T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3093
Karar No : 2025/2045
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : S.S.... Kooparatifi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi’nde, davalı belediyenin tasarrufunda bulunan alanda, 01/01/2017 – 31/12/2021 tarihleri arasında 594,18 m² şezlong, 39,00 m² gölgelik, 32,30 m² soyunma kabini, 222,06 m² restoran, 213,51 m² kumsal, 257,74 m² bina, 764,47 m² yürüyüş yolu, 74,02 m² spor sahası, 400,67 m² merdiven, 955,91 m² otopark, 10.590,67 m² yol, 195,73 m² çocuk oyun alanı, 108,69 m² depolama alanı, 5,84 m² güvenlik kulübesi, 424,00 m² kaldırım, 17,51 m² depo, 2.807,35 m² beton zemin, 7.468,75 m² bahçe alanları yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle davacı hakkında toplam 1.434.687,62-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine dair Bodrum Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’nün ... tarih ve...sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; her ne kadar davalı idare tarafından, Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi’nde bulunan alanın belediyenin yetki ve sorumluluk alanında kalan park ve yol alanında kaldığı ve söz konusu alanın 01/01/2017 – 31/12/2021 tarihleri arasında işgal edildiğinden bahisle davacı hakkında toplam 1.434.687,62-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmiş ise de; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri ile birlikte değerlendirilmesinden; söz konusu taşınmaza ilişkin Hazine tarafından herhangi bir tahsis veya devir kararı alınarak tasarruf yetkisinin davalı belediyeye bırakılmadığı, diğer bir ifadeyle davalı belediyenin mülkiyetinde bulunmayan Hazinenin mülkiyetinde bir taşınmaz olduğu, söz konusu işgal edilen alanların bir kısmı ilgili olarak Milli Emlak Müdürlüğü tarafından da daha önce ecrimisil bedeli tahakkuk ettirildiği, dava konusu ecrimisilin mükerrer olduğu sonucuna varılarak, dava konusu taşınmazın belediye taşınmazı olarak kabul edilen yerlerden olmaması nedeniyle, ecrimisil isteme yetkisinin davalı belediyeye değil taşınmazın bulunduğu yer Milli Emlak Müdürlüğü'ne ait bulunduğundan, dava konusu işlemde yetki yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Mükerrer ecrimisil talep edilmediği belediyenin tasarrufu altında kalan alanlar için ecrimisil talep edildiği ve mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerekirken bu inceleme yapılmadan hatalı karar verildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz." hükmüne yer verilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinde; belediye mallarına karşı suç işleyenlerin Devlet malına karşı suç işlemiş sayılacağı, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesi hükümlerinin belediye taşınmazları hakkında da uygulanacağı kuralına yer verilmektedir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Kamuya ait gayrimenkuller" başlıklı 11. maddesinde, "İmar planlarında; meydan, yol, su yolu, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar Genel Müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile ülke güvenliği ile doğrudan doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye veya valiliğin teklifi, Maliye ve Gümrük Bakanlığının onayı ile belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye; belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle maledilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur." hükmü yer almaktadır.
2886 sayılı Kanun’un 74. maddesine istinaden çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesinde, "ecrimisil", Hazine taşınmazının, İdarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle, İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; "fuzuli şagil" ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili idarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesiyle "bilirkişi" konusunda atıfta bulunulan 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde, "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi’nde, park ve yolda bulunan davalı belediyenin tasarrufunda ki alanın, 01/01/2017 – 31/12/2021 tarihleri arasında 594,18 m² şezlong, 39,00 m² gölgelik, 32,30 m² soyunma kabini, 222,06 m² restoran, 213,51 m² kumsal, 257,74 m² bina, 764,47 m² yürüyüş yolu, 74,02 m² spor sahası, 400,67 m² merdiven, 955,91 m² otopark, 10.590,67 m² yol, 195,73 m² çocuk oyun alanı, 108,69 m² depolama alanı, 5,84 m² güvenlik kulübesi, 424,00 m² kaldırım, 17,51 m² depo, 2.807,35 m² beton zemin, 7.468,75 m² bahçe alanları yapılmak suretiyle işgal edildiğinden bahisle davacı hakkında toplam 1.434.687,62-TL ecrimisil bedeli tahakkuk ettirilmesine dair Bodrum Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’nün ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca imar plânlarında umumi hizmetlere ayrılan, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 11. maddesinde sayılan (park, yol ... gibi) yerlerin belediyelerin hüküm ve tasarrufuna girdiği tarihten itibaren, bu yerleri kullanan işgalcilerden 5393 sayılı Kanun'un 15. ve 2886 sayılı Kanun'un 75. maddelerine istinaden belediyeler tarafından ecrimisil istenilebileceği açıktır.
Uyuşmazlıkta; Bodrum Kaymakamlığı Milli Emlak Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı ara karar cevabı da dikkate alınarak Mahkemece dava konusu işlemin mükerrerlik ve belediyenin tasarrufunda bulunmadığı gerekçeleriyle iptaline karar verilmiş ise de, davalı idare tarafından bu durumun aksini ortaya koyan 11/01/2024 tarihli teknik raporun ve parsellerden kamuya park ve yola terkinleri gösterir tescil bildirimlerinin (beyanname) istinaf aşamasında dosyaya ibraz edildiği görülmektedir.
Bu durumda; mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle öncelikle, işgal edilen alanın davalı Bodrum Belediye Başkanlığının mı yoksa Hazinenin hüküm ve tasarrufu altında mı olduğunun tespit edilmesi, bunun sonucuna göre davalı idarenin ecrimisil isteyebileceği anlaşılması halinde dava konusu taşınmazlar için idarece takdir edilen ecrimisil bedelinin miktar olarak yukarıda zikredilen yönetmelik ve tebliğlere uygun olup olmadığının belirlenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden, davalı idarenin ecrimisil isteme hakkı bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.