T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1490
Karar No : 2025/551
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yapı Malzemeleri İnşaat İthalat İhracat
Petrol Ürünleri Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi ...Cadde No:... adresinde bulunan iş yerine ikinci el motorlu kara taşıtı ticareti faaliyeti ile ilgili iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun reddine ilişkin işleme dayanak olarak gösterilen Çankaya Kaymakamlığının 06/09/2022 tarihli olumsuz görüş yazısı içeriğinde; Ankara Emniyet Müdürlüğünce "trafiğe getirdiği yük" açısından uygun olmayacağı, Çankaya Emniyet Müdürlüğünce "can ve mal güvenliği riski" açısından sakınca olabileceği, Çankaya Belediyesince "çevre ve altyapıya getirdiği yük" açısından işyerinin cadde üzerinde olduğu, yakın çevrede mesken bulunmayıp işyeri yoğunluğu olduğunun gözlemlendiği belirtilmiş olsa da, söz konusu gerekçenin soyut ve genel ifadeler içerdiği, bahsi geçen hususların somut olarak ortaya konulamadığı anlaşılmakta olup Çankaya Kaymakamlığının hukuken kabul edilebilir nitelikte somut tespitler içermeyen olumsuz görüşüne istinaden tesis edilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmemesine ilişkin işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın süreaşımı yönünden reddedilmesi gerektiği, dava konusu edilen yazının uygulama ve bildirim niteliğinde olduğu, iptal davasına konu olamayacağı, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusuna yönelik Çankaya Kaymakamlığından görüş istenildiği, cevabi yazılarda trafiğe getirdiği yük, can ve mal güvenliği riski ile çevre ve altyapıya getirdiği yük açısından olumsuz değerlendirildiğinden anılan işyerine ruhsat verilmesinin uygun görülmediğinin bildirildiği, söz konusu görüşün kendileri tarafından tesis edilmediği, Kaymakamlık tarafından verilen görüşün hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa kendilerinin bakılmakta olan davada taraf olamayacağı, yasal prosedürler çerçevesinde yapılan denetimlerle sağlanmak istenen nihai amacın kamu yararı olduğu, işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınması konusunda getirilecek kişiye özel bir istisna kuralın kamu düzeni, güvenliği ve esenliğinin zedelenmesine sebep olacağı ve kamu yararının gerçekleşmesini engelleyeceği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 28/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-f bendinde dava dilekçelerinin "husumet" yönünden de ilk incelemesinin yapılacağı, 15/1-c bendinde ise, hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek dava açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edileceği belirtilmiştir.
İdari davaların doğru hasımla görülmesi, sağlıklı ve adil bir yargılama yapılması, savunma hakkına riayet edilmesi ve nihayet doğru ve uygulanabilir bir karar verilebilmesi açısından hayati bir öneme sahiptir. Bu önemi nedeniyle husumet, kanun koyucu tarafından yalnızca taraflarca ileri sürülen bir hukuki sav olmaktan öte, idari yargı mercileri tarafından re'sen dikkate alınması zorunlu kılınan bir dava şartı olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle idari yargılamada husumete ilişkin hususlardan sarfı nazar edilerek karar verilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "Ek-2 Gayrisıhhi Müesseseler Listesi" kısmında "C) Üçüncü Sınıf Gayrisıhhî Müesseseler" başlığı altında yer alan "8.14.7-Çevreye, altyapıya ve trafiğe getirdiği yük ile can ve mal güvenliği riskine ilişkin Valilik görüşü alınacaktır." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının ikinci el araç satışı faaliyetinde bulunmak için iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi talebiyle yaptığı 25/05/2022 tarihli başvuru üzerine İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek-2/C 8.14.7 maddesinde yer alan hüküm uyarınca yetki devri ile Kaymakamlık Makamına devredilen görüş yetkisi doğrultusunda 27/05/2022 tarihli yazıyla Kaymakamlıktan görüş istenildiği, Çankaya Kaymakamlığı'nın 06/09/2022 tarihli yazısıyla "trafiğe getirdiği yük, can ve mal güvenliği riski ile çevre ve altyapıya getirdiği yük açısından olumsuz değerlendirildiğinden Kaymakamlığımızca anılan işyerine ruhsat verilmesi uygun görülmemektedir." şeklinde olumsuz görüş verildiği, bunun üzerine Çankaya Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve E:... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsat talebinin değerlendirilemeyeceğine ilişkin işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta Çankaya Kaymakamlığınca... tarih ve ... sayılı yazı ile Ankara İl Emniyet Müdürlüğünden, Çankaya İlçe Emniyet Müdürlüğünden ve Çankaya Belediye Başkanlığ'ından dava konusu işyerine ilişkin rapor hazırlanarak gönderilmesinin istenildiği, adı geçen birimlerce gelen cevabi yazılar uyarınca tesis edilen işyeri açma ve çalışma ruhsat başvursunun reddine ilişkin işleme dayanak olarak gösterilen Çankaya Kaymakamlığı'nın 06/09/2022 tarihli olumsuz görüş yazısı içeriğinde; Ankara Emniyet Müdürlüğünce "trafiğe getirdiği yük" açısından uygun olmayacağı, Çankaya Emniyet Müdürlüğünce "can ve mal güvenliği riski" açısından sakınca olabileceği, Çankaya Belediyesince "çevre ve altyapıya getirdiği yük" açısından işyerinin cadde üzerinde olduğu, yakın çevrede mesken bulunmayıp işyeri yoğunluğu olduğunun gözlemlendiği belirtilmiştir.
İdare hukukunda idareye herhangi bir hareket serbestisi ve değerlendirme yetkisinin tanınmadığı, alınacak kararın ve yapılacak işlemin önceden belirlendiği, yasada öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde yine yasada belirlenmiş kararın alınarak işlemin yapılacağı hal bağlı yetki olarak tanımlanmaktadır. Buna göre bağlı yetki söz konusu olduğunda, idarenin mümkün olabilecek kararlar arasında seçim hakkı yoktur, idareye seçim hakkı tanınmamıştır. Yasal düzenlemeler, belirli şart ve durumları belirlemiş ve bunların gerçekleşmesi halinde idarenin hangi kararı alıp uygulayacağını işaret etmiştir.
Ancak elbette idare, olayda yasal düzenlemede aranan koşulların somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediğini araştıracaktır.
Bakılan davada, dava konusu edilen işyeri açma ve çalışma ruhsat başvurusunun reddine ilişkin işlemin asıl sebebi ve dayanağının Çankaya Kaymakamlığınca verilen olumsuz görüş olduğu, davalı idare tarafından, belirtilen Kaymakamlık görüşü dışında herhangi bir değerlendirmede bulunulmadığı, söz konusu olumsuz görüş üzerine başvurunun reddedilmesine ilişkin işlemin bağlı yetki kapsamında tesis edildiğinin kabulü gerektiği, nitekim idare Mahkemesince verilen kararda "... Çankaya Kaymakamlığı'nın hukuken kabul edilebilir nitelikte somut tespitler içermeyen olumsuz görüşüne istinaden tesis edilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmemesine ilişkin işlemde sebep unsuru yönünden hukuka uyarlık görülmemiştir." şeklinde yapılan değerlendirmede de bu hususun ortaya konulduğu, bu nedenle dava konusu işlemin tesisine dayanak Kaymakamlık işleminin de hukuki denetiminin dava konusu işlem ile birlikte yapılmasının ve bu bağlamda işlemi tesis eden Çankaya Kaymakamlığı'nın da savunmasının alınmasının gerekli olması nedeniyle davalı Belediye Başkanlığı'nın yanında Çankaya Kaymakamlığının da husumet mevkiine alınarak dosyanın tekemmül ettirilmesi ve buna göre bir karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla İdare Dava Dairesi kararının yukarıda belirtilen nedenlerle bozulması gerektiği oyu ile Dairemiz çoğunluk kararına esas yönünden katılmakla birlikte usul yönünden katılmıyoruz.