T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3168
Karar No : 2025/2039
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Muğla ili, Milas ilçesi, ... Mahallesi, ... altı Küme Evleri No:... adresinde ... tarih ve ... sıra numaralı içkili restaurant faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan davacı tarafından, anılan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Milas Belediye Başkanlığı olur işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu içkili restaurant faaliyet konulu işyerinde genel güvenlik ve asayişe olumsuz etki edebilecek herhangi bir olayın meydana geldiğinin somut olarak ortaya konulamadığı, dolayısıyla dava konusu işyerinin, işyerlerinde aranacak genel şartlardan genel asayiş ve güvenlik yönünden ne gibi olumsuzluklar barındırdığı ortaya konulmaksızın dava konusu içkili restaurant faaliyet konulu işyeri için alınan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin Kaymakamlığın 05/08/2022 günlü yazısı üzerine tesis edildiği, Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, 07/12/2022 tarihli Meclis kararının dikkate alınmamasının usul ve yasaya aykırı olduğu ileri sürülerek hukuka aykırı Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması talep edilmiştir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak...",
6. maddesinde, "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, 3 üncü maddede belirtilen merciler tarafından ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına ruhsatın veriliş tarihini izleyen bir ay içinde kontrol ettirilirler. Bu süre içinde kontrol ettirilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yasal hükümler uygulanır.
Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." hükümlerine yer verilmiştir.
Bakanlar Kurulunun 2005/9207 sayılı kararı uyarınca çıkarılan ve 10.8.2005 gün ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 'İşyerlerinde aranacak genel şartlar' başlıklı 5. maddesinde, " İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır:
...
d) Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinde genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması,...",
"Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde, "...İl özel idaresi ve belediyeler, umuma açık istirahat ve eğlence yeri ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alır.
Yetkili kolluk kuvveti, açılacak yerin genel güvenlik ve asayişin korunması açısından kolaylıkla kontrol edilebilecek bir yerde ve konumda olup olmadığını dikkate alarak, işyeri hakkındaki görüşünü mülki idare amiri vasıtasıyla yedi gün içinde bildirir...",
"Kolluk denetimi" başlıklı 37. maddesinde de, "Kolluk, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini genel güvenlik ve asayiş yönünden denetler. Denetimler sırasında tespit edilen mevzuata aykırı hususlar, yetkili idarelere gereği yapılmak üzere bildirilir." hükümleri yer almaktadır.
Dava dosyasının incelenmesinden; davacının işletmeciliğini yaptığı pavyon, lokanta ve içkili restaurant faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatları bulunan Muğla ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... altı... adresindeki işyerlerinin bulunduğu bölge ile ilgili olarak Milas İlçe Jandarma Komutanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı yazısında bölgede 24/07/2022 tarihinde kasten öldürme olayının meydana gelmesi, bu nedenle olayların ciddi anlamda emniyet ve asayiş yönünden kontrolünün zorlaşması ve zararının artması, işletmenin ... üzerinde olması ve jandarma personellerinin işletmeye emniyet ve asayiş yönünden denetleme yapılması için gidildiğinde yol üzerinde ekip aracının görünmesi sebebi ile işletme içerisinde konsomatris olarak çalışan kadınların ve araması bulunan şahısların mekanın içerisinde bulunan gizli alanlara, mekanın içerisinde bulunan farklı çıkış noktalarında dışarıya çıkartılması, işletmenin emniyet ve asayiş yönünden denetiminde sıkıntı yaşanması, asayiş olaylarının bölgede çoğalması, asayiş ekiplerinin ve görevlilerinin yetersiz olmasından dolayı sürekli olarak denetim ve kontrolünün zorlaşması, kasten öldürme suçunun bahse konu bölgede işlenmesinden dolayı, anılan işletmenin bulunduğu alandaki bütün ada ve parsellerde yer alan işyeri ruhsatlarının iptalinin ve içkili yerler bölgesinden çıkarılmasının uygun olacağının değerlendirildiği, anılan yazıya istinaden Milas Kaymakamlığı İlçe Yazı İşleri Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile anılan işyeri ruhsatlarının iptal edilerek bölgenin içkili yerler bölgesinden çıkarılmasının uygun olacağının davalı idareye bildirildiği, anılan görüş yazılarına ve pavyon faaliyet konulu işyerinde meydana gelen, işyerinin kapanış saatlerine uymaması nedeniyle verilen idari para cezalarına, konsomatris çalıