerin yerlerine koydukları, denetime elverişsiz bilirkişi raporunun hükme esas alınmaması gerektiği, dosyaya sunulan Bilimsel Görüşe gerekçeli kararda yer verilmediği, ÇED Yönetmeliği uyarınca, ÇED Olumlu Kararlarının 30 gün süre ile ilan edilmesi gerektiği ancak ÇED Gerekli Değildir Kararı için herhangi bir usul yada tebliğ şartı düzenlenmediği, projenin tümüyle çevreye duyarlı olarak gerçekleştirildiği, mermer madenciliğinin alıcı ortama herhangi bir deşarjının olmadığı, çıkan evsel atık için gerekli önlemlerin alındığı, maden ocağı faaliyetine başlanırken ortamdan uzaklaştırılmak zorunda kalınan her bir ağaç yerine sekiz ağaç dikilmesi için orman parası ödendiği, rehabilitasyon taahhütlerinin mevzuata uygun olarak yapıldığı, çevre kirliliğinin oluşmadığı, yaşam alanlarının ve tarlaların toz içinde kalmadığı, yer altı sularının ve içme sularının maden ocağı açılmadan öncesine göre daha temiz olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, Üye ...'in 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin 2- (a) bendi uyarınca davanın süresinde açılmadığı yolundaki azlık oyuna karşı, davanın süresinde açıldığı sonucuna varıldığından, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 23/05/2024 tarihinde usulde ve esasta oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, Bursa İli, ... İlçesi, ... ve ... Mahallesi, ... paftada kayıtlı II-B grubu işletme ruhsatlı 97,87 hektarlık sahanın 24,35 hektarlık kısmında ... Doğaltaş San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından yapılması planlanan "15.000 m3/yıl kapasiteli mermer ocağı üretim" projesi için davalı idarece verilen ... tarih ve E-... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince, bilirkişi raporunda yer alan değerlendirmeler esas alınarak Proje Tanıtım Dosyasının yeterli olmadığı, projenin çevresel etkileri yönünden Çevresel Etki Değerlendirmesi Raporu hazırlanması gerektiği sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; gerek bilirkişi raporunda yer alan hususlar, gerekse dava konusu projenin büyüklüğü göz önüne alınarak, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliğinin EK-2 Listesinde yer alan; 24,35 hektarlık alanda yapılacak olan, 15.000 m3/yıl kapasiteli dava konusu proje için, ÇED Raporu hazırlamasına gerek olmaksızın, İdare Mahkemesi Kararının; projenin çevresel etkileri bakımından yetersiz olduğu belirlenen Proje Tanıtım Dosyasının yeniden hazırlanması gerektiği gerekçesiyle, Mahkeme Kararının gerekçesi değiştirilmek suretiyle onanması gerektiği oyuyla, Dairemiz çoğunluk kararına gerekçesi yönüyle katılmıyorum.
(XX) KARŞI OY :
Dava konusu uyuşmazlıkta; Mahkeme kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporunda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin, uyuşmazlık konusu tel kesme yöntemiyle gerçekleştirilecek mermer ocağı üretim projesine ilişkin "ÇED Gerekli Değildir" kararına esas proje tanıtım dosyasını kusurlandırmaya yeterli olmadığı, Proje Tanıtım Dosyasında öngörülen taahhütlerin yerine getirilmesi şartıyla yeterli düzeyde olduğu sonucuna varılmış olup, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, İdare Mahkemesi kararının bozularak, davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.