T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2355
Karar No : 2025/1424
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... İlçe Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi.... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Erzurum ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, No... adresinde... adına düzenlenen, 3. Sınıf Gayrı Sıhhi Müessese "Tatlı İmalat ve Satış" işyeri ruhsatının iptal edilmesi yönündeki başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E.... sayılı Yakutiye Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından her ne kadar imalathanede kullanılan fabrika tipi makinelerden çıkan titreşim ve gürültü ile kuru gıda depolama amacıyla kullanılan ve ısıtılmayan alanların kendisini ve sitede yaşayan kişileri rahatsız ettiği iddia edilerek işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiş ise de; tapu kaydında davaya konu bağımsız bölümün işyeri niteliğinde tescilli olduğu, dolayısıyla işyeri olarak kullanımı için Kat Mülkiyeti Kanunu uyarınca kat maliklerinin onayının alınmasının zorunlu olmadığı, öte yandan, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde de düzenlendiği üzere, işyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesinden sonra iş yerinde ortaya çıkan mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, imara aykırılıklar nedeniyle iş yeri ruhsatının doğrudan iptalinin mümkün olmadığı, ilgili noksanlık ve hataların giderilmesi hususunda ruhsat sahibine 15 gün süre verilmesi, verilen süre içerisinde aykırılığın giderilmemesi durumunda ruhsatın iptali edilmesi gerektiğinden, söz konusu süreç işletilmeden uyuşmazlığa konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptalinin hukuken mümkün olmayacağı değerledirildiğinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali isteminin reddine yönelik işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; davaya konu iş yerinin 20/02/2020 tarihinde ... tarafından satın alındığı ve 12/01/2021 tarihinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlendiği, iş yerinin bulunduğu apartmana davacının 02/09/2021 tarihinde taşındığı ve iş yerinin faaliyetinden de taşındığı tarih itibarıyle bilgi sahibi olduğu; davacının, ikametine taşındığı tarihten itibaren doğrudan dava açması ya da davalı idareye başvurarak ruhsatın iptalini talep etmesi gerekirken; dava açma süresi geçtikten sonra 13/03/2023 tarihinde, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapmış olduğu ve geçmiş olan dava açma süresini canlandırmayan başvurunun reddi üzerine 27/03/2023 tarihinde açılan davanın süresinde olmadığı; her ne kadar idareye 13/03/2023 tarihinde yapılan başvurunun; işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği tarih itibarıyla hukuka aykırı olduğundan bahisle yapıldığı, ruhsat verildikten sonra ruhsata aykırı faaliyet ve benzeri gibi yeni maddî veya hukukî sebeplere dayalı olmadığı ve başvurunun 2577 sayılı Kanun'un 10. değil 11. maddesi kapsamında olduğundan, davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerekirken esastan reddi yolundaki istinaf konusu Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığından, istinaf başvurusunun belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından; gerek eşi ... ve gerekse bizzat, davalı idareye defalarca başvurmalarına karşın, idarece mahallinde hiçbir denetim yapılmadan şikayetlerinin reddedildiği; işyerinin, siteye ilk taşındıkları dönemde el ile ve küçük çaplı faaliyette bulunması nedeniyle çevreye bir rahatsızlık vermediği, ancak zaman içerisinde işlerini büyüterek makineler yardımıyla seri üretime geçmeleri üzerine gürültü vs. Kirlilik oluşturmaya başladıkları; iş yerinden gelen sesler, koku ve özellikle depo olarak kullanılan B Blok altında ısıtma yapılmadığı için oluşan soğuk ve yangın tehlikesi nedenleriyle zarar görmeye başlamaları üzerine davalı idareye başvurduklarından, davalarının süresinde ve dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin reddine,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının, Üye ..., Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA,
3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 05/03/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu ve bu sürelerin idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı; 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve bu halde otuz günün bittiği tarihten itibaren 7. maddede işaret edilen sürede dava açabilecekleri; 11. maddesinde ise, idari dava açılmadan önce, ilgilerin idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurmanın, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı hükme bağlanmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde, yetkili idarelerin ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapacağı beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alacağı ve başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verileceği, beyana göre tanzim edilen ruhsatın ise müktesep hak doğurmayacağı; ruhsat verilen bu işyerlerinin, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edileceği; ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği ve bu süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsatın, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyerinin kapatılacağı düzenlemesine; 24. maddesinde, gayrisıhhî müesseselerin, çevre ve toplum sağlığı açısından yetkili idareler tarafından denetleneceği ve yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği kişinin gerekli tedbirleri almak veya aldırmakla sorumlu olduğu; 26. maddesinde, bir gayrisıhhî müessesenin, öncelikle kendi türündeki işyerlerine mahsus sanayi bölgesinde kurulmasının esas olduğu ve "Ruhsat değişikliği gerektiren haller" başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında ise, gayrisıhhî müesseselerin yeniden sınıflandırılması veya tesiste yapılan bir değişiklik neticesinde bir alt sınıfa geçmesi halinde yeniden ruhsat alması gerekmediği, bununla birlikte üst sınıfa geçmesi halinde, bir yıl içinde yeni sınıfa göre açılma ruhsatı almasının zorunlu olduğu düzenlemelerine yer verilmiştir.
2577 sayılı Kanun'un 10. maddesinin uygulanabilmesi için ilgili hakkında idarece önceden kurulmuş bir işlemin bulunmaması gerekirken, 11. maddesinin uygulanabilmesi için, ilgili hakkında daha önceden kurulmuş bir idari işlemin bulunması ve anılan işlemin "kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi" talebiyle idareye yapılan bir başvuru olması gerekmektedir.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatına ilişkin mevzuat gereği, ruhsatın verilmesi aşamasında olduğu gibi izleyen tarihlerde de ruhsatın, gerek düzenlenmesi aşamasında gerekse işletmenin faaliyeti aşamasında mevzuata aykırılıklar nedeniyle iptalini gerektiren hususlar yönünden her zaman denetlenebileceği, aynı şekilde menfaati ihlal edilenler tarafından da, ruhsat verilmesini izleyen dönemlerde gerek ruhsatın hukuka aykırılığı ve gerekse ruhsata aykırı faaliyetler nedeniyle ruhsat iptali talebiyle, 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca her zaman idareye başvurulabileceği gibi, ruhsat iptali istemiyle de doğrudan dava açılabilecektir.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının konutunun altında, faaliyet gösteren işyerine ilişkin gerek davalı idareye yapılan başvurular ve gerekse dava dilekçesinde, işyerinin faaliyet hacminin ruhsatlandırma sonrasında büyüdüğü; konut olarak kullanılan siteye "tırlarla" hammadde getirildiği ve faaliyetin önce el ile yapılmasına karşın şikayete konu dönemde makineler yardımıyla seri üretime geçildiği ileri sürülmektedir. Buna karşın; davalı idare tarafından yukarıda aktarılan mevzuata uygun şekilde denetim yapılmadığı/tutanak tutulmadığı, şikayete ilişkin mevzuata uygun bir denetim yapılmaksızın başvurunun reddedildiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın, dava konusu işlemin tesis edilmesinden daha sonraki bir tarihte, işyerinin faaliyet hacmini büyütmesi üzerine ortaya çıktığı ve bu durumun davacılar tarafından idari başvurularında belirtilmesine karşın, yukarıda açıklandığı üzere başvurularının reddi nedeniyle dava konusu edilmiş olması karşısında, 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan idari başvurunun reddi üzerine açılan davanın süresinde olduğu anlaşılmakla temyize konu İdare Dava Dairesinin kararında hukuki isabet bulunmadığından bozulması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.