T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1310
Karar No : 2025/601
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Köyü Muhtarlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyü, ... pafta sayılı taşınmazda bulunan ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi uhdesindeki "... (ER:...) Ruhsat Numaralı Taş (Kalker) Ocağı Kırma Eleme Tesisi"nde gerçekleştirilecek madencilik faaliyetleri için Çorum İl Özel İdaresince verilen ... tarih ve ... sayılı "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı"nın iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davalı idare tarafından her ne kadar davacıların çevreye ilişkin iddialarının muhatabının idareleri olmadığı ileri sürülmekte ise de, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilirken bu ruhsatı vermeye yetkili olan idare tarafından, projenin insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak ve yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması gibi hususları da dikkate almak kaydıyla bu ruhsatları verebileceği, dava konusu maden ocağı için "ÇED Gerekli Değildir" kararı verilmesinin, davalı idarenin bu yönden inceleme ve değerlendirme yapma konusundaki yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı, kaldı ki dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının dayanağı olan "Çed Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle aynı davacı tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... gün ve E:..., K: ... sayılı kararı ile anılan "ÇED Gerekli Değildir" kararının iptaline karar verildiği dikkate alındığında, yeterli inceleme ve araştırma yapılmadan dava konusu maden ruhsat sahasına işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Maden ocaklarının Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu, tüm maden sahalarının ülke ekonomisine katkı sağladığı ve doğaya en az etki edecek biçimde dizayn edildiği, ilgili mevzuat uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin denetiminin yapıldığı, 31/10/2018 tarihli "ÇED Gerekli Değildir" kararına istinaden dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, ÇED sürecindeki herhangi bir aksaklık yahut karışıklığın idarelerine yöneltilemeyeceği, işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenirken, köy halkına ve muhtarlığa bilgi verilmesi konusunda hüküm bulunmadığı, proje hakkındaki "ÇED Gerekli Değildir" kararının idari yargı kararı ile iptal edilmiş olmasının idarelerine herhangi bir sorumluluk yüklemeyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Çorum İli, Merkez İlçesi, ... Köyü, ... pafta sayılı taşınmaz üzerinde ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından yapılması planlanan "... (ER:...) Ruhsat Numaralı Taş (Kalker) Ocağı Kırma Eleme Tesisi'" projesine ilişkin olarak, Çorum Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararı verilmiştir.
Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyü, ... pafta sayılı taşınmazda bulunan ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi uhdesindeki "... (ER:...) Ruhsat Numaralı Taş (Kalker) Ocağı Kırma Eleme Tesisi"nde gerçekleştirilecek madencilik faaliyetleri için, Çorum İl Özel İdaresince … tarih ve … sayılı "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" verilmiştir.
28/12/2020 tarihinde kayda giren dava dilekçesi ile Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyü sınırları içinde bulunan ... pafta sayılı taşınmazda bulunan ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait taş ocağı maden sahasına ilişkin olarak düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işletme ruhsatının, … tarih ve … ruhsat numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatının ve bu ruhsatların verilmesine dayanak olduğu belirtilen ''ÇED gerekli değildir'' kararının iptali ile bu izinler kapsamında devam eden işletmenin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve oluşan zararların tazmini istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 2577 sayılı Kanunun 3. ve 5. maddesi hükümlerine uygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca reddine karar verilmiştir.
Bunun üzerine; davacı tarafından verilen yenileme dilekçesi ile Çorum İl Özel İdaresinin … tarih ve … sayılı "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı" verilmesine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu düzenlemesine; 10. maddesinde, ilgililerin haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri; "üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde ise, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurmanın işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini duraracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılacağı düzenlemelerine yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak."; 6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 23. maddesinde, "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.
Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.
Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.
Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.
İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır..." düzenlemesi getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
2577 sayılı Kanun'un 10. maddesinin uygulanabilmesi için ilgili hakkında idarece önceden kurulmuş bir işlemin bulunmaması gerekirken, 11. maddesinin uygulanabilmesi için, ilgili hakkında daha önceden kurulmuş bir idari işlemin bulunması ve anılan işlemin "kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi" talebiyle idareye yapılan bir başvuru olması gerekmektedir.
Yukarıda yer verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin düzenlemede; ikinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenen işyerlerinin, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırılık ve noksanlıkların tespitinin doğrudan ruhsat iptali sonucunu doğurmayacağı, söz konusu noksanlık ve aykırılıkların giderilmesi için işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsatın idarece iptal edileceği öngörülmüştür. İdarenin kendiliğinden yapacağı kontrol ve denetim dışında, işyerlerinin faaliyeti nedeniyle menfaatleri ihlal edilenler tarafından yapılacak şikayet, ihbar veya iddia başvuruların da yukarıda anılan mevzuat hükümleri uyarınca değerlendirileceği açıktır.
