T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1331
Karar No : 2025/1704
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Nakliyat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Samsun İli, ... İlçesi, ...Mahallesi, ... Cadde No:... adresinde atık yağ geri kazanımı alanında faaliyet gösteren davacı şirketin, Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği'nin geçici 1. maddesinin 5. fıkrası uyarınca çevre izin ve lisans belgesinin iptaline ilişkin ... tarih ve E... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davalı Bakanlık, Samsun Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Marmara Araştırma Merkezi Başkanlığı (TÜBİTAK MAM) yetkililerinin katılımıyla mevzuatta yer verilen usule uygun olarak deneme üretiminin gerçekleştirildiği, deneme üretimi sırasında baz yağdan alınan numunelerin TÜBİTAK MAM laboratuvarlarında incelendiği, alınan numunelerden elde edilen analiz sonuçlarının TS 13369 standardına uygun olmadığının TÜBİTAK MAM tarafından rapor edildiği ve elde edilen analiz sonuçlarına göre dava konusu işlemin tesis edildiği, gerek deneme üretimi sırasında gerekse de numune alınması ve numunelerin değerlendirilmesi sırasında mevzuatta yer alan usul ve kurallara riayet edildiğinin anlaşıldığı, bu kapsamda, elde edilen analiz sonuçlarına göre baz yağdan alınan numune sonuçlarının TS 13369 standardına uygun olmadığının usulüne uygun olarak TÜBİTAK MAM tarafından rapor edilmiş olması karşısında, tesis edilen dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesice; deneme üretiminin, baz yağın TS 13369 standardına uygun olarak üretildiğinin ispatı amacıyla yapıldığının düzenlendiği dikkate alındığında, deneme üretiminin sonuç raporunun uygun bulunmaması halinin numunelerin TS 13369 gereklerini karşılamaması olduğunda duraksama bulunmamaktadır.
Yine, deneme üretimi için Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı, TSE ve TÜBİTAK MAM tarafından ayrı ayrı numune alındığı ve her bir kurumun laboratuvarında ölçüm yapıldığı gözetildiğinde, her üç kurumun ölçüm sonuçlarının birbiriyle örtüşmesi gerekmekte olup, bir kurum tarafından uygun bulunmayan bir değerin diğer bir kurum tarafından uygun olması halinde söz konusu parametreye ilişkin gereklerin karşılanıp karşılanmadığı noktasında çelişkili bir durum ortaya çıkacak, söz konusu parametrenin karşılanıp karşılanmadığı noktasında bir belirsizlik oluşacaktır.
Tübitak Marmara Araştırma Merkezi Kimyasal Teknoloji Enstitüsü tarafından hazırlanan teknik uygunluk raporunda, deneme üretimi analiz sonuçlarının TS 13369 gerekleri ile karşılaştırıldığı, atık madeni yağlardan geri kazanılan ürünlerin ( geri kazanılmış baz yağın) TS 13369 Sınıf 2 Tip 1 Grup 1 için istenen gerekleri su ve toplam kirlilik dışında karşıladığının tespit edildiğinin görüldüğü, analiz sonuçları incelendiğinde tesiste uygulanan geri kazanım teknolojisinin proses aşamaları ve proses takibinin dünyada uygulanan geri kazanım teknolojileri ile benzerlik teşkil ettiği, ancak uygulama (thin film distilasyon, çözücü geri kazanımı, buharla yıkama) otomasyonu, proses kontrol, verimlilik v.b. alanlarda sorunlar gözlemlendiği, bu kapsamda sayfa 174-178 ve sonuç ve değerlendirme başlıklarında verilen öneri ve düzenlemelerin acilen yapılması gerektiği, iyileştirmeler yapıldıktan sonra yeni bir deneme üretimi saha çalışmasının yapılması önerilmiştir.
İdare Dava Dairesinin, TSE ve Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı tarafından yapılan ölçüm sonuçlarına göre su ve toplam kirlilik değerlerinin TS 13369 sınıf 2 tip 1 grup 1 için istenen gereklerini karşılayıp karşılamadığına dair 19/12/2023 ve 16/01/2024 tarihli ara kararlarına verilen yanıtlardan; TSE ve Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı tarafından yapılan ölçüm sonuçlarına göre su ve toplam kirlilik değerlerinin TS 13369 gereklerini karşıladığı görülmektedir.
