T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2002
Karar No : 2025/346
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : 1- ... 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... (eski ...) ada, ... sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde faaliyet gösteren işletmeye ait "Pansiyon/Restoran" konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının kullanım alanından kaynaklı yeni düzenleme yapılması gerektiğinden bahisle 15 gün içinde Belediye Zabıta Müdürlüğüne başvurulması, aksi halde 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinin (c) fıkrası ve 6. maddelerine istinaden işlem yapılacağına ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3., 4., 5. ve 6. maddeleri ile İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesine değinilerek, anılan mevzuatta yetkili idareler tarafından usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı, alınan işyeri açma ve çalışma ruhsatıyla ilgili olarak yapılan denetimlerde, Kanunda ve Yönetmelikte öngörülen şartların taşınmadığının ve/veya bu şartlarda noksanlıklar olduğunun tespiti halinde, işyerine bunların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde ruhsatın iptal edilerek işyerinin kapatılacağının düzenlendiği, somut uyuşmazlıkta bahse konu işyeri açma ve çalışma ruhsatı kullanım alanında imara aykırı imalat yapıldığı ancak söz konusu aykırılıkların 10/06/2023 tarihinde gerçekleştirilen yıkımla giderildiği, dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının 1600 m² kullanım alanlı olduğu, parselin taban alanının 1353 m² olduğu, parselde yer alan üç adet tescilli yapı, bir müştemilat ve bahçe alanı da dikkate alınarak toplam 1.660 m² kullanım alanı için işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, izinsiz yapılar yıkılmakla birlikte söz konusu yapıların taban alanını oluşturan bahçenin, işyeri kullanım alanına dolayısıyla ruhsatlı alana dahil olduğunun görüldüğü, işyeri açma ve çalışma ruhsatının bu kapsamda kullanılmaya devam edilmesinde hukuki bir engel ve dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; ... tarih ve ... sayılı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü yazısında davaya konu taşınmazın üzerindeki müştemilatlarla birlikte toplam 1.432 m² kullanım alana sahip olduğunun belirtildiği, ancak 1660 m² kullanım alanı için işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, ruhsatın düzenlendiği tarihe ilişkin kullanım alanı bilgisinde tutarsızlık bulunduğu, işyerinin bulunduğu taşınmaz üzerinde imar mevzuatına aykırılıklar bulunması nedeniyle gerçekleştirilen yıkımdan sonra ortaya çıkan yeni duruma göre kullanım alanı tespit edilerek yeni bir işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi gerektiğinden bahisle dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu olayla ilgili hatalı değerlendirme yapıldığı, işletmenin bulunduğu taşınmaz üzerinde yer alan 2 adet çardak ve 1 adet ahşap ve camdan oluşan yapının izinsiz yapı niteliğinde olduğu ve bunlara ilişkin yıkım işleminin gerçekleştirildiği, yıkılan bu yapıların, davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatına dahil olmayıp bağımsız oldukları ve yıkımlarının ruhsat alanında bir değişikliğe neden olmadığı, öte yandan davaya konu işleme uygulanan mevzuatta da hatalı değerlendirme yapıldığı hususları belirtilerek Bölge İdare Mahkemesi idare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü, 5. maddesinde; "İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bütün işyerleri için tek tip olarak düzenlenir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." hükmü, 6. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır. Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır. İşyerlerinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile maliye vergi levhası ve fiyat tarifesi dışında herhangi bir levha asılamaz." hükmü yer almaktadır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in "İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi" başlıklı 13. maddesinde; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır.İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5'te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir. İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2'de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur." hükmü yer almaktadır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ekinde yer alan 'Örnek1' de 'Sıhhı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Başvuru/Beyan Formunun' nasıl olacağının düzenlendiği, formun içeriğinde sıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusuna eklenmesi gerekli bilgi ve belgelerin sayıldığı, bunların arasında işyerinin kullanım alanının olduğu da görülmektedir.