Bu durumda, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle, ruhsatın verildiği tarihten itibaren kanuni süresi içerisinde dava açılması gerekmektedir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verildikten sonraki tarihte noksanlık ve aykırılıkların bulunması durumunda ise yukarıda belirtilen mevzuat çerçevesinde işlem yapılması için söz konusu ruhsatı veren, kontrol ve denetim yapmaya yetkili idareye başvuru yapılarak, başvuru sonucu tesis edilen işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı Köy Muhtarlığı adına, Muhtar tarafından 05/11/2020 tarihli dilekçe ile Çorum Valiliğine başvurularak köyde yürütülen taş ocağı faaliyeti konusunda bilgi verilmesini müteakip verilen yanıt ve ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında sunulan belgeler ile dava konusu işlemden haberdar olunduğunun beyan edildiği görülmektedir. 28/12/2020 tarihinde kayda giren dava dilekçesi ile Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyü sınırları içinde bulunan ... pafta sayılı taşınmazda bulunan ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ait taş ocağı maden sahasına ilişkin olarak düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işletme ruhsatının, … tarih ve … ruhsat numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatının ve bu ruhsatların verilmesine dayanak olduğu belirtilen ''ÇED gerekli değildir'' kararının iptali ile bu izinler kapsamında devam eden işletmenin durdurulması için ihtiyati tedbir kararı verilmesi ve oluşan zararların tazmini istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 2577 sayılı Kanunun 3. ve 5. maddesi hükümlerine uygun bulunmayan dava dilekçesinin, aynı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca reddine karar verilmesi üzerine; davacı tarafından verilen yenileme dilekçeleri ile Çorum İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında, Çorum Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen … tarih ve … sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının; ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında (işbu dosya) Çorum İl Özel İdaresince verilen … tarih ve … sayılı "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı"nın; ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında ise, ... ruhsat numaralı II-a Grubu maden sahası için düzenlenmiş (18/04/2017 yürürlüğe giriş, 18/04/2027 bitiş tarihli) maden işletme ruhsatının iptali istemiyle görülmekte olan davaların açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; yukarıda belirtilen davaların aynı tarihte açıldığı ve uyuşmazlık konusu işyerine ilişkin dava dilekçesinde belirtilen noksanlık ve aykırılıklar nedeniyle ilgili mevzuat hükümlerinin uygulanarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesi istemiyle davalı idareye başvuru yapılmadığı görülmektedir.
Bu durumda; bakılan davanın, davacı tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendikten sonraki tarihte belirtilen noksanlık ve aykırılıklar nedeniyle ruhsat mevzuatı çerçevesinde işlem yapılması için yetkili idareye başvuru yapılmak suretiyle, başvuru sonucu tesis edilen işlem üzerine açılan bir dava niteliğinde olmadığı gibi; ortada, davacı tarafından dava konusu proje hakkında verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle görülen dava sonucunda idari yargı merciince verilen iptal kararına istinaden, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca, oluşan yeni hukuki duruma göre yapılmış bir başvurunun da mevcut olmadığı, uyuşmazlık konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği 23/11/2018 tarihinden itibaren kanuni süresi içerisinde dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, ruhsatın iptali istemiyle idareye başvurularak, talebin reddi üzerine kalan süre içerisinde dava açılması gerekirken, ruhsatın düzenlendiği tarihten çok sonra 28/12/2020 tarihinde ruhsat iptali istemiyle doğrudan yargı mercine başvurulmak suretiyle açılan davada süre aşımı bulunduğundan, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 29/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; Çorum ili, Merkez ilçesi, ... Köyü, ... pafta sayılı taşınmazda bulunan ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi uhdesindeki "... (ER:...) Ruhsat Numaralı Taş (Kalker) Ocağı Kırma Eleme Tesisi"nde gerçekleştirilecek madencilik faaliyetleri için Çorum İl Özel İdaresince verilen ... tarih ve ... sayılı "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı"nın iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasa'nın 40. maddesinin 2. fıkrasında; Devletin, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu hükme bağlanmış, 125. maddesinin 3. fıkrasında da; 40. maddedeki düzenlemenin devamı niteliğinde, "İdari işlemlere karşı açılacak davalarda süre, yazılı bildirim tarihinden başlar." hükmüne yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, dava konusu işlemin tesis edildiği ve dava tarihinde