T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1235
Karar No : 2025/4118
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ...
2- ...Gemi Kaptanı ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Panama Bayraklı ... IMO numaralı ... grostonluk ... isimli geminin, Mersin Uluslararası Limanı (MIP) ... nolu rıhtımında bağlı olduğu sırada (20.01.2022) denize kirli su boşaltarak denizi ve çevreyi kirlettiğinden bahisle 2872 sayılı Kanunun 20/ı-4 maddesi uyarınca 1.069.884,00TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayfa nolu işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığına bağlı deniz denetim ekibinin Mersin Uluslararası Limanında yaptığı denetimde, Mersin Limanı ... numaralı rıhtımda iskeleden aborda bulunan Panama bayraklı '...'' isimli geminin sancak kıç omuzluğunda bulunan deşarj frengisinden bulanık, koyu renkli, kötü kokulu su boşaltıldığının tespit edilmesi üzerine, durumun kamera kaydının yapılması ile gemiden ve deniz suyundan iki adet numune alındığı, temiz deniz suyundan alınan numune ile geminin sancak kıç omuzluğunda bulunan deşarj frengisinden alınan numunenin analizi sonucu, temiz deniz suyu referans alındığında, kimyasal oksijen ihtiyacı, biyokimyasal oksijen ihtiyacı, toplam azot, toplam fosfor, askıda katı madde parametrelerinin değerlerinin yüksek olduğunun N-... Rapor numaralı Deney raporunda belirtildiği, geminin frengi noktasından akan bulanık suyun kamera kaydının alındığı; bu durumda, mevzuatta yer aldığı şekliyle; su üstünde yada su altında renk değişikliği oluşturan veya askıda katı madde/emilsiyon halinde maddelerin birikmesine yol açan kirli balast suyunun denize geminin frengi noktasından deşarj edildiğinin sabit olduğu sonucuna ulaşıldığından, davacıya 2872 sayılı Kanunun 20. maddesinin (ı) bendinin 4. fıkrası uyarınca verilen idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Söz konusu deniz kirliliğinin ... gemisinden kaynaklanmadığı, analiz edilen askıda katı madde değerinin Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği uyarınca sınır değerin üzerinde olmadığı, numunenin; kirli bölge, temiz bölge, deşarj noktası olmak üzere üç noktadan alınması gerekirken, iki noktadan alınmış olduğu, bu nedenle kirliliğin numune alınan gemiden kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespit edilememiş olduğu; kararın bozularak dava konusu cezanın iptal edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesinde; "Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır. Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler." hükmüne; 20. maddesinde; "... ı) Bu Kanunda öngörülen yasaklara ve sınırlamalara aykırı olarak ülkenin egemenlik alanlarındaki denizlerde ve yargılama yetkisine tâbi olan deniz yetki alanlarında ve bunlarla bağlantılı sularda, tabiî veya sunî göller ve baraj gölleri ile akarsularda;... 3) (Değişik:29/11/2018-7153/5 md.) Petrol türevleri (sintine, slaç, slop, akaryakıt, yağlı atık vb.) veya kirli balast tahliyesi yapan gemi ve diğer deniz vasıtalarından bin grostona kadar olanlar için groston başına 200 Türk lirası, bin ilâ beşbin (dahil) groston arasında olanlara bu miktar ve ilave her groston başına 40 Türk lirası, beşbin grostondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her groston başına 10 Türk lirası... 4) (Değişik:29/11/2018-7153/5 md.) (Ek cümle:10/6/2022-7410/5 md.) On sekiz (dâhil) grostona kadar olan tanker, gemi ve diğer deniz araçlarından kaynaklı evsel atıksuların, deterjanlı su, köpük, egzoz gazı yıkama sistemi suları vb. yıkama sularının veya katı atıkların denize boşaltılması durumunda 5.000 Türk lirası, on sekiz ilâ elli (dâhil) groston arasında olanlara 10.000 Türk lirası, elli ilâ yüz (dâhil) groston arasında olanlara 20.000 Türk lirası, yüz ilâ yüz elli (dâhil) groston arasında olanlara 30.000 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (...)" hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde; her türlü atık ve artığın usulüne aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermenin yasak olduğu, yine denizlerde, gemilerden petrol ve türevleri ile yağ ve benzeri atıkların boşaltılmasının yasak olduğu, kanunda yer verilen atıkların tahliyesini yapan gemilere para cezası verileceği, çevreyi kirletenlerin ve çevreye zarar verenlerin sebep oldukları kirlenme ve bozulmadan doğan zararlardan dolayı sorumlu oldukları görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığına bağlı deniz denetim ekibinin Mersin Uluslararası Limanında yaptığı... tarihli denetimde, Mersin Limanı ... numaralı rıhtımda iskeleden aborda bulunan Panama bayraklı '... ...'' isimli geminin sancak kıç omuzluğunda bulunan deşarj frengisinden bulanık, koyu renkli, kötü kokulu su boşaltıldığının tespit edilmesi üzerine, geminin frengi noktasından akan bulanık suyun kamera kaydı alınarak, gemiden ve deniz suyundan iki adet numune alındığı, temiz deniz suyundan alınan numune ile geminin sancak kıç omuzluğunda bulunan deşarj frengisinden alınan numunenin analizi sonucu, temiz deniz suyu referans alındığında, kimyasal oksijen ihtiyacı, biyokimyasal oksijen ihtiyacı, toplam azot, toplam fosfor, askıda katı madde parametrelerinin değerlerinin yüksek olduğunun ... Rapor numaralı Deney raporunda belirtildiği, bunun üzerine, 2872 sayılı Kanun'un 8/1. maddesine aykırılıktan 1.069.884,00-TL idari para cezası ile kesilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile davalı idareye ödenen 802.413,04-TL'nin ödeme tarihi olan 07/02/2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Her ne kadar temyize konu İdare Dava Dairesi kararı ile istinaf istemi reddedilen davanın reddine ilişkin kararda; dava konusu gemi tarafından denizin kirletildiğinin kamera kayıtları ve analiz raporları ile sabit olduğu göz önünde bulundurulduğunda, hukuki isabetsizlik bulunmasa da; dava konusu idari para cezasının 2872 sayılı Çevre Kanununun 20/ı maddesinin 4. alt bendine dayanılarak hesaplanıp kesildiği, ilgili karar incelendiğinde ise, yer verilen mevzuat ve hukuki incelemede, dava konusu idari para cezasının 20/ı maddesinin 3. alt bendi kapsamında kesildiği kabul edilerek, 3. alt bentte yer alan kirli balast kavramı üzerinden değerlendirme yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda, 2872 sayılı Kanunun 20/ı maddesinin 4. alt bendi uyarınca katı atık bırakıldığı veya evsel atıksu deşarjı yapıldığından bahisle kesilen dava konusu idari para cezasında hukuka aykırılık bulunmamakta olup; dava konusu idari para cezasını 2872 sayılı Kanunun 20/ı maddesinin 3. alt bendi kapsamında değerlendiren mahkeme kararına ilişkin istinaf istemini reddeden İdare Dava Dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 30/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.