Dosyanın ve Dairemizin... esasına kayıtlı dosyasının birlikte incelenmesinden; davacıların maliki oldukları ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... (eski ...) ada, ... sayılı parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde faaliyet gösteren işyerinin, ... tarih ve ... sayılı, "Pansiyon/Restoran" faaliyet konulu ve 1660 m² kullanım alanlı işyeri açma ve çalışma ruhsatıyla işletildiği, anılan taşınmazın tapusunda "Korunması gereken taşınmaz kültür varlığı" şerhinin bulunduğu, ... Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunca ... tarih ve ... sayılı kararı ile anılan taşınmaz üzerinde izinsiz olarak inşa edilen iki adet ahşap çardak ile kafe olarak işletilen tek katlı, dikdörtgen planlı, ahşap ve cam konstrüksiyonlu yapının kaldırılmasına karar verildiği, bu kararın iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve bu kararın istinaf aşamasından geçerek kesinleştiği, kesinleşen Mahkeme kararı üzerine izinsiz yapıların yıkımının gerçekleştirileceğine ilişkin işleme karşı açılan davanın da ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla davanın reddi yolunda kesinleşmesiyle söz konusu izinsiz yapıların yıkılarak kaldırıldığı ve sonrasında da, davalı idare tarafından yıkım işlemlerine ilişkin hukuki süreçten bahisle,1600 m² kullanım alanı için verilmiş olan ... tarih ve... sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatıyla ilgili, ruhsat kullanım alanından kaynaklı yeni bir düzenleme yapılması gerektiği, 15 gün içinde Belediye Zabıta Müdürlüğüne başvurulması, aksi halde 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinin (c) fıkrası ve 6. maddelerine istinaden işlem yapılacağına ilişkin işlemin tesis edildiği ve bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, sıhhi işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunda bulunulurken hangi bilgi ve belgelerin sunulması gerektiğinin İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik ekinde yer alan 'Örnek1' deki formda belirtildiği, açılmak istenilen işyerinin kullanım alanının ne olacağına ilişkin bilginin de başvuru formunda sayılanlar arasında yer aldığı, nitekim işletmeci tarafından idareye sunulan 03/06/2020 tarihli 'Sıhhı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Başvuru Beyan Formunda işyerinin kullanım alanı kısmının karşısında 1600 m² yazılı olduğu, bu beyan üzerine aynı gün 03/06/2020 tarihinde ruhsatın verildiği ve ruhsatın verildiği tarihten sonraki bir ay içinde de formda belirtilen hususlara ilişkin eksiklik veya yanlışlık olduğuna ilişkin herhangi bir tespitin de olmadığı, ruhsatın beyan formuna uygun olarak kesinleştiği, dava konusu işlemin tesisine neden olan sürecin ise, ... Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nün... tarihli yazısıyla, dava konusu taşınmaz üzerinde Koruma Bölge Kurulunun... tarih tarih ve ... sayılı kararı ile onanmış projelerinde olmayan yapıların mevcut olduğunun tespit edilmesinin ... Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun bildirilmesi üzerine, Kurulun... tarih ve ... sayılı izinsiz yapıların kaldırılmasına ilişkin kararıyla başladığı görülmektedir. Dolayısıyla davaya konu işlemin tesisine neden olan ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatın verildiği işletmenin kullanım alanının, ruhsatın verildiği tarihte 1600 m² olduğu, ... Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararına konu izinsiz yapıların ruhsatın verildiği tarihte mevcut olduğuna ilişkin net bir bilgi ve belgenin dava dosyalarına sunulmadığı, izinsiz yapıların da 10/06/2023 tarihinde gerçekleştirilen yıkım işlemi ile ortadan kaldırıldığı ve işletmede, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatının verildiği tarihteki kullanım alanına dönüldüğü, aksi durumun davalı idare tarafından hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde somut olarak ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, 03/06/2020 tarih ve 2020/89 sayılı, "Pansiyon/Restoran" konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının kullanım alanından kaynaklı yeni düzenleme yapılması gerektiğinden bahisle 15 gün içinde Belediye Zabıta Müdürlüğüne başvurulması, aksi halde 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinin (c) fıkrası ve 6. maddelerine istinaden işlem yapılacağına ilişkin dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare MAhkemesi kararının kaldırılarak davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 14/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davacıların temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyorum.