T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2292
Karar No : 2025/1402
TEMYİZ EDEN: 1) (DAVALI) ... İl Özel İdaresi
VEKİLİ : Av. ...
2)MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Gıda İnşaat Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Nakliyat Turizm Gıda
İnşaat Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU :... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Burdur ili, Bucak ilçesi, ... Mahallesi ... Bulvarı No:... adresinde faaliyet gösteren akaryakıt istasyonunun işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek mühürlenmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla; başvuruya konu akaryakıt istasyonunun 2018 yılında hiçbir izin ve ruhsat almadan yıkılıp yeniden yapıldığı, kaçak olarak yeniden inşa edildiği, istasyon bünyesinde işletilen market, oto lastik, lokanta, yağ bakım ve oto yıkama işletmelerinin inşaat ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, işletme ruhsatı bulunmadığı iddiasına ilişkin kısmı incelendiğinde; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler arasında davalı idarenin ilgili personelince davacının başvurusu üzerine imara aykırı yapı yapıldığı iddiası kapsamında yapı mahalline gidilerek inşaat durumunun yerinde tespit edildiğine dair bir inceleme, denetim, yahut tespitte bulunulmadığı, Mahkemelerinin 02/01/2023 tarihli ara kararı ile davalı idareden istenilmesine rağmen bu hususta cevap verilmeyerek yapı yerinde tespitte bulunduğuna dair bilgi ve belge gönderilmediği, söz konusu istasyonda işletilmekte olan market, oto lastik, lokanta, yağ bakım ve oto yıkama işletmesi bulunup bulunmadığı, ruhsat ve izinlerinin bulunup bulunmadığı yönünde bir tespit ve değerlendirmede bulunulmadığı görülmüş olup; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca mevzuata aykırı yapı yapıldığı ihbarıyla haberdar olunması üzerine davalı idarece yapı mahallinde gidilerek inşaat durumunun yerinde tespit edilmesi gerekmekte olup bu yönde bir mahalli inceleme ve tespit yapılıp durum tutanağa bağlanmadan tesis edilen işlemde bu kısım yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı, gerekçesiyle işlemin iptaline; başvuruya konu akaryakıt istasyonunun imar planına işlenmediği, geçerli inşaat ruhsatı ve yapı kullanım izni bulunmadığı, TSE hizmet yeterlik belgesi, karayolları geçiş izin belgesi bulunmadığı iddiasına ilişkin kısmı incelendiğinde; dava konusu akaryakıt istasyonunun imar planı kapsamında olduğu, istasyonun yer aldığı ... ada ... parselin kullanım fonksiyonunun 1/1000 ölçekli Bucak İlçesi ... Belediyesi ... Mevkii Mevzi İmar Planında akaryakıt ve LPG satış istasyonu olarak planlandığı, ... ada ... parselde yer alan akaryakıt satış istasyonu için Çamlık Belediyesi tarafından ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatının düzenlendiği ve söz konusu alan için 2019 yılında alınmış 2 adet yapı kayıt belgesi bulunduğu ve bu belgelerin halen hukuken geçerliğini koruduğu, 05/01/2019 düzenleme tarihli ... belge nolu ve ... düzenleme tarihli ... belge nolu yapı kayıt belgelerinin açık kanun hükmü gereği zaten yapı kullanım izni yerine geçeceği, ayrıca istasyon için düzenlenmiş TSE hizmet yeterlik belgelerinin mevcut olduğu ve Karayolları ... Bölge Müdürlüğünce dava konusu istasyon için geçiş yolu izin belgesi düzenlenmiş olduğu dava dosyasında mevcut bilgi ve belgelerden görülmüş olup; dava konusu akaryakıt istasyonunun 1/1000 ölçekli imar planı kapsamında, yapı ruhsatı mevcut, hukuken geçerli yapı kayıt belgeleri ile yapı kullanım iznini haiz, TSE hizmet yeterlik belgeleri ile karayolları geçiş yolu izin belgesi mevcut olup, bu hususların eksik olduğu iddiasıyla müdahil şirket tarafından işletilen istasyonun işyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilerek mühürlenmesi talepli 10/10/2019 tarihli başvurunun reddine ilişkin işlemde bu kısımlar yönüyle hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın bu kısım yönünden reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı ve davalı yanında müdahil tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu yer Çamlık Belediyesi mücavir alan sınırları içindeyken 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıha Kanun uyarınca Burdur İl Sağlık Müdürlüğünce ... adına akaryakıt satış istasyonu faaliyet konusuyla ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, daha sonra 2004 yılında işyeri ruhsatlandırma yetkisi yerel yönetimlere geçince Çamlık Belediyesi tarafından 21/06/2007 tarihinde işyeri faaliyet konusuna LPG satış istasyonu da eklenerek ruhsatın yenilendiği, 18/12/2013 tarihinde ... adına ruhsat devri yapıldığı, 6360 sayılı Kanun ile Çamlık Belediyesi kapatılarak belde statüsünden köy statüsüne geçtiği, böylece köyde ruhsatlandırma yetkisinin idarelerine geçtiği ve işyeri ruhsat dosyasının teslim alındığı, 23/05/2017 tarihinde ... San. ve Tic. Ltd. Şti adına, sonrasında 17/01/2018 tarihinde ... Akaryakıt Ürn. İnş.Emlak