T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2312
Karar No : 2025/2374
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Kaymakamlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ....
DİĞER DAVALI: ... Defterdarlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, şezlong serilerek plaj hizmetleri vermek üzere tarafına gerekli izinlerin verilmesi ve hesaplanacak ecrimisil bedelinin davacıya bildirilmesi istemiyle yapılan 05/05/2023 tarihli başvurunun, davacı istemine konu 600 metrekarelik sahil alanının Aydın Büyükşehir Belediyesi ile yapılan protokol kapsamında kaldığından bahisle yapılacak bir işlem bulunmadığı gerekçesiyle reddine ilişkin ...tarihli E-... sayılı işlem ile bu işleme dayanak gösterilen Aydın Defterdarlığı ile Aydın Büyükşehir Belediyesi ile yapılan protokolün iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; davalı Aydın Defterdarlığı ile Aydın Büyükşehir Belediyesi arasında yapılan protokolde, müdahil belediyeye ücretli plaj işletme hakkı verildiği gibi, ücretsiz halk plajı kurma, engelli wc'si yapma gibi kamunun menfaatine olan külfetlerde yüklendiği, davacının bireysel yararıyla kamusal yarar arasında çatışma olduğu, bu çatışmada kamu yararına üstünlük tanınması gerektiği gibi davalı kamu idarelerinin kıyıları özel işletmeye tahsis etmesi için Mahkeme kararıyla zorlanamayacağından ve idarenin kamu yararı gözetilerek işlem tesis etme konusunda takdir hakkı bulunduğundan, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; kıyı ve sahil şeritlerinde kıyı mevzuatına ve imar planı hükümlerine uygun olarak düzenleme yapılmak üzere büyükşehir belediyelerine izin verilebileceği, ancak somut olayda, dava konusu protokolle uyuşmazlığa konu sahil alanlarında yapı ve tesisler yapılmak suretiyle verilmesi planlanan hizmetin, Anayasanın ''Kıyılardan yararlanma'' başlıklı 43. maddesinde zikredilen ''Kıyıların, Devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğu" hükmü hilafına, gerçek ya da tüzel özel hukuk kişiler eliyle görülmesini de düzenlediği, bir başka ifadeyle, Aydın Büyükşehir Belediyesi verilen iznin başka şahıslara da devri sonucunu yaratacak düzenleme içerdiği gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile mahkeme kararının 07/05/2018 tarihli protokolün iptali istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, protokolün iptaline; ... tarihli E-... sayılı bireysel işlemin iptali istemi yönünden ise istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Protokol yönünden iptal kararı verilmesine rağmen bireysel işlem yönünden davanın reddine karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı Kuşadası Kaymakamlığı tarafından, protokol hazırlanırken Kıyı Kanunu ve ilgili mevzuat dikkate alınarak kamunun kullanımındaki alanlarda ticari faaliyet olması gereken yerlerin gelir paylaşımı yapılarak yönetilmesinin amaçlandığı ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALI YANINDA MÜDAHİLİN İDDİALARI: Müdahil Belediye tarafından, duş yeri, wc, soyunma kabini yapmanın kıyılardan yararlanma hakkı hilafına nasıl etki edeceğinin anlaşılamadığı, kamunun menfaatinin kişisel menfaatlerden üstün olduğu ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DAVALI ve MÜDAHİLİN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bireysel işlem yönünden temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği, protokol yönünden temyize konu kararın bozulmasıgerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı Kuşadası Kaymakamlığı ve davalı yanında müdahilin temyiz istemi yönünden yapılan değerlendirme:
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 81. maddesinde; "(1) Kıyı ve sahil şeritlerinde 4/4/1990 tarihli ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu ve 3/8/1990 tarihli ve 20594 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ile onaylı imar planı hükümlerine uygun olarak düzenleme yapılması kaydıyla, sırasıyla bu alanların sınırı içinde bulunduğu büyükşehir belediyelerine, belediyelere veya mahalli idare birliklerine izin verilebilir.
(2) Bakanlıkça uygun görülecek kıyı ve sahil şeritlerinde, Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen bedellere tabi olmaksızın hasılat ve/veya gelirden pay alınması suretiyle bu alanların sınırı içinde bulunduğu mahalli idarelere veya mahalli idare birliklerine izin verilebilir.
(3) Birinci ve ikinci fıkra kapsamında kalan alanlarda yapılacak düzenlemelerin kapsamı, elde edilmesi hâlinde gelirlerin paylaşımı, sona ermeye ve diğer konulara ilişkin hükümler İdare ile ilgili kuruluşlar arasında düzenlenecek Protokol ile belirlenir" hükmü yer almıştır.
Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerde kiralama yapılması, kullanma izni verilmesi gibi yetkilerin Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'ne ait olduğu, bu alandaki tasarruf hakkının kullanım biçimiyle ilgili olarak Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin, "Kıyı ve sahil şeritlerinde yapılacak düzenlemeler" başlıklı 81. maddesinde düzenleme yapıldığı, bu düzenleme uyarınca, kıyı ve sahil şeritlerinde, Kıyı Kanunu ve Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ile onaylı imar planı hükümlerine uygun olarak düzenleme yapılması kaydıyla, bu alanların sınırı içinde bulunduğu belediyelere veya mahalli idare birliklerine izin verilebileceği, bu alanlarda yapılacak düzenlemelerin kapsamının, elde edilmesi hâlinde gelirlerin paylaşımının, sona ermeye ve diğer konulara ilişkin hükümlerin İdare ile ilgili kuruluşlar arasında düzenlenecek protokollerle belirleneceği anlaşılmaktadır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, Aydın ili, Kuşadası ilçesi, ... Mahallesinde yer alan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki 600 metrekarelik sahil alanında 15/05/2023-31/10/2023 tarihleri arasında plajda ticari şezlong ve plaj hizmetleri için gerekli izinlerin verilmesi ve hesap edilecek ecrimisil bedelinin tarafına bildirilmesi talepli başvurusuna davalı Kuşadası Kaymakamlığınca, talep konusu alanın Aydın Büyükşehir Belediyesi ile yapılan protokol kapsamında kiralanan alanda kaldığı gerekçesiyle reddi yolunda tesis edilen işlem ile bu işleme dayanak gösterilen Aydın Defterdarlığı ile Aydın Büyükşehir Belediyesi arasında yapılan protokolün iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Uyuşmazlıkta, Aydın ili, Kuşadası ilçesi, ..., ..., ... ve ... Mahallelerinde bulunan, toplam 29 ayrı noktada 380.658,12 m² yüzölçümlü alanın 36 adet 6'şar m² yüzölçümlü ticari büfe yeri, 138 adet duş yeri, 139 adet soyunma kabini, 3'ü engelli olmak üzere 26 adet WC yeri ile bu yapı ve tesislerin haricinde kalan alanların ücretsiz halk plajı olarak kullanılması amacıyla Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Aydın Valiliği (Defterdarlık) arasında 09/06/2017 tarihinde 10 yıl süreli protokol düzenlendiği, 22/06/2017 tarihinde ilgili yerlerin Belediyeye teslim edildiği, protokole göre 33.203,02 m² yüzölçümlü alanın ücret karşılığı şezlong yeri olarak, 18 ayrı noktada toplam 26 adet wc yeri olmak üzere 3 adet engelli wc'leri hariç 23 adet wc yerinin ücret karşılığı kiralanması, bu yapı/tesisler haricinde kalan alanların ücretsiz halk plajı olarak kullanılmak üzere projesine uygun biçimde yapılacak yapı ve tesislerin Aydın Büyükşehir Belediyesince yapılmasına veya yaptırılmasına, yapılış amacına uygun biçimde işletilmesi veya işlettirilmesinin düzenlendiği, protokole göre müdahil belediyeye ücretli plaj işletme hakkı verildiği gibi, ücretsiz halk plajı kurma, engelli wc'si yapma gibi kamunun menfaatine olan külfetlerde yüklendiği, ücretli işletilmesi öngörülen alanlarla ilgili olarak da gelir paylaşımının esas alındığı görülmektedir.
Bu durumda, dava konusu Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile Aydın Valiliği arasında imzalanan 09/06/2017 tarihli protokolün, taşınmazların üçüncü kişilere devrine ilişkin olmadığı, protokol uyarınca yapılacak düzenlemelerin Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik ile onaylı imar planı hükümlerine aykırılık taşımadığı dikkate alındığında, protokolün iptaline ilişkin İdare Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuka uyarlık bulunmamıştır.
Öte yandan, kıyılardan yararlanmanın düzenlendiği Anayasanın 43. maddesine ve kıyı mevzuatına aykırı olarak Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazların üçüncü şahıslara devri, tahsisinin söz konusu olması halinde, bu işlemlere karşı ayrıca dava açılabileceği açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu bireysel işleme yönelik kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının 09/06/2017 tarihli protokole ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 16/04/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.