T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1802
Karar No : 2025/4570
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : 1-...
2- ...
3-...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 12/10/2012 tarih ve 2012/3857 sayılı Bakanlar Kurulu kararı uyarınca, Adana-Seyhan Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, Adana ili, Seyhan ilçesi, ... Mahallesi, ... nolu parsel (yeni ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel) sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırması işleminin anılan parsele ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; dosyadaki bilgi ve belgelerle taşınmaz mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen ve hükme esas alınabilecek nitelikte görülen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, davacıların hisseli olarak maliki olduğu ... sayılı parselin iki parsele bölünerek ... ada ... sayılı parselde 1,4 hektar ve ... ada ... sayılı parselde 1,68 hektar alanlı parseller oluşturulmasında 5403 sayılı Kanunun 8. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan tarım arazilerinin 2 hektardan küçük olarak belirlenemeyeceği hükmüne aykırı olduğu anlaşıldığından, dava konusu toplulaştırma işleminde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu parsele ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Toplulaştırma işlemi sonucunda ... numaralı kök parselin bulunduğu yerde oluşturulan ... ada ... ve ... numaralı parsellerden tahsis yapıldığı, ... numaralı yeni parselin, toplulaştırmaya giren hisseler birleştirilerek müstakil parsel olarak verildiği, diğer maliklere ise ... numaralı parselden hisseli olarak tahsis yapıldığı, hissedarların müstakil parsel verilmesine yönelik taleplerinin dikkate alındığı, 5403 sayılı Kanunla öngörülen asgari parsel büyüklüğü şartının 3083 sayılı Kanun uyarınca yapılan toplulaştırma işlemlerinde uygulanamayacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini ... sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, parsel şeklinin zorunlu durumlar dışında dikdörtgen olmasına ve en/boy oranının 1/3 - 1/7 arasında bulunmasına dikkat edilmesi, toplulaştırma yapılan köyler arasında sınır düzeltmesinin 3083 sayılı Kanunun 14. maddesine göre ve değer eşitliği sağlanarak yapılması, değişiklik yapıldığında köy sınırlarının yol, kanal gibi sabit sınırlara dayandırılmasına çalışılması, ancak zorunlu hallerde parsel sınırının köy sınırı olarak değerlendirilmesi, işletmeyi oluşturan maliklere ait arazinin bir arada değerlendirilebilmesi, maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, arazi maliklerinden birden fazla ve komşu köylerde arazisi bulunanların arazilerinin ikamet ettikleri köyün sınırına yakın olacak şekilde planlanmaya çalışılması, blokların düzgün şekilli olmayan kısımlarına büyük parsellerin yerleştirilmeye çalışılması, düşük dereceli arazinin mümkün olduğu ölçüde eski sahiplerine bırakılması veya kendi aralarında toplulaştırılması, verasete iştiraklerden aynı maliklere ait olan arazinin bir işletme olarak değerlendirilmesi, davalı arazinin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilmesi, hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir.
Dosyada bulunan bilgi ve belgelerle Mahkemece yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; toplulaştırma işleminde kamu ortaklık payı kesintisinin % 1,26134 oranında gerçekleştiği, kanunda belirtilen %10 seviyesinin altında kaldığı, dolayısıyla mevzuata uygun olduğu, dava konusu ... parsel üzerinde keşif sırasında mısır ekili olduğu, taşınmazın üzerinde herhangi bir sabit tesisin bulunmadığının tespit edildiği, dava konusu ... nolu parselin, toplulaştırma sonucu yine kök parsel üzerinde oluşturulduğu, dava konusu ... nolu kök parselin yola cephesinin bulunmadığı, ancak parselin güney cephesinde bulunan ... parsel, DSİ Genel Müdürlüğünce kamulaştırılmış olup, kanal vasıflı ve üzerinde fiilen sulama kanalı, ulaşım yolunun bulunduğu, taşınmazların ulaşımının da bu parselden sağlandığı, toplulaştırma sonucu ... nolu parsel, diğer DSİ Genel Müdürlüğü parselleri ile birleştirilerek kanal, tarla, bahçe, ham toprak ve fezeyan seddesi vasfını aldığı, ... ada ... sayılı parselin oluştuğu, bu parsel üzerinde, fiilen sulama kanalı, drenaj kanalı ve diğer tarla ve dava konusu parselin de ulaşım yolu olarak kullanılan asfalt ve stabilize yol bulunduğu, davaya konu parsel üzerinde herhangi bir sabit tesisin olmadığı ve davacılara ait rızai taksim senedi veya fiili taksimin bulunmadığı, dava konusu ... nolu parselin alanı 28.114,00 m2 olup, yaklaşık 13 kişi hisseli durumda iken, toplulaştırma sonucu, ... ada ... sayılı 14.062,21 m2 alanlı parsel, davacı...(...) adına müstakil, ... ada ... sayılı 16.786,84m2 alanlı parselin ise diğer davacılarla birlikte 20 kişi adına hisseli olarak tescil edildiği anlaşılmıştır.
Bakılan uyuşmazlıkta; dava konusu parselin bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işleminden önce kök parselde 13 kişi hisseli iken, toplulaştırma işlemi sonrasında ikiye bölündüğü, en büyük hisseye sahip olan davacı ... (...) adına müstakil ... ada ... sayılı 14.062,21 m2 alanlı parselin tahsis edildiği, bu durumun toplulaştırmanın ilke ve amaçlarına uygun olduğu; oluşturulan diğer parsel ... ada ... sayılı parsel olup, 16.786,84 m2 alana sahip olan bu parselin 20 kişi adına hisseli olarak tahsis edildiği, hissedar sayısının arttırıldığı, özellikle kök parselde hissedar olmayıp yeni parselde hissedar olan kişilerin hisseleri dikkate alındığında, bazı payların fiilen kullanma kabiliyetine sahip olmadığı (34,36 m2, 68,74 m2, 103,11 m2, 137,48 m2) anlaşıldığından, yapılan toplulaştırma işleminin, toplulaştırma ilke ve amaçlarına aykırı olarak yapıldığı görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu parsel yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış olup, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf istemini reddeden temyize konu İdare Dava Dairesi kararında, bu gerekçe ile sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 18/09/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.