T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1301
Karar No : 2025/615
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ...Mahallesi,... Cadde, No:... adresinde yer alan tesiste 04/10/2022 tarihinde yapılan denetimde geçici faaliyet belgesi ve çevre izni almadan cips üretimi konusunda faaliyet gösterdiğinin tespit edildiğinden bahisle 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 15. maddesi gereğince faaliyetin durdurulmasına ve aynı Kanun'un 20/b maddesi uyarınca davacı şirkete 131.516,00TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı ... Valiliği Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ilgili mevzuat hükümlerinde, hava kirliliği yönünden önemli etkileri bulunan tesislerin kurulması ve işletilmesinin izne tâbi olduğu düzenlenmiş olup, davacı şirkete ait tesisin hava emisyonunun bulunduğu ve cips üretimi aşamasında çevreye toz, is, koku ve duman yaydığının sabit olduğu, dolayısıyla davacı şirketin anılan tesis için Çevre Kanunu'nun 20/b ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında hava emisyonu konulu çevre iznine tabi olduğu sonucuna varıldığından, işletmenin çevre izin lisans belgesi/geçici faaliyet belgesi olmaksızın faaliyette bulunduğu tespitine istinaden, 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 20 (b) maddesi uyarınca 131.516,00 TL idari pera cezası ile cezalandırılmasına ve aynı kanun'un 15. maddesi uyarınca tesisin faaliyetinin durdurulmasına ilişkin... tarih ve E... sayılı dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Kararın hatalı ve gerekçesiz olduğu, dava konusu idari para cezasının objektiflikten uzak olduğu, hangi sebeple tesis edildiğinin anlaşılmadığı, açık ve anlaşılır şekilde ifade edilmediği, işletmenin ana faaliyet konusu gözetildiğinde Ek-1 sayılı listenin 7.9 ve/veya Ek-2 sayılı listenin 7.22 maddesi kapsamında değerlendirilebileceği, bu maddelerin çevresel gürültü konulu çevre izninden ve hava emisyonu konulu çevre izninden muaf olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinin 5. maddesine göre Ek-1 ve Ek-2 listelerinde sınıflandırılan işletmelerin geçici faaliyet belgesi almak zorunda olduğu düzenlenmiş olmakla birlikte; gerek dava konusu idari yaptırım kararında, gerek bu kararın dayanağı 04/10/2022 tarihli denetim tutanağında, gerekse dava konusu idari para cezasına ilişkin üst yazı ve faaliyetin durdurulmasına ilişkin işlemlerde, davacının söz konusu Yönetmelik eki listelerin hangi maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alması gereken işletmelerden olduğunun belirtilmediği; davacının da, işletmelerinin bu izinden muaf olan Ek-1 listesi 7.9 maddesi veya Ek-2 listesi 7.22 maddeleri kapsamında olduklarına ilişkin iddiası olduğu gözetildiğinde, dava konusu işlemde verilen cezanın dayanağı Kanun maddesi ile birlikte ilgili Yönetmelik hükmünün de belirtilmesinin hukuki belirlilik ilkesinin bir gereği olduğu, bu husus belirtilmeksizin tesis edilen işlemin sebep unsuru yönünden sakat olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptal edilmesi gerektiğinden, davanın reddine karar veren Mahkeme kararına ilişkin istinaf isteminin reddeden İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2872 sayılı Çevre Kanununun 11. maddesinde, "Üretim, tüketim ve hizmet faaliyetleri sonucunda oluşan atıklarını alıcı ortamlara doğrudan veya dolaylı vermeleri uygun görülmeyen tesis ve işletmeler ile yerleşim birimleri atıklarını yönetmeliklerde belirlenen standart ve yöntemlere uygun olarak arıtmak ve bertaraf etmekle veya ettirmekle ve öngörülen izinleri almakla yükümlüdürler." hükmü, 20. maddesinin (b) bendinin 1. fıkrasında ise; "Hava kirliliği yönünden önemli etkileri nedeniyle kurulması ve işletilmesi yönetmelikle izne tâbi tutulan tesisleri, yetkili makamlardan izin almadan kuran ve işleten veya iznin iptal edilmesine rağmen kurmaya ve işletmeye devam eden veya bu tesislerde izin almaksızın sonradan değişiklik yapan veya yetkili makamların gerekli gördükleri değişiklikleri tanınan sürede yapmayanlara 24.000 Türk Lirası (2022 yılı için 131.516,00 TL) idarî para cezası verilir. Bu tesislerde emisyon miktarları yönetmelikle belirlenen sınırları aşıyorsa 48.000 Türk Lirası idarî para cezası verilir." düzenlemesi yer almaktadır.
10/09/2014 tarih ve 29115 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin ''Çevre izni veya çevre izin ve lisansına tabi işletmeler'' başlıklı 5. maddesinde; bu Yönetmelik kapsamında çevre iznine veya çevre izin ve lisansına tabi işletmeler, çevresel etkilerine göre Ek-1 ve Ek-2 listelerinde sınıflandırıldığı; Ek-1 ve Ek-2 listelerinde yer alan işletmelerin, faaliyette bulunabilmeleri için, öncelikle geçici faaliyet belgesi almak zorunda olduğu, geçici faaliyet belgesi alan işletmelerin belge tarihinden itibaren 1 yıl içerisinde çevre izin veya çevre izin ve lisans belgesi almak zorunda olduğu düzenlenmiş, aynı Yönetmeliğin ''Geçici faaliyet belgesi olmayan işletmeler'' başlıklı 15. maddesinde; bu Yönetmeliğin Ek-1 ve Ek-2 kapsamında yer alıp geçici faaliyet belgesi olmadan faaliyete başladığı tespit edilen işletmelere, 2872 sayılı Çevre Kanununun ilgili hükümlerine göre idari yaptırımlar uygulanacağı, söz konusu işletmelerin geçici faaliyet belgesi düzenlenene kadar faaliyette bulunamayacağı kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden; ... Kaymakamlığı'nın... tarih ve ... sayılı yazısı ile davacı işletmenin kötü koku yaydığına ilişkin ihbar üzerine ... Çevre, Şehircilik ve iklim Değişikliği İl Müdürlüğü personelince 04/10/2022 tarihinde davacı şirkete ait işyerinde gerçekleştirilen denetimde, işletmenin faal olduğu ve cips üretimi konusunda 16/12/2022 tarihine kadar geçerli Kapasite Raporunun bulunduğu, ... tarih ve ... sayılı ÇED Kapsam Dışı yazısının bulunduğu, 1,7445 MW ısıl güce sahip buhar kazanının bulunduğu hususlarının belirtildiği, ... seri numaralı tutanak ve fotoğraflarla kayıt altına alındığı ve işletmenin çevre izin lisans belgesi/geçici faaliyet belgesi olmaksızın faaliyette bulunduğu tespit edildiğinden bahisle 2872 Sayılı Çevre Kanunu'nun 20 (b) maddesi uyarınca 131.516,00 TL idari para cezası ile cezalandırılmasına ve aynı Kanunun 15. maddesi uyarınca tesisin faaliyetinin durdurulmasına ilişkin ve ... tarih ve ... sayılı yazı ile bildirilen... tarih ve E... sayılı ... Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün işleminin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bölge İdare Mahkemesi tarafından istinaf istemi reddedilen İdare Mahkemesi kararında, davaya konu düzenli atık depolama tesisinin Ek-1 sayılı listede yer aldığı, dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile görsellerden, davacı şirkete ait tesiste patates ve mısır cipsi imalatı yapıldığı, tesisin hava emisyonunun bulunduğu ve cips üretimi aşamasında çevreye toz, is ve duman ve koku yaydığının anlaşıldığı, dolayısıyla davacı şirketin anılan tesis için Çevre Kanunu'nun 20/b ve Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesi uyarınca Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği kapsamında hava emisyonu konulu çevre iznine tabi olduğu sonucuna varıldığından, işletmenin çevre izin lisans belgesi/geçici faaliyet belgesi olmaksızın faaliyette bulunduğu tespitine istinaden dava konusu para cezası ve faaliyeti durdurma kararında hukuka aykırılık bulunmadığına karar verilmiş ise de; davacının faaliyetinin Ek-2 listesinin 1.2.1 maddesi uyarınca "toplam yakma sistemi ısıl gücü 1 MW ve daha fazla ve 100 MW'dan daha az olan ve yakıt olarak katı, sıvı yakıt ve biyokütlenin kullanıldığı tesisler" kapsamında olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim, idari yaptırım kararının dayanağı 04/10/2022 tarihli tespit tutanağında, işletmeye ait buhar kazanının katı yakıt kullanarak 1,7455 MW ısıl güçle çalıştığı belirtilmiştir.
Davacının Ek-1 listesinin 7.9 maddesinde yer alan "üretim kapasitesi 100 ton/gün ve daha fazla olan, bitkisel ve/veya hayvansal ürünlerin işlendiği, işlenerek ya da doğrudan konserve yapıldığı ve/veya ambalajlandığı tesisler" kapsamında yer aldığından hava emisyonu konulu çevre izninden muaf olduğu iddiası göz önünde bulundurulduğunda; mahkemece verilen, işletmenin hangi maddesi kapsamına girdiği belirtilmeden Ek-1 listesinde yer aldığından geçici faaliyet belgesi alınması gerektiğine ilişkin kararı, davacının iddialarını tam olarak karşılamamakta ve dava konusu işlemin hukuka uygunluğunu yeterince ortaya koyamamaktadır.
Bu durumda, 04/10/2022 tarihli tutanakta tespit edildiği üzere davacıya ait işletmedeki buhar kazanının 1,7455 MW ısıl güce sahip olduğu ve katı yakıt ile çalıştığından Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği Ek-2 listesinin 1.2.1 maddesi uyarınca geçici faaliyet belgesi alınması gereken işletmeler kapsamına girdiği ve davacının da geçici faaliyet belgesi olmadan faaliyet gösterdiğinden dava konusu idari para cezası ve faaliyeti durdurma kararında hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından; mahkeme kararına ilişkin istinaf isteminin reddine karar veren Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibariyle hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 29/01/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.