yürürlükte bulunan "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, 2. fıkrasında; bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı, 4. fıkrasında ise; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava açma süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı düzenlemesine, "Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda aktarılan hükümler uyarınca; idari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi; idari işlemin tebliğ, yayın veya ilan tarihidir. Ancak yasada öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, ilgililerin dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur. İdari işlemin usulüne uygun tebliği ve bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenilmesi; ilgililerin dava açma haklarını kullanmalarını ve açılan davanın da gereği gibi yargı mercileri önüne getirilebilmesini doğrudan etkiler. Öte yandan ilgililer menfaatlerinin ihlal edilmesi halinde, öğrenme tarihine göre dava açma süresi içinde idareye başvurarak verilecek ret cevabına karşı dava açabilecekleri gibi idareye herhangi bir başvuruda bulunmaksızın doğrudan iptal davası da açabilirler.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin mevzuat gereği, ruhsatın verilmesi aşamasında olduğu gibi izleyen tarihlerde de ruhsatın, gerek düzenlenmesi aşamasında gerekse işletmenin faaliyeti aşamasında mevzuata aykırılıklar nedeniyle iptalini gerektiren hususlar yönünden her zaman denetlenebileceği, aynı şekilde menfaati ihlal edilenler yönünden de ruhsat verilmesini izleyen dönemlerde de gerek ruhsatın hukuka aykırı bir şekilde verilmesi gerekse ruhsata aykırılıklar yönünden her zaman idareye başvurulabileceği gibi, doğrudan dava açılabilir. Bakılan davada, proje hakkında verilen ÇED gerekli değildir kararının yargı kararıyla iptal edilmesi ile ruhsatın hukuka aykırı bir şekilde verildiği somut bir şekilde tespit edilmiş olup davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesi, hukuka aykırı olarak verilen ruhsatın denetim dışı bırakılmasına yol açacaktır.
Anayasanın 56. maddesinde sözü edilen sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını doğrudan ilgilendiren konularda, söz konusu hakkı ilgilendiren faaliyetlerin süreklilik arz etmesi nedeniyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi uyarınca ilgili idareye yapılacak başvuru üzerine tesis edilecek işlemlere karşı dava açılabileceğinden, olayda süreklilik arz eden Taş Ocağı İşletme faaliyetinin, davacıların sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkını doğrudan ilgilendirdiği açık olduğundan anılan işletmeye ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali talebi ile her zaman dava açılabileceği sonucuna ulaşılmaktadır.
Öte yandan ruhsat iptali istemiyle ilgili idareye yapılacak başvurunun reddi üzerine 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında dava açılabileceğinin kabulü halinde, bu şekilde bir başvuru olmaksızın doğrudan açılan davada da süre aşımı bulunmadığının kabulü gerekir. Zira, 10. maddeye göre yapılan başvuru üzerine verilen ret cevabına karşı açılan davada, dava açma süresinin geçirilmediği kabul edildiğine göre, bu yönde bir başvuru olmaksızın açılan davada da süre aşımının bulunmadığının kabulü gerekir.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının muhatabının ruhsat sahibi şirket olduğu, işlemin niteliği gereği ilanı gereken bir işlem olmadığı, söz konusu işlemin ilan edildiği veya önceden davacıya tebliğ edildiğine ilişkin dosyada herhangi bir bilgi ve belgenin de bulunmadığı, öte yandan, davacı Köy Muhtarlığı adına, Muhtar tarafından 05/11/2020 tarihli dilekçe ile Çorum Valiliğine başvurularak köyde yürütülen taş ocağı faaliyeti konusunda bilgi verilmesi talebi üzerine verilen yanıt ve ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında sunulan belgeler ile dava konusu işlemden haberdar olunduğunun beyan edildiği; öte yandan, aynı tarihte kayda giren dava dilekçesi ile aynı davacı tarafından "... (ER:...) Ruhsat Numaralı Taş (Kalker) Ocağı Kırma Eleme Tesisi'" projesine ilişkin olarak, Çorum Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 26/04/2022 tarih ve E:2022/2252, K:2022/5154 sayılı kararı ile onandığı görülmektedir.
Bu durumda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin işlemin, idareye herhangi bir başvuru zorunluluğu olmaksızın öğrenme tarihinden itibaren dava açma süresi içinde dava konusu edilebileceği, belirtilen hukuki duruma göre 28/12/2020 tarihinde açılan davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Öte yandan, proje hakkında verilen "ÇED Gerekli Değildir" kararının idari yargı kararı ile iptal edildiği ve bu kararın kesinleştiği hususu da dikkate alındığında; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davalı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının belirtilen gerekçenin de eklenerek onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyoruz.