T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/2624
Karar No : 2025/2087
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI)...Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret
Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan hüküm fıkralarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli ili, İzmit ilçesi, ...-...Mahalle'de bulunan 5.075,00 m² yüzölçümlü tamamı hazineye ait taşınmazın davacı şirket tarafından depo ve ambar olarak kullanılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle 17/06/2015-16/06/2020 tarihleri arasındaki dönem için 1.452.427,30-TL tutarında ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; uyuşmazlıkta, dosyadaki bilgi ve belgeler ile taşınmaz mahalinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesi sonucunda, işgalli alanın yüz ölçümünün 5.070,00 m² olarak belirlendiği, işgal edilen alanın 17/06/2015 - 16/06/2020 döneminde 473.517,16-TL ecrimisil getirebileceğinin tespit edilmesi karşısında, ecrimisil ihbarnamesinin, 473.517,16-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, bu tutarı aşan 978.910.14-TL'lik kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın kısmen reddine, dava konusu işlemin kısmen iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurularına konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Ecrimisil hesaplamasının hatalı olduğu, gerek taşınmaz tespit tutanağında gerekse keşif sırasında fuzulen işgal edildiği ileri sürülen alanın doğru ölçülmediği, kamuya açık/yol olarak kullanılan alanın da işgal edilen alana dahil edilerek hesaplama yapıldığı, söz konusu taşınmazın birim m2 bedelinin de doğru tespit edilemediği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Ecrimisil istenilen taşınmazın tapuda kayıtlı olmayıp özel mülke konu edilemeyen Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden olduğu, davacının fuzuli şagil olduğu, taşınmaz tespit tutanağındaki işgal alanın ve idarece yapılan ecrimisil hesaplamasının doğru olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporundaki tespit ve hesaplamaların hatalı olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Taraflarca savunma verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyize konu kararın redde ilişkin kısmının onanması, iptale ilişkin kısmının ise bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının temyiz talebi yönünden yapılan incelemede;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı İdarenin temyiz talebi yönünden yapılan incelemede;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde; "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları, özel bütçeli idarelerin mülkiyetinde bulunan taşınmaz mallar ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, idarelerin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz..." hükmüne yer verilmiştir.
Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 85/2. maddesinde; Ecrimisilin tespit ve takdirinde; İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. " kuralına yer verilmiştir.
336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 5/3.maddesinde; "Hazine taşınmazlarının gerçek veya tüzel kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde; tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir." kuralına yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, İlk derece Mahkemesince yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda, davalı idare tarafından tespit edilen 5075 ,00m²'lik işgal alanının, yerinde yapılan ölçüm ile 2015 ve 2020 yılı uydu fotoğrafları, halihazırı harita ve kadastro haritasının incelenmesi sonucunda 5.070,00m2 olduğunun belirtildiği, söz konusu taşınmazın birim m2 bedelinin ise, 5 km güneydoğusunda bulunan başka bir taşınmaz için belirlenen ve Danıştay incelemesinden geçerek kesinleşen idari yargı kararına konu olmuş bir taşınmazın 2010 yılı için tespit edilen 30,00 TL/m2 tutarındaki birim bedelinin yeniden değerleme oranlarına göre 2015 yılına uyarlanması sonucu bulunan 43,95 TL/m2 sonrasında emsal taşınmaza oranla dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın 1/3 daha değersiz olduğu kanaatiyle soyut ifadelerle birim bedelinin 14,65 TL/m2 olduğunun tespit edildiği, buna göre yapılan hesaplama sonucunda ise 17/06/2015-16/06/2020 tarihleri arasındaki dönem için 473.517,16-TL ecrimisil bedeli belirlendiği anlaşılmıştır.
Yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alındığında ve İzmit Belediye Başkanlığının internet adresinde yapılan araştırmada; ecrimisile konu taşınmazın ... Caddesine cepheli olduğu, 2015 yılı emlak vergisine esas asgari değerinin de 588,31 TL/m2 bunun % 3'nün ise 17,64-TL/m2 olduğu, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda da bu hususa riayet edilmeden hesaplama yapıldığı, ayrıca yeterli emsal araştırılması yapılmadan, bedele yönelik herhangi bir somut değer sunulmadan ve davacının fuzulen işgal ettiği taşınmazı ticari olarak işletmesinin ecrimisil bedeline yapacağı olumlu katkı dikkate alınmadan, soyut değerlendirmeler yapılarak ecrimisil bedelinin takdir ve tespit edildiği, bu şekilde belirlenen ecrimisil bedelinin dava konusu işlemde belirtilen taşınmazın gerçek ecrimisil miktarını yansıtmadığı açıktır.
Bu durumda, dava konusu taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan, benzer amaçla (ticari) kullanılan, emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedeli ve varsa önceki dönem ecrimisil bedelleri, ticari sirkülasyon, kullanımın amacı, şekli ve niteliği itibariyle civardaki emsalleri, taşınmazın konumu, mevkii, metrekare değeri, çevre koşulları ve davacının taşınmazın işgali ile elde ettiği yarar ve 336 Sıra No'lu Milli Emlak Genel Tebliği'nin 5/3. maddesi ile varsa kesinleşen idari yargı kararları da gözetilmek suretiyle düzenlenecek ek rapor veya gerekirse yeni bir bilirkişi raporu aldırılmak suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, hükme esas alınabilecek yeterlilikte olmayan bilirkişi raporu uyarınca verilen temyize konu kararın iptale ilişkin kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.