T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2135
Karar No : 2025/4004
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Sivas ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde kayıtlı taşınmazın saçak kotunun belirlenmesine ilişkin Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararına karşı yapılan itirazın reddine dair Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayın çözümü için yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ve dosyada mevcut bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, her ne kadar dava konusu parselin doğrudan cephe verdiği ... Camii'nin tescil kararı sonradan kaldırılmış ise de ... Camii'nin konumunun dava konusu kararın tesis edilmesinde tek başına gerekçe oluşturmadığı, ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmazın güneydoğusunda korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescilli ...'ın bulunduğu, alanda bulunan tescilli yapılar ile ona doğrudan veya dolaylı olarak cephe veren parseller üzerinde tek tip saçak kotu seviyesi belirlemek yerine, tescilli yapılara yaklaştıkça azalan, uzaklaştıkça artan saçak kotu seviye sınırı belirlemesinin Kurulun, görev, yetki ve sorumluluğunda bulunduğu ve bu durumun imar mevzuatı açısından herhangi bir olumsuz yönünün bulunmadığı anlaşıldığından usul ve yasaya uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, alanda bulunan tescilli yapılar ile ona doğrudan veya dolaylı olarak cephe veren parseller üzerinde tek tip saçak kotu seviyesi belirlemek yerine, tescilli yapılara yaklaştıkça azalan, uzaklaştıkça artan saçak kotu seviye sınırı belirlemesinin uygun bir yaklaşım olacağı ve dava konusu ...sayılı parselin saçak kotu seviyesinin belirlenmesinde direkt cephe verdiği ... Cami'sinin etkili olduğu anlaşılmakta olup, bu yapının tescilinin sonradan kaldırılması, dava konusu taşınmazın çevresindeki diğer tescilli yapı olan ...'a doğrudan değil çapraz olarak cephe vermesi ve daha uzağında olması hususları gözetildiğinde, davalı idaerce dava konusu parselin saçak kotunun çevresindeki tescilli ve tescilsiz yapılar dikkate alınarak yeniden belirlenmesi gerektiği sonucuna varıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu işlem tarihinde ... Camii'nin kültür varlığı olarak tescilli olduğu, 26/07/2022 tarihi itibarıyla tescilinin kaldırıldığı, dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın yine tescilli yapı olan ...'a doğrudan cephe verdiği, onun da siluetinin korunması gerektiği, bu nedenlerle saçak kotunun değiştirilemeyeceği, 2863 sayılı Kanun'da doğrudan veya dolaylı cephe verip vermemeye dair bir ayrımın bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıkları" başlıklı 6. maddesinde; "Korunması gerekli taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları şunlardır: a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19 uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar, b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığınca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar, c) Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları, d) Milli tarihimizdeki önlemleri sebebiyle zaman kavramı ve tescil söz konusu olmaksızın Milli Mücadele ve Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşunda büyük tarihi olaylara sahne olmuş binalar ve tesbit edilecek alanlar ile Mustafa Kemal ATATÜRK tarafından kullanılmış evler. ...." hükmüne, aynı Kanunun"Korunma alanı ile ilgili karar alma yetkisi" başlıklı 8. maddesinde; "Yedinci maddeye göre tescil edilen korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının tesbiti ve bu alanlar içinde inşaat ve tesisat yapılıp yapılamayacağı konusunda karar alma yetkisi Koruma Kurullarına aittir. Korunma alanlarına dair koruma bölge kurulu kararları, 7201 sayılı Kanun uyarınca maliklere tebliğ edilir. Koruma Kurullarının kararına 61 inci maddenin ikinci fıkrasına göre itiraz edilebilir. Malikleri idarece tespit edilemeyen kültür ve tabiat varlıklarının korunma alanlarının tesciline ilişkin kararlar, Resmî Gazete’de ilan yoluyla duyurulur ve Bakanlığın internet sayfasında bir ay süreyle yayımlanır. Korunma alanlarının tespitinde, korunması gerekli kültür ve tabiat varlıklarının korunması, görünümlerinin ve çevreleri ile uyumlarının muhafazası için yeteri kadar korunma alanına sahip olmaları dikkate alınır. Bu hususlarla ilgili esaslar. Kültür ve Turizm Bakanlığınca hazırlanacak yönetmelikte belirtilir.
" hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Sivas Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile "Kurulun ... tarih ve ... sayılı kararı ile belirlenen birleştirilmiş koruma alanında bulunan ... adada bulunan diğer parsellerdeki yapılaşmaların silüet açısından tescilli yapıları etkilemesi ve söz konusu parsellerdeki yapılaşmaların ada bazında bütünlük oluşturması amacıyla söz konusu adada yapılacak yeni yapılaşmalarda..., ..., ...nolu parseller için en yüksek saçak kotunun +16,50 mt; ... nolu parselde +19,50 mt;... nolu parselde +26,00 mt; ..., ..., ... nolu parsellerde ise +29,50 mt olarak belirlenmesine karar verildiği, Sivas ili, Merkez ilçesi, ... mahallesi, ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmazın maliki davacı tarafından anılan karara yapılan itirazın Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmesi üzerine anılan kararın iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dosyadaki bilgi ve belgeler ile İdare Mahkemesince yaptırılan keşif sonucu hazırlanan bilirkişi raporunun birlikte incelenip değerlendirilmesinden; temyize konu kararda her ne kadar, ... Camiinin tescilinin kaldırıldığı, diğer tescilli yapı olan ...'a ise doğrudan değil çaprazdan cephe verdiğinden bahisle dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın güncel durumuna göre saçak kotunun yeniden belirlenmesi gerektiği belirtilmişse de, dava konusu işlemde yer alan, uyuşmazlık konusu koruma alanındaki ... adada bulunan diğer parsellerdeki yapılaşmaların siluet açısından tescilli yapıları etkilemesi ve söz konusu parsellerdeki yapılaşmaların ada bazında bütünlük oluşturması amacı gözetilerek yeni yapılaşmaların saçak kotunun belirlendiği hususu ile dava konusu taşınmazın gerek ... Camii ile gerekse diğer tescilli yapı olan ... ile arasında sadece bir yol olduğu ve iki yapıya karşı da cephesinin bulunduğu tespitinin önemli olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, alanda bulunan tescilli yapılar ile ona doğrudan veya dolaylı olarak cephe veren parseller üzerinde tek tip saçak kotu seviyesi belirlemek yerine, tescilli yapılara yaklaştıkça azalan, uzaklaştıkça artan saçak kotu seviye sınırı belirlemesinin Kurulun, görev, yetki ve sorumluluğunda bulunduğu ve bu durumun imar mevzuatına aykırı olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin kabulüne dair temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 24/06/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.