T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1338
Karar No : 2025/2036
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Dinlenme Tesisleri Su Ürünleri Halıcılık
Hayvancılık Orman Ürünleri Nakliyat Taahhüt
Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Burdur ili, Bucak ilçesi, ... Köyünde bulunan, davacı şirkete ait, lokanta ve dinlenme tesisi olarak faaliyet gösteren işyeri için ''geçiş yolu izin belgesi''nin 15 gün içerinde idareye sunulması aksi takdirde İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliğinin 5. ve 13. maddeleri uyarınca işlem yapılacağına ilişkin ...tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; karayolu kenarındaki davacıya ait iş yerinin Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin 26. maddesinde düzenlenen geri çekme mesafesi ve yine anılı Yönetmeliğin 40 ve 41. maddelerinde düzenlenen cephe genişliği ve yapı yaklaşma mesafelerinin sağlanması koşuluyla, Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili Bölge Müdürlüğünden uygun görüş alınması, bu görüş uyarınca söz konusu işyeri için geçiş yolu izin belgesinin düzenlenmesinin gerektiğinden, davacının işletmesindeki eksikliğin (geçiş yolu izin belgesinin) 15 gün içerisinde idareye sunulması aksi takdirde İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliğinin 5. ve 13. maddeleri uyarınca işlem yapılacağına dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İlk ruhsat düzenleniş tarihinin 15/12/2005 olduğu, sonradan ortaya çıkan bir tespit bulunmadığı, işletmeye giriş çıkış sağlayan geçiş yolu köy yoluna cepheli olduğundan geçiş yolu izni alınmasının gerekli olmadığı, trafik güvenliğinin sağlandığı, aksine dair bir bildirimin kendilerine yapılmadığı, dayanak yönetmeliğin, ilk alınan ruhsat tarihinden sonra yürürlüğe girdiği, yakın zamanda yeni planlamaya göre yolun geçiş güzergahı revize edildiğinde işyerinin yolun hemen kenarında kalacağı ve izin belgesi alınmasının mümkün hale geleceği, kazanılmış haklarının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Yapılan şikayet sonrası yapılan denetimde Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından davacıya ... ve ... parsele ilişkin olarak mesken izni verildiğinin görüldüğü, ancak izin verilen yerin ticarethane olarak kullanıldığı, yol ile arasında ... parselin bulunduğu, binanın 2005 yılında ... parselde iken zamanla genişletildiği ve şu anda ... parsele de taştığı, ilk olarak köy yolundan giriş çıkış yapılırken haliazırda karayoluna direkt çıkışı olan bir işletme olduğu, temyize konu kararın hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Anayasa'nın 13. maddesinde, temel hak ve hürriyetlerin, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabileceği düzenlenmiştir.
Anayasa'nın 35. maddesinde ise "Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz." hükümleri yer almaktadır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin "Mülkiyetin "Korunması" başlıklı 1. maddesinde de, "Her gerçek ya da tüzel kişi, mülkiyetinden/malvarlığından müdahale edilmeksizin yararlanma hakkına sahiptir. Hiç kimse, kamu yararı uyarınca ve kanunun ve uluslararası hukuk genel ilkelerinin öngördüğü koşullara tabi olarak mülkiyetinden yoksun bırakılması hali hariç, mülkiyetinden yoksun bırakılmayacaktır." düzenlemesi yer almıştır.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinde; ''İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır: ... g) Karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanması, ... Yetkili idareler, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapacakları denetimlerde bu hususların yerine getirilip getirilmediğini kontrol eder.'' düzenlemesine, ''İşyeri açılması'' başlıklı 6. maddesinde; ''(1) Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır. ''düzenlemesine, "Ruhsatın düzenlenmesi" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir.... (3) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemez ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemleri sonuçlandırılır. (4) İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." düzenlemesine, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde, "(1) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. (2) İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. (3) Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. (4) Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.
" düzenlemesine yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği tarihte yürürlükte olan şekli ile ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinin (g) bendi; 'Karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanması' şeklinde iken anılan düzenlemeye "ve geçiş yolu izin belgesi alınmış olması" şeklindeki ibarenin 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 3835 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının 2. maddesi ile eklendiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla, söz konusu düzenlemenin, davacıya işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği 15/12/2005 tarihinden sonra yürürlüğe girdiği hususu dikkate alındığında davaya konu edilen işlemde hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 26/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçelerinde öne sürülen hususlar, temyize konu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.