T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/1881
Karar No : 2025/2687
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DİĞER TEMYİZ EDEN
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Otomotiv Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Batman ili, Merkez ilçesi, .../... köyünde bulunan ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Diyarbakır 72. Kısım Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri projesi kapsamında yapılan toplulaştırma işleminin anılan taşınmaz yönünden iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporundaki tespitler birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu taşınmazın 3 defa toplulaştırma işlemi gördüğü, işbu davanın son toplulaştırma işlemine ilişkin olduğu, son işlemde davacı şirkete ... parselden tahsis yapıldığı, ilk uygulamada davacı şirkete verilen ... ada ... parselin son uygulamada ...'e tahsis edildiği, söz konusu parselin bir kısmına davacı şirket tarafından moloz ve toprak dökülmek suretiyle kotunun yol seviyesine getirildiği, anılan taşınmazın 2007 yılında yapılan sözleşme ile (noterden kroki ve sınır koordinatları belirtilerek) satın alındığı, yapılan son toplulaştırma işleminde çokça müşterek malike müstakil parsel tahsis edilmişken son uygulamada fiili kullanıma ilişkin birtakım bilgi ve belgeler bulunmasına rağmen davacı şirkete müstakil tahsiste bulunulmadığı, oysa davacı şirketin uzunca bir süredir fiili olarak kullandığı taşınmazın yola cepheli (daha değerli) konumda bulunmasına rağmen son uygulamada tahsis edilen parsellerden bir kısmının yola cepheli, diğer bir kısmının ise yola uzak ve taşınmazın iç kısmında yer alan taşınmazlardan olduğu, bu yönüyle yapılan tahsisin mevzuat hükümlerine ve teknik talimatnameye uygun olmadığı, bu bağlamda dava konusu toplulaştırma işleminin, toplulaştırma amaç ve ilkelerine, dağıtım esaslarına ve hukuka uygun olarak yapılmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Dava konusu yapılan Batman ili, Merkez ilçesi, .../... köyünde kain toplulaştırma öncesi ... parsel sayılı taşınmazın ifraz neticesinde ... ada ... parsel olarak tahsis edildiği, ... İdare Mahkemesinde açılan dava sonucunda E:..., K:... toplulaştırmanın iptal edildiği, Danıştay Onuncu Dairesinin E:2023/1610, K:2023/4295 sayılı kararı ile yerel mahkemenin kararının kesinleştiği, bunun üzerine toplulaştırmanın iptal edilerek taşınmazın eski sahiplerine geri verildiği, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı kesinleşmiş kararı gereği idarece düzeltilen toplulaştırma işlemine karşı davacının iptal davası açtığı, yerel mahkemece verilen kararın ... İdare Mahkemesi'nce verilen E:... sayılı karar ile çakışmakta olup, aynı konuda ve aynı taşınmaz hakkında verilmiş biri daha önceden kesinleşmiş iki farklı karar olduğundan, verilen kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
MÜDAHİLİN İDDİALARI (DAVALI YANINDA) : Hükme esas alınan bilirkişi raporunun hukuki ve yasal dayanaktan yoksun, eksik ve hatalı düzenlendiği, bu raporun hükme esas alınmaması gerektiği, davacı tarafa rızasız toprak dökerek kotu yükseltme hakkı tanınmadığı, bu durumda hiçbir müştereğin, müşterek parsellerde rızasız sabit tesis kurabilme hakkına sahip olmadığı, davacı tarafın da toprak dolgusunun sabit tesis olarak kabul edilemeyeceğinin mevzuatlarda kabul edildiği, ... sayılı parselin 88 hissedarının bulunduğu ve tüm hissedarlara Batman-Diyarbakır yol kenarında hisse verilmesinin mümkün olmadığı, ekte sunulan uzman bilirkişi raporunda, dava konusu toplulaştırma işlemi ile davacının toplulaştırma işlemine dahil edilen 88 müşterekli taşınmazının projenin blok planlaması ve sulama sistemi de dikkate alınarak 3 adet parselde ve teknik imkanlar çerçevesinde 3 adetinin de müstakil olarak tahsis edilmesinin mevzuat