T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/298
Karar No : 2025/2850
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... Madencilik Nakliyat Hafriyat İnşaat Petrol Ürünleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Tuzla ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde yapılan denetimde, izinsiz hafriyat toprağı ve inşaat yıkıntı atığı dökülmek suretiyle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 8. maddesinin ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği'nin 13. maddesinin ihlal edildiğinin tespit edildiğinden bahisle, anılan Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrasının (r) bendi ve 23. maddesi uyarınca tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle davacıya toplam 1.103.220,00 TL idari para cezası verilmesine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada bulunan belgeler ve fotoğraflar incelendiğinde, davacı şirket adına kayıtlı bulunan ... plakalı araç ile belediyenin izin verdiği yerler dışına hafriyat dökümü yapıldığının somut olarak ortaya konulduğu anlaşıldığından, 2872 sayılı Çevre Kanunu uyarınca tesis edilen dava konusu işlemin 367.740,00 TL'lik temel para cezasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık görülmediği; öte yandan, işlemde tekerrürün dayanağı olarak gösterilen idari para cezalarından ... tarih ve ... sıra numaralı işlemin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi nedeniyle, Kanunda öngörülen tekerrür hükümlerinin (ikinci ve müteakip tekrarında 2 kat şeklindeki) uygulanması koşullarının olayda mevcut olmaması karşısında, dava konusu idari para cezasının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle arttırılan kısmında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin; 735.480,00 TL'lik kısmının iptaline, 367.740,00 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu, davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, D-400 nitelikli dolgu taşı olan hafriyat malzemesinin, kiracısı oldukları yerin dolgu ve tesviyesini sağlamak için özel mülk alanına döküldüğü, bu durumun dava dilekçesi ekinde yer verilen sevk irsaliyesi, kira sözleşmesi ve dökülen malzemeyi gösteren fotoğraflarla da ortaya konulduğu, Çevre Kanununun ve Hafriyat Toprağı, İnşaat ve Yıkıntı Atıklarının Kontrolü Yönetmeliğinin ihlal edildiğinden bahsedilemeyeceği, kaldı ki kesinleşmeyen ve iptal davaları devam eden idari para cezaları nedeniyle tekerrür hükümleri uygulanmasının da hukuka aykırı olduğu, dolayısıyla temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının aleyhe kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Mahkeme gerekçesinde belirtilen tekerrüre esas işlem iptal edilse bile davacı adına başka idari yaptırım kararları da bulunduğu, bu işlemlerin bir kısmına karşı dava açıldığı bir kısmının ise dava açılmadan kesinleştiği, bu haliyle somut olayda tekerrür şartlarının gerçekleştiği belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile kararın tekerrüre ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin incelenmeksizin reddi, davalı idarenin temyiz isteminin ise aşağıda belirtilen gerekçeyle reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacı tarafından, İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının kaldırılması istemiyle istinaf başvurusunda bulunulmadığı ve bu kısmın kesinleştiği dikkate alındığında, davacının temyiz isteminin incelenmeksizin reddi gerekmiştir.
Davalı idarenin temyiz istemine gelince;
2872 sayılı Çevre Kanununun ''Kirletme yasağı'' başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında; ''Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde, ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.''; ''İdari nitelikli para cezaları'' başlıklı 20. maddesinin birinci fıkrasının ''r'' bendinde; Bu Kanunda ve yönetmeliklerde öngörülen usûl ve esaslara, yasaklara veya sınırlamalara aykırı olarak atık toplayan, taşıyan, geçici ve ara depolama yapan, geri kazanan, geri dönüşüm sağlayan, tekrar kullanan veya bertaraf edenlere 90.000 Türk lirasından 360.000 Türk lirasına kadar, ithal edenlere 300.000 Türk lirası idarî para cezası verilir."; aynı maddenin 2. fıkrasında; "Bu maddenin (k), (l), (r), (s), (t), (u), (v) ve (y) bentlerinde öngörülen idarî para cezaları kurum, kuruluş ve işletmelere üç katı olarak verilir." ; "Fiillerin tekrarı" başlıklı 23. maddesinde ise, "Bu Kanunda belirtilen idarî para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde birinci tekrarında bir kat, ikinci ve müteakip tekrarında iki kat artırılarak verilir." hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 2872 sayılı Kanun uyarınca yaptırım uygulanması gereken fiillerin işlenmesinden itibaren üç yıl içinde tekerrürü hâlinde, verilecek para cezalarına, Kanunda belirtilen artırımların uygulanacağı anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, ceza hukukunda "tekerrür" müessesesi, bir ceza mahkumiyetine kesin olarak uğrayan bir kimsenin, yeniden suç işlemesi halinde Ceza Kanunu karşısındaki kişisel durumunu tanımlamakta olup, hukuka aykırı bir eylemin tekerrürü halinde verilecek cezanın artırılması, daha önce verilen cezanın ıslah edici olmadığı ve failin suç işleme konusundaki ısrarının daha ağır bir cezayı gerektirdiği düşüncesinden doğmaktadır.