Otomotiv Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti adına ve en son 03/06/2021 tarihinde ... İnş. Tic. Ltd. Şti adına ruhsat devirleri yapıldığı, işyeri ruhsat dosyasında yapılan incelemede Çamlık Belediyesince ... tarih ve ... numaralı akaryakıt satış istasyonu yapımı amaçlı yapı ruhsatının düzenlendiği ve 03/03/2009 tarihli kullanım amacına LPG satış istasyonunun da eklendiği yapı ruhsatının bulunduğu, yapı kullanma izin belgesi bulunmadığı ancak 2019 yılında alınmış 2 adet yapı kayıt belgesi bulunduğu, 28/11/1994 tarihinde düzenlenmiş karayolu geçiş yolu izin belgesi bulunduğu, istasyonla aynı parselde yer alan ve 2019 yılıunda yapı kayıt belgesine konu lokanta faaliyet konulu yerle ilgili 08/03/2018 tarihinde ... Akaryakıt Ürn. İnş.Emlak Otomotiv Gıda San. Ve Tic. Ltd. Şti adına işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği ve bu ruhsatın da 29/06/2021 tarihinde ... İnş. Tic. Ltd. Şti adına devrinin yapıldığı ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN MÜDAHİLİN İDDİALARI : Davacı şirketin 2012 yılında faaliyetlerine başladığı, müvekkil şirketin devir yoluyla işletmesini devraldığı ve halen işlettiği davaya konu petrol istasyonunun 2002 yılından beri faaliyette olduğu, ayrı illerde faaliyet gösteren petrol istasyonlarının haksız rekabet ettiği iddiasının samimiyetten uzak olduğu, davacının haksız rekabet ve husumet iddialarının kabul edilemez nitelikte olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
20/01/1982 tarih ve 17580 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanun'unun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde; "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur." hükmü düzenlenmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesinde yer alan, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği düzenlemesi gereği, davacı şirket tarafından 04/10/2019 tarihli dilekçe ile "işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek mühürlenmesi istenilen müdahil şirkete ait akaryakıt istasyonunun 2018 yılında hiçbir izin ve ruhsat almadan yıkılıp yeniden yapıldığı, kaçak olarak yeniden inşa edildiği, istasyon bünyesinde işletilen market, oto lastik, lokanta, yağ bakım ve oto yıkama işletmelerinin inşaat ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, işletme ruhsatı bulunmadığı"ndan bahisle müdahil şirkete ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek mühürlenmesi istemiyle başvuru yapılmışsa da, iptal gerekçesi olarak ileri sürülen müdahil şirket tarafından 2018 yılında yapıldığı iddia edilen eylemlerle ilgili olarak 04/10/2019 tarihli dilekçe ile idareye yapılan başvurunun dava açma süresini canlandırmayacağı açıktır.
Bu itibarla, davacı şirket tarafından yapılan 04/10/2019 tarihli dilekçe ile "işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek mühürlenmesi istenilen müdahil şirkete ait akaryakıt istasyonunun 2018 yılında hiçbir izin ve ruhsat almadan yıkılıp yeniden yapıldığı, kaçak olarak yeniden inşa edildiği, istasyon bünyesinde işletilen market, oto lastik, lokanta, yağ bakım ve oto yıkama işletmelerinin inşaat ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi, işletme ruhsatı bulunmadığı"ndan bahisle müdahil şirkete ait işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek mühürlenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın bu kısmı yönünden süresinde açılmadığı gerekçesiyle esasını inceleme olanağı bulunmadığı anlaşıldığından, temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 05/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; davacı şirket tarafından, Burdur ili, Bucak ilçesi, ... Mahallesi ... Bulvarı No:... adresinde faaliyet gösteren akaryakıt istasyonunun işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek mühürlenmesi istemiyle yapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E:... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesinde, "İlgililer, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilirler. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İlgililer otuz günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilirler. Otuz günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebilir. Bu takdirde dava açma süresi işlemez. Ancak, bekleme süresi başvuru tarihinden itibaren dört ayı geçemez. Dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
Davacı tarafından 04/10/2019 tarihli dilekçe ile söz konusu akaryakıt istasyonunun ruhsatının iptal edilmesi istemiyle yapılan başvurunun 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, zira, menfaatinin sürekli etkilenmesi nedeniyle davacının ruhsat iptali talebi ile her zaman davalı idareye başvurabileceği dikkate alındığında, davacının başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle, dava açma süresi içinde 20/01/2020 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu anlaşıldığından, davanın esası hakkında karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.