hükümlerine uygun olduğu kanaatine varılmıştır" şeklinde değerlendirme yapılarak dava konusu toplulaştırma işleminin hukuka uygun olduğu tespiti yapıldığı, davacı şirkete 3 adet ayrı ve müstakil parsel verildiği, bunlardan biri olan 8000 m2lik kısmının yola bitişik yerde verildiği ve davacı şirketin hukukunun ziyadesiyle korunduğu, dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu eski ... no’lu parselin yapılan toplulaştırma sonucunda ... ada ... no'lu parsele dönüştüğü ve bu ada ve parselin hisseli hak sahipliği bulunmasına rağmen toplulaştırma işlemlerinin amacına aykırı olarak müstakil bir şekilde ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'ne (davacı) tahsis edilmesi üzerine, ... parselin diğer hissedarları tarafından ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda yapılan toplulaştırma işleminin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih E:..., K:... sayılı kararı ile, eski ... no’lu parselin yaklaşık 1980 yıllarından beri nizalı bir yer olduğu, idarenin ... no’lu parselin hisseli olarak nizalı olmasında hiçbir ilişkisi olmayan ve bu parselle ilgili uyuşmazlığın tarafı olmayan davacıların ve başka köylülerin hisselerini bu nizalı parsele koyup köylülerin karşı karşıya getirmesine neden olduğu, kendi tapularında azalmaya, ... İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketin (davacı) tapularında ise artmaya neden olacak şekilde işlem tesis edildiği, mülkiyet hakkının devlet eliyle zarara uğratıldığı ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptalinin istenildiği, Mahkemece kamuya ait parseller ile hatalı hisseli olarak işaretlenerek planlaması daha sonraya bırakılan ve bu nedenle de bağımsız olarak gösterilen parsel planlamaları hariç olmak üzere, ... (davacı) adına tahsisi yapılan ... ada parselin dışında Diktepe toplulaştırma sahasında bağımsız olarak planlaması yapılan, 2. bir parsel daha tespit edilemediği, ... adlı firmanın 32121/1612800 hissesine karşılık gelen 30031.22 m2 arazisinin yeni planlamada, bağımsız ... ada parsel şeklinde yapılan parselasyon planlamasının, 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu ile anılan Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nde belirtilen usul ve esaslara aykırı olduğu sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, söz konusu ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Onuncu Dairesi'nin 02/10/2018 tarih E:2016/11296, K:2018/2864 sayılı kararıyla onandığı, karar düzeltme aşamasında Danıştay Onuncu Dairesi'nin 10/02/2021 tarih E:2019/645, K:2021/360 sayılı kararıyla 05/10/2015 tarih E:2015/317, K:2015/2238 sayılı kararının bozulduğu, ... İdare Mahkemesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararı ile yine toplulaştırma işleminin iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay Onuncu Dairesi'nin 26/10/2022 tarih E:2022/2682, K:2022/4682 sayılı kararıyla bozulması üzerine, karar düzeltme aşamasında Danıştay Onuncu Dairesi'nin 06/07/2023 tarih E:2023/1610, K:2023/4295 sayılı kararı ile ... İdare Mahkemesinin ... tarih E:..., K:... sayılı kararının onanmasına karar verilmiştir.
İşbu davanın yukarıda bahsedilen davanın müdahili konumunda olan ... Otomotiv İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi tarafından kök ... sayılı parsele karşı açıldığı göz önüne alındığında, ... sayılı parselin diğer hissedarları tarafından açılan davada verilen kararın da kesinleştiği, dolayısıyla aynı parselle ilgili kesinleşmiş bir yargı kararı bulunmasına rağmen söz konusu kararla çelişen nitelikte verilen dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 28/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulmasını sağlayacak nitelikte bulunmadığından temyiz isteminin reddi gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına katılmıyorum.