Bu durumda, TÜBİTAK MAM tarafından uygun bulunmayan su ve toplam kirlilik değerlerinin, TSE ve Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı tarafından yapılan ölçümlerde uygun bulunduğu, yine TÜBİTAK MAM tarafından iyileştirmeler yapıldıktan sonra yeni bir deneme üretimi saha çalışması yapılması yönünde öneride de bulunulduğu dikkate alındığında, yeni bir deneme üretimi yapılmak suretiyle işlem tesis edilmesi gerekmekte iken, su ve toplam kirlilik değerleri yönünden birbiriyle çelişen analiz sonuçları dikkate alınmak suretiyle tesisin deneme üretim sonuç raporunun uygun bulunmadığından bahisle, tesis edilen çevre izin ve lisans belgesinin iptaline ilişkin işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolunda verilen mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile Mahkeme kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, deneme üretimi sonucunda TÜBİTAK MAM tarafından hazırlanan sonuç raporu, TSE tarafından hazırlanan muayene ve test raporu, Bakanlığın Çevre Referans Laboratuvarı tarafından hazırlanan analiz raporunun incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde deneme üretiminin uygun bulunmadığı, ilgili mevzuat uyarınca sonuç raporun, uygun bulunmaması nedeniyle çevre ve izin lisansının iptal edildiği, belge iptaline gerekçe olan deneme üretiminin uygun bulunmamasına ilişkin hususun giderilmesi üzerine, yeniden deneme üretimi yapılması talebi doğrultusunda yapılan deneme üretim sonucunun uygun bulunarak "Atık Yağ Rafinasyonu" konulu geçici faaliyet belgesinin düzenlendiği belirtilerek, dava konusu işlemin iptaline dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile aşağıda yer verilen gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Samsun İli, ... İlçesi, ... Mahallesi ... Cadde No:... adresinde atık yağ geri kazanımı alanında faaliyet gösteren davacı şirkete 20/12/2017 tarihli çevre izin ve lisans belgesi düzenlenmiştir.
21/12/2019 tarih ve 30985 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği uyarınca çevre izin ve lisans belgesinin yenilenmesi amacıyla deneme üretimi yapılması gerekli olduğundan, tesisteki atık yağlardan TS 13369 standardında baz yağ üretilmesinin ve tesisin rafinasyon prosesi yetkinliğinin ispatlanması amacıyla Bakanlık, İl Müdürlüğü, Türk Standartları Enstitüsü (TSE) ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Marmara Araştırma Merkezi Başkanlığı (TÜBİTAK MAM), TSE Samsun Belgelendirme Müdürlüğü yetkilileri ile davacı şirketin üretim ve laboratuvar sorumlularından oluşturulan komisyon gözetiminde 29/11/2021-03/12/2021 tarihleri arasında deneme üretimi yapılmıştır.
Deneme üretimi sonucunda TÜBİTAK MAM tarafından hazırlanan deneme üretimi sonuç raporu, TSE tarafından hazırlanan muayene ve test raporu ve Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı tarafından hazırlanan analiz raporunun incelenmesi ve değerlendirilmesi neticesinde deneme üretimi sonucunun uygun bulunmamış,... tarih ve E... sayılı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü işlemiyle "Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği"nin geçici 1. maddesinin 5. fıkrası uyarınca davacı şirkete ait çevre izin ve lisans belgesi iptal edilmiştir.
Bunun üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
21/12/2019 tarih ve 30985 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Atık Yağların Yönetimi Yönetmeliği"nin 4. maddesinde; " c) Atık yağ rafinasyon tesisi: TS 13541 - İş Yerleri - Atık Yağ Rafinasyon ve Rejenerasyon Tesisleri İçin Kurallar standardı ve Bakanlıkça belirlenen tesis özelliklerine sahip, atık yağlardan TS 13369 - Yağlama Yağları, Endüstriyel Yağlar ve İlgili Ürünler (Sınıf L) - Baz Yağlar standardına uygun olarak baz yağ üretiminin yapıldığı atık işleme tesisini, e) Baz yağ: TS 13369 standardında tanımlanan ürünü, ğ) Çevre lisansı: 10/9/2014 tarihli ve 29115 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinde tanımlanan lisansı, h) Deneme üretimi: Atık yağ rafinasyon tesisinde atık yağlardan TS 13369 standardına uygun olarak baz yağın üretildiğinin ve rafinasyon prosesi yetkinliğinin ispatı amacıyla yapılan çalışmayı, ifade eder." olarak tanımlanmış, "Atık yağ rafinasyon tesislerinin yükümlülükleri" başlıklı 11. maddesinde; (1) Atık yağ rafinasyon tesisleri; (...) b) EPDK’dan aldıkları uygun bulma kararı kapsamında Bakanlıktan “Atık Yağ Rafinasyonu” konulu çevre lisansı almakla, (...) yükümlüdür." kuralına, "Atık yağların rafinasyonu ve bertarafına ilişkin esaslar" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasında; "Atık yağlar, TS 13369 standardına uygun olarak baz yağ üreten, TS 13541 standardına uygun olan ve Bakanlıktan “Atık Yağ Rafinasyonu” konulu çevre lisansı almış tesisler tarafından rafinasyona tabi tutulur." kuralına, "Atık yağ rafinasyon tesislerine çevre lisansı verilmesi ve deneme üretimi" başlıklı 13. maddesinde; "(1) Atık yağ rafinasyon tesisi kurmak ve/veya işletmek isteyen gerçek ve/veya tüzel kişiler Bakanlıktan çevre lisansı almak zorundadır. (2) Çevre lisansı alınması için deneme üretimi yapılması zorunludur. Deneme üretimi planı, Ek-4’te yer alan plan formatı doğrultusunda hazırlanarak rafinasyon tesisi tarafından Bakanlığa sunulur. Deneme üretimi planı Bakanlıkça uygun bulunmadan deneme üretimi başlatılamaz. (3) Deneme üretimi planının Bakanlıkça uygun bulunmasının ardından rafinasyon tesisinde üretilen baz yağın TS 13369 standardına uygun olarak üretildiğinin ispatı amacıyla üretim prosesi tamamlanıncaya kadar deneme üretimi gerçekleştirilir. (4) Deneme üretiminde kullanılacak atık yağlar Bakanlıkça belirlenen esaslara uygun şekilde yetkilendirilmiş kuruluş tarafından rafinasyon tesisine teslim edilir. (5) Deneme üretiminde Bakanlık, il müdürlüğü, Türk Standardları Enstitüsü (TSE) ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu Başkanlığı Marmara Araştırma Merkezi Başkanlığı (TÜBİTAK MAM) yetkilileri bulunur. (6) Prosese beslenecek atık yağdan TS 900-1 EN ISO 3170 standardına uygun şekilde numune alınarak Ek-5’te yer alan parametrelere göre analiz edilmek üzere Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı veya TÜBİTAK MAM’a gönderilmesiyle deneme üretimi başlatılır. (7) Deneme üretimi esnasında proses incelemesi ve prosesin takibi amacıyla ara ürün ve atıklardan numune alınarak analiz edilir. Bu analizler deneme üretimi yapılan tesisin laboratuvar altyapısının uygun olması halinde, deneme üretimini takip eden kurum yetkililerinin nezaretinde tesiste yapılabilir. Laboratuvar altyapısının uygun olmaması halinde analizler Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı veya TÜBİTAK MAM’da yapılır. (8) Deneme üretimi sonucunda oluşan baz yağdan Bakanlık, TSE ve TÜBİTAK MAM tarafından numune alınarak TS 13369 standardına uygunluğu belirlenir. (9) Deneme üretimi sonucunda TÜBİTAK MAM tarafından sonuç raporu hazırlanarak Bakanlığa sunulur. Deneme üretimi sonuç raporunda tesis akım şeması, kütle denkliği, proses koşulları (sıcaklık, basınç, vakum, süre, baz yağ verimi), tesisin fiili kapasitesi ile altıncı, yedinci ve sekizinci fıkralar gereğince yapılan analizlerin sonuçları doğrultusunda tesisin atık yağdan baz yağ üretimine ilişkin teknik yeterliliği değerlendirilir. Bakanlıkça sonuç raporunun uygun bulunması halinde rafinasyon tesisi Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğine göre geçici faaliyet belgesi almak üzere Bakanlığa başvurur. (...)" kuralına, "Mevcut tesisler" başlıklı geçici 1. maddesinde; "(1) Atık Yağ Geri Kazanım” konulu geçici faaliyet belgesi veya çevre lisansına sahip mevcut tesisler, bu Yönetmelikte yer alan atık yağ rafinasyon tesisi şartlarını yerine getirerek “Atık Yağ Rafinasyonu” konulu çevre lisansı almak için Bakanlığa başvuruda bulunurlar. (...) (5) Deneme üretimi gerçekleştirilen mevcut tesislerin deneme üretim sonuç raporunun uygun bulunmaması durumunda çevre lisansı sonlandırılır." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; gerek yeni bir atık yağ rafinasyon tesisi gerekse mevcut tesisin işletilmek istenilmesi durumunda, gerçek ve/veya tüzel kişilerin, Bakanlıktan “Atık Yağ Rafinasyonu” konulu çevre lisansı almakla yükümlü olduğu, çevre lisansının alınması için de deneme üretimi yapılmasının zorunlu olduğu, prosese beslenecek atık yağdan numune alınarak analiz edilmek üzere, Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı veya TÜBİTAK MAM’a gönderilmesiyle deneme üretimine başlanılacağı, deneme üretimi sırasında prosesin izlenmesi ve takibi amacıyla ara ürün ve atıklardan numune alınarak, Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı veya TÜBİTAK MAM'da analiz yaptırılacağı, deneme üretimi sonucunda ise oluşan baz yağdan Bakanlık, TSE ve TÜBİTAK MAM tarafından numune alınarak TS 13369 standardına uygunluğun belirleneceği, deneme üretimi sonucunda TÜBİTAK MAM tarafından; tesis akım şeması, kütle denkliği, proses koşulları (sıcaklık, basınç, vakum, süre, baz yağ verimi), tesisin fiili kapasitesi ile prose beslenecek atık yağdan, deneme üretimi sırasındaki ara ürün ile atıklardan ve deneme üretimi sonundaki baz yağdan alınan numunelerle ilgili yapılan analizlerin sonuçları doğrultusunda tesisin atık yağdan baz yağ üretimine ilişkin teknik yeterliliğinin değerlendirildiği bir sonuç raporun hazırlanarak Bakanlığa sunulacağı, sonuç raporun uygun bulunmaması durumunda Bakanlıkça çevre lisansının sonlandırılacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine verilen İdare Dava Dairesi kararında; TÜBİTAK MAM tarafından uygun bulunmayan su ve toplam kirlilik değerlerinin, TSE ve Bakanlık Çevre Referans Laboratuvarı tarafından yapılan ölçümlerde uygun bulunduğu dikkate alındığında, su ve toplam kirlilik değerleri yönünden birbiriyle çelişen analiz sonuçlarına göre tesisin deneme üretim sonuç raporunun uygun bulunmadığından bahisle, çevre lisansının iptaline ilişkin işlemin iptaline karar verilmiş ise de, yukarıda yer verilen mevzuat uyarınca, deneme üretimi sonucunda TÜBİTAK MAM tarafından sonuç raporun; numune analizlerinin sonuçları ile birlikte tesis akım şeması, kütle denkliği, proses koşulları (sıcaklık, basınç, vakum, süre, baz yağ verimi), tesisin fiili kapasitesi gibi tesisle ilgili teknik özelliklerin de yeterli olup olmadığı hususlarının değerlendirilmesi suretiyle hazırlanması gerektiği anlaşılmış olup, dosya kapsamında bulunan ve çevre lisansının iptaline ilişkin dava konusu işlemin dayanağı olan TÜBİTAK MAM sonuç raporunda; (İdare Dava Dairesinin 16/01/2024 tarihli ara kararına 30/01/2024 tarihinde verilen cevaba göre, TSE tarafından yapılan analiz sonuçları uygun bulunsa da) TÜBİTAK MAM analizindeki su ve toplam kirlilik parametrelerinin uygun bulunmadığı gibi, tesisin teknik özelliklerinde veya işleyişinde de eksiklik bulunduğu, iyileştirmeler yapıldıktan sonra yeni bir deneme üretimi saha çalışması yapılmasının önerildiği dikkate alındığında, analiz sonuçları ile tesisin teknik özelliklerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda tesisin rafinasyon teknolojisine haiz olmadığının anlaşılması nedeniyle sonuç raporun uygun bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, uygun bulunmayan sonuç raporuna istinaden, mevzuat gereği, çevre ve izin lisans belgesinin iptaline ilişkin... tarih ve E... sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptaline dair İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 17/03/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.