T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/197
Karar No : 2025/1939
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... IMO Numaralı ... İsimli Geminin Kaptanı ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, ... adlı geminin Kocaeli İli, ... Limanında bulunduğu sırada kirli balast suyunun deşarj edilmesi suretiyle deniz kirliliğine sebebiyet verdiğinden bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi ve 2. fıkrası ile ek fıkrası uyarınca gemi donatanına 3.550.741,00-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile ... tarih ve ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi idari yaptırım kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 03/11/2022 tarihinde deniz uçağı ile saat 14.20 sıralarında İzmit Körfezinde yapılan denetimde ... Limanı mevkinde demirli halde bulunan ... adlı geminin kıç tarafından kirli balast deşarjı yaparak denizi kirlettiğinin ... tarih ve ... cilt/sayfa numaralı tutanakla tespit edildiği, yapılan bu tespit üzerine 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin (ı)/3 bendi uyarınca gemi donatanı davacıya Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 3.550.741,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Davacı dava dilekçesinde her ne kadar denize kirlilik deşarj edilmediği, kirlilik deşarj edilmiş olsa dahi numune alınmadığı ileri sürülmüş ise de, dosyada mevcut denetim tutanağından ve davalı idarece alınan görüntü kayıtlarının incelenmesinden, gemiden boşaltılan sıvının kirli nitelikte olduğu ve denizde kirliliğe yol açtığının açık bir şekilde görüntülerde yer aldığı görülmektedir.
Dosyadaki bilgi ve belgeler ile yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca düzenlenen tespit tutanağı, çekilen fotoğraf görüntüleri ile davaya konu gemiden boşaltılan sularla çevre kirliliğine sebebiyet verildiği, bu hususun yapılan denetimde tespit edildiği, para cezasının dosyada mübrez hesaplama tablosu ile mevzuata uygun hesaplandığı görüldüğünden, para cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Davacı tarafından, hem gerçek kişi kaptana, hem de tüzel kişiye ceza kesildiği iddia edilmiş ise de; dava konusu encümen kararında cezanın ... isimli kuru yük gemisi adına kesildiği, bahse konu geminin ... Ticaret Ltd. Şti. isimli tüzel kişiliğe ait olduğu, dolayısıyla cezanın tüzel kişi adına kesildiği anlaşıldığından anılan iddiası yerinde görülmemiştir.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, söz konusu kirliliğin varlığının ve türünün ortaya konulması amacıyla numune alınmadığı, sadece havadan alınan görüntülere istinaden para cezası verilmiş ise de, fotoğrafın fiilin davacı tarafından işlendiğini ve davacı tarafından işlense dahi kirliliğin türünü ispatlamak için yeterli olmadığı, olayda fiili imkansızlığın söz konusu olmadığı, dolayısıyla numune alınmamasının idarenin kendi tercihi olduğu, ayrıca kirlilik nedeniyle hem tüzel kişiye hem de gerçek kişi kaptana para cezası verilmesinin hukuka aykırı olduğu, para cezasının miktar olarak da hatalı hesaplandığı, nitekim tüzel kişi olması nedeniyle para cezası 3 kat olarak uygulanmış ise de, 2872 sayılı Kanun'a göre tüzel kişilerin kıyı tesisleri olduğu, ayrıca fiilin işlendiği sabit olsa dahi para cezasının kaptana verilmesi gerektiği, sonuç olarak para cezasına ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, fiili imkansızlık nedeniyle numune alınamadığı, ancak fotoğraf ve video kaydından balast suyunun söz konusu gemiden deşarj edildiğinin ve balast suyundaki renk değişiminin açıkça tespit edilebildiği, para cezasının deniz kirliliğine sebebiyet veren gemiye verildiği, sonuç olarak dava konusu işlemin hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : İdare Dava Dairesin kararının; 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi ve 2. fıkrası uyarınca verilen para cezası yönünden onanması, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin ek fıkrası uyarınca verilen para cezası yönünden ise karşı oydaki gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi ve 2. fıkrası uyarınca verilen para cezası yönünden oybirliğiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin ek fıkrası uyarınca verilen para cezası yönünden ise üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/03/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, ... adlı geminin Kocaeli İli, ... Limanında bulunduğu sırada kirli balast suyunun deşarj edilmesi suretiyle deniz kirliliğine sebebiyet verdiğinden bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendi ve 2. fıkrası ile ek fıkrası uyarınca gemi donatanına 3.550.741,00-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Encümeni kararı ile ... tarih ve ... sayılı Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi idari yaptırım kararının iptali istemiyle açılmıştır.
2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinin 3 nolu alt bendinde; "(Değişik:29/11/2018-7153/5 md.) Petrol türevleri (sintine, slaç, slop, akaryakıt, yağlı atık vb.) veya kirli balast tahliyesi yapan gemi ve diğer deniz vasıtalarından bin grostona kadar olanlar için groston başına 200 Türk lirası, bin ilâ beşbin (dahil) groston arasında olanlara bu miktar ve ilave her groston başına 40 Türk lirası, beşbin grostondan fazla olanlara ise, yukarıdaki miktarlar ve ilave her groston başına 10 Türk lirası" hükmüne, 2. fıkrasında; "Bu maddenin (ı) bendinin (1), (2), (3) ve (4) numaralı alt bentleri ile (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." hükmüne, ek fıkrasında; "(Ek fıkra:10/6/2022-7410/5 md.) Bu maddede öngörülen cezalar Özel Çevre Koruma Bölgelerinde iki kat olarak uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
05/11/2021 tarih ve 31650 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 04/11/2021 tarihli ve 4758 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Marmara Denizi ve Adalar Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilmiştir.
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince; 2872 sayılı Kanun'a eklenen fıkra uyarınca para cezasına konu alanın özel çevre bölgesinde kalıp kalmadığı ile ilgili ayrıca ve açıkça bir değerlendirme yapılmadığı görüldüğünden, para cezasının iki kat artırılmasına ilişkin kısmı yönünden davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği oyu ile çoğunluk kararının bu kısmına katılmıyorum.