İdarelerce uygulanan yaptırımların varlık sebebi de, mevzuatla yasaklanmış bir fiilin işlenmesi halinde bu fiilin bir daha tekrarlanmasını engellemektir. Bir başka anlatımla aynı fiilin tekrarlanması daha önce uygulanan yaptırımdan beklenen sonucun elde edilemediğinin göstergesidir. Bu nedenle, mevzuata aykırılık oluşturan fiilin gerçekleşmesi halinde usulüne uygun bir şekilde tespit yapıldıktan sonra "fiilin tanımlanması" ve bunun karşılığında uygulanan idari yaptırımın belirlenip muhataba "tebliğ edilmesinden" sonra, aynı nitelikteki fiilin yeniden işlenmesi halinde tekerrür hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. Başka bir anlatımla, idari yaptırım gerektiren bir fiile yönelik yaptırım kararı alınıp ilgilisine tebliğ edilmediği sürece bu fiilin tekerrüre esas alınamayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.
Dava dosyası ve UYAP üzerinden yapılan incelemelerde; davacı şirkete 01/02/2022 tarihli aynı fiili nedeniyle davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 367.740,00 TL idari para cezası verildiği ve bu işlemin 16/06/2022 tarihinde tebliğ edildiği, anılan para cezasının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf başvurusu kabul edilerek, davanın reddine hükmedildiği, Danıştay Dördüncü Dairesinin 24/09/2024 tarih ve E:2024/657, K:2024/4995 sayılı kararı ile de davaya konu tutarın temyiz sınırının altında kaldığı gerekçesiyle temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verildiği; davacı şirkete yine 21/03/2022 tarihli aynı fiili nedeniyle davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 735.480,00 TL idari para cezası verildiği ve bu işlemin 21/07/2022 tarihinde tebliğ edildiği, belirtilen para cezasının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile işlemin temel para cezasına isabet eden 367.740,00 TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle arttırılan 367.740,00 TL'lik kısmının ise iptaline karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurularının ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, Danıştay Dördüncü Dairesinin 05/05/2025 tarih ve E:2024/320, K:2025/2849 sayılı kararı ile de söz konusu kararın davanın reddine ilişkin kısmının onandığı, iptale ilişkin kısmının ise gerekçesi değiştirilerek onandığı; davacı adına yine bakılan davaya konu aynı fiili sebebiyle 09/04/2022 tarihli tutanak düzenlendiği, bu tutanak esas alınarak dava konusu 03/08/2022 tarihli ve (...) sayılı işlemin tesis edildiği, işlemde 10/06/2022 ve 04/07/2022 tarihinde uygulanan idari yaptırım kararları esas alınarak tekerrür hükümlerinin uygulandığı ve para cezasının 2 kat arttırıldığı, işbu işlemin 08/08/2022 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, her ne kadar İdare Mahkemesince, dava konusu işlemde tekerrürün dayanağı olarak gösterilen idari para cezalarından ... tarih ve ... sıra numaralı işlemin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile iptal edilmesi nedeniyle, Kanunda öngörülen tekerrür hükümlerinin (ikinci ve müteakip tekrarında 2 kat şeklindeki) uygulanması koşullarının olayda mevcut olmadığı gerekçesiyle idari para cezasının tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle arttırılan kısmı yönünden iptal kararı verilmiş ve İdare Dava Dairesince istinaf başvurusu reddedilmiş ise de, söz konusu karara karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile istinaf başvurusu kabul edilerek, davanın reddine hükmedildiği, Danıştay Dördüncü Dairesinin 24/09/2024 tarih ve E:2024/657, K:2024/4995 sayılı kararı ile de temyiz isteminin incelenmeksizin reddine karar verildiği dikkate alındığında, Mahkemenin iptal gerekçesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan, olayda tekerrüre esas alınan 01/02/2022 tarihli fiil sebebiyle tesis edilen ... tarih ve ... sayılı birinci yaptırım kararının 16/06/2022 tarihinde, yine tekerrüre esas alınan 21/03/2022 tarihli fiil sebebiyle tesis edilen ... tarih ve ... sayılı ikinci yaptırım kararının ise 21/07/2022 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, anılan kararlar tesis edilerek davacıya tebliğ edilmeden önce dava konusu 09/04/2022 tarihli üçüncü fiilin gerçekleştirildiği, başka bir ifadeyle, tekerrüre esas alınan 10/06/2022 ve 04/07/2022 tarihli idari yaptırım kararları tebliğ edildikten sonra para cezası gerektiren aynı fiilin işlenmesi halinde tekerrür hükümleri uygulanabilecekken, anılan para cezalarının tebliğ edildiği 16/06/2022 ve 21/07/2022 tarihlerinden önce 09/04/2022 tarihinde işlenen fiilden dolayı tekerrür hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından, dava konusu idari para cezasının tekerrür nedeniyle arttırılan 735.480,00 TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, temyize konu kararın, iptale ilişkin kısmı yönünden davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine dair kısmında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin incelenmeksizin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin temel para cezasına isabet eden ... TL'si yönünden davanın reddine ilişkin kısmına dair temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE; davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine ilişkin kısmının (söz konusu işlemin tekerrür hükümleri uygulanmak suretiyle arttırılan ... TL'sine ilişkin kısmının) ise yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 05/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.