T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2320
Karar No : 2025/1822
TEMYİZ EDEN TARAFLAR :
1- (DAVACI) ... Çiftliği ve Restaurant İşletmeleri Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem : Antalya ili, Kepez ilçesi, ... Mahallesinde Devletin hüküm ve tasarruf altında bulunan taşınmazın 3.871,00 m²lik kısmının restoran, açık alan, otopark, bina, mescit, platform, depo, kamelya, tezgah gölgelik ve ahşap yapı olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edilmesi nedeniyle 23/05/2017-23/05/2022 arası dönemi için 1.685.679,66 TL ecrimisil istenilmesine ilişkin 29/12/2022 tarihli ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yatırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporuna göre taşınmazın işgal edilen dönemlere ilişkin olarak toplam ecrimisil bedelinin 734.329,64 TL olması gerektiği sonucuna varıldığından, davaya konu edilen toplam 1.685.679,66 TL ecrimisil ihbarnamesinin 734.329,64 TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 951.350,02 TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin 951.350,02-TL'lik kısmının iptaline, 734.329,64 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Deliller toplanmadan karar verildiği, pandemi döneminde iki yıl tesise girilemediği, işgal alanının 663,00 m² iken 756,00 m² olarak fazla hesaplandığı, tarımsal kullanım nedeniyle tarımsal hesaplama yapılması gerektiği, otopark alanının ücretsiz olarak kamunun kullanımına açık olduğu ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu, usule, hukuka ve kamu yararına aykırı karar verildiği, ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 734.329,64 TL ecrimisil tutarı yönünden davanın reddine yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının onanması; davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile kararın İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin 951.350,02 TL ecrimisil tutarının iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının, temyiz dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar; kararın, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin 734.329,64 TL tutarındaki kısmı yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmamıştır.
Davalı idarenin, kararın dava konusu işlemin 951.350,02 TL ecrimisil tutarının iptaline ilişkin hüküm fıkrasına yönelik temyiz istemine gelince;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Anılan Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'in 85. maddesinin 2. fıkrasında, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. İşgalin şekli, Hazine taşınmazının konumu ve taşınmazdan elde edilen gelir gibi unsurlar itibariyle asgari ecrimisil tutarlarını belirlemeye Bakanlık yetkilidir." hükmü yer almıştır.
Anılan Yönetmelik hükümlerine dayanılarak çıkarılan 20/08/2011 tarih ve 28031 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle 20/08/2011 tarihinde yürürlüğe giren 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliğinin "Ecrimisilin Tespit ve Takdir Edilmesi" başlıklı 5. maddesinin 3. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir."; 13. fıkrasında, " 03/07/2003 tarihli ve 4916 sayılı Çeşitli Kanunlarda ve Maliye Bakanlığının Teşkilât ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun yürürlüğe girdiği 19/07/2003 tarihinden sonra Hazine taşınmazları üzerinde yapılan yasal olmayan her türlü yapı ve tesisler (takılıp-sökülebilir nitelikli olanlar hariç), başka bir işleme gerek kalmaksızın Hazineye intikal edeceğinden; bu nitelikteki işgaller için ecrimisil, zeminle birlikte muhdesat da dikkate alınarak tespit ve takdir edilir.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, Antalya ili, Kepez ilçesi, ... Mahallesinde Devletin hüküm ve tasarruf altında bulunan taşınmazın 3.871,00 m²lik kısmının restoran, açık alan, otopark, bina, mescit, platform, depo, kamelya, tezgah gölgelik ve ahşap yapı olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edilmesi nedeniyle 23/05/2017-23/05/2022 arası dönemi için Düden Şelalesinin bulunduğu Düden Caddesinin 2022 yılı emlak vergisi değeri dikkate alınarak ecrimisil tutarının hesaplandığı; hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise, Düden Orman Parkının 2022 yılı kira sözleşmesinin emsal alındığı, emsal alınan taşınmazın hesaplanan zemin birim bedelinin ... Mahallesi ... Sokak emlak vergisi rayicinin %3'ünden az olmadığı belirtilerek, muhdesatlar için ise Mimarlık Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ'in 3. Sınıf A grubu yapılara dahil olan gruba göre belirlendiği görülmüştür.
Yukarıda yer verilen mevzuatın değerlendirilmesinden, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmayacak şekilde ecrimisil tespit ve takdir edileceğinin belirtildiği, idarelerin buna karşılık gelen değerin altında bir ecrimisil isteyemeyeceği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazın bulunduğu Düden Çayı kenarındaki caddelerin ve bu arada Düden Caddesinin emlak vergi değeri araştırılarak, taşınmaza en yakın caddenin doğru olarak tespiti ile emlak vergi değerinin yüzde 3'ünden aşağı olmamak üzere dava konusu taşınmaz ile benzer nitelikleri taşıyan yerlerin varsa kira bedeli ve emsallerin dikkate alınması, ayrıca, muhdesatın Mimarlık Mühendislik Hizmet Bedellerinin Hesabında Kullanılacak Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkında Tebliğ uyarınca hangi yapı sınıfı ve grubuna göre hesaplanacağı hususunda gerek duyulması halinde bilirkişilerden de ek rapor alınarak bir karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin ... TL tutarı yönünden davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının ihbarnamenin ... TL ecrimisil tutarının iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 19/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.