T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3108
Karar No : 2025/1811
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E: ... , K: ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Manisa ili, Alaşehir ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde bulunan mülkiyeti davalı idareye ait ... Nolu kahvehaneyi kiracı olarak işleten davacı tarafından, ''Kahvehane'' faaliyet konulu ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine dair Alaşehir Belediye Başkanlığı'nın 23/11/2022 tarih ve E-...-26074 sayılı Başkanlık Olur'u işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E: ... , K: ... sayılı kararda; davaya konu işyerinin kiralanmasına dair sözleşmenin davalı idarece tek taraflı olarak feshedildiği, buna göre İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmelik uyarınca kiralanan işyerleri için kira sözleşmesi bulunmasının şart olduğu, davaya konu işyeri ile ilgili olarak kira sözleşmesi feshedildiğinden davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusuna esas olan beyan formunda belirtmiş olduğu ''kiracılık'' sıfatının ortadan kalktığı, ihtarname ile süre verilmiş ise de verilen sürede eksikliğin giderilmediği anlaşıldığından, davacının kahvehane olarak işlettiği işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdarenin tek taraflı olarak kira sözleşmesini feshetmesinin Borçlar Kanununa aykırı olduğu, geçersiz fesih üzerine kira sözleşmesinin süresinin dolduğundan söz edilemeyeceği ve buna dayalı olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilemeyeceğinden dava konusu işlemin usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 1. maddesinde; '' Bu Kanunun amacı, sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılmasıdır.'' hükmü, 4. maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmü, 5. maddesinde; '' İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bütün işyerleri için tek tip olarak düzenlenir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.'' hükmü yer almaktadır.
10.08.2005 tarih ve 25902 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin ''İşyerlerinde aranacak genel şartlar'' başlıklı 5. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin taşımak zorunda olduğu şartların sayıldığı; ''İşyeri açılması'' başlıklı 6. maddesinde; Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamayacağı ve çalıştırılamayacağı; işyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemlerin bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmayacağı; işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılacağı; aynı maddenin 4. fıkrasında; bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesi verileceği; ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıkların, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterileceği; bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin sürelerin eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlayacağı; ''Ruhsatın düzenlenmesi'' başlıklı 12. maddesinde; Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat edeceği; başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verileceği; Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılmasında bu Yönetmeliğin dördüncü kısmında belirtilen sürelerin geçerli olduğu; işyeri açma ve çalışma ruhsatı müracaatı sırasında bu Yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeler dışında başka herhangi bir belge istenemeyeceği ve başvuru formundaki beyana göre ruhsat işlemlerinin sonuçlandırılacağı; ilgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsatın müktesep hak doğurmayacağı; düzenlemelerine;
''İşyeri açma ve çalışma ruhsatının kesinleşmesi'' başlıklı 13. maddesinde de; '' İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır.
İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir.
Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır. '' düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Manisa ili, Alaşehir ilçesi, ... Mahallesinde ... ada, ... parselde bulunan mülkiyeti davalı idareye ait ... Nolu kahvehanenin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre ihale yoluyla kiralanmasına karar verildiği, karar uyarınca taşınmazın davacıya kiraya verildiği, taraflar arasında 05/03/2020 başlangıç tarihli, 3 yıl süreli, Alaşehir 2. Noterliğince onaylanan ... tarihli ve ... yevmiye numaralı kira sözlemesinin imzalandığı, davalı idarece davacı adına ''Kahvehane'' faaliyet konulu ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği, davaya konu 01 nolu kahvehanenin kira bedelinin 2020 Mart döneminden bu yana yatırılmadığının tespit edildiğinden bahisle, kira sözleşmesinin 3. maddesi hükmü (Madde 3-"... Kirasını üç ay üst üste ödemeyenler hakkında ayrıca bir dava açmaya gerek kalmaksızın sözleşme tek taraflı olarak fesih edilebilir. İdarenin bu konudaki takdir hakkı saklıdır." ) gereğince kira sözleşmesinin Alaşehir Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile tek taraflı olarak feshedildiği, bunun üzerine davacıya; kira sözleşmesinin sona erdiğinden, taşınmazın 05/10/2022 tarihinde ihalesinin yapılacağına, bu sebeple taşınmazı tahliye etmesi gerektiğine dair Alaşehir Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısının tebliğ edildiği, 05/10/2022 tarihinde davaya konu taşınmazın dava dışı M.A.' ya ihale edildiği, Alaşehir Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile Zabıta Müdürlüğünden davaya konusu taşınmazdaki işgalin sonlandırılarak tahliye edilmesi hususunda gereğinin yapılmasının istenildiği, bunun üzerine davaya konu kahvehanede kira kontratı bitmesine rağmen ticari faaliyete devam edildiği tespit edildiğinden bahisle 29.10.2020 tarihli ihtarname düzenlenerek davacıya (15) gün içerisinde eksikliği gidermesinin ihtar edildiği, davacının imzadan imtina ettiği belirtilerek, anılan ihtarnamenin belediye personelince imza altına alındığı, akabinde davalı idarece 14/11/2022 tarihli tespit tutanağının düzenlendiği, anılan tutanakta özetle;''...ilgili şahsa 29/10/2022 tarihinde kira kontratını yenilemesi ve tarafımıza ibraz etmesi konusunda ihtarname tanzim edilerek süre verilmiştir. Süre bitiminde yapılan kontrolde davacının anılan kahvehanede olduğu, kahvehanenin faal olarak çalıştığı ve şahsın kira kontratını yenilemediği tespit edilmiştir. İş bu tutanak mahallinde hazırlanarak imza altına alınmıştır.'' ifadelerine yer verildiği, davacının imzadan imtina ettiği belirtilerek, belediye personelince imza altına alındığı, davaya konu taşınmazın tahliye edilmemesi üzerine İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği'n 13/3. maddesi uyarınca ... tarih ve ... sayılı Başkanlık Olur'u ile davacıya ait ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiğinin davacıya bildirilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, davacı ile davalı Belediye arasında düzenlenmiş olan kira sözleşmesi ile Borçlar Kanunu uyarınca kiracı-kiralayan ilişkisi kurulmuş ve bundan sonra kiralananın tahliyesi konusunda Borçlar Kanununda öngörülen hükümlerin uygulanması zorunluluğu ortaya çıkmış bulunduğu, dolayısıyla davacının kira sözleşmesinin usulüne uygun olarak feshedilebilmesi için öncelikle adli yargıda kira sözleşmesinin feshi davası açılması gerekmektedir.
Bu durumda, davalı idare tarafından öncelikle adli yargıda kira sözleşmesinin feshi davası açılması, bu davada taşınmazın tahliyesine karar verilmesi halinde, iş yeri açma ruhsatının iptali yoluna gidilmesi gerekirken, verilen sürede kira kontratının yenilenmediği ve eksiklikler giderilmediğinden bahisle anılan Yönetmelik'in 13. maddesinin uygulanmak suretiyle iş yeri açma ruhsatının iptal edilmesine hukuken olanak bulunmadığından; dava konusu işlemde hukuka uyarlık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E: ... , K: ... sayılı kararının Başkan ... 'nın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 19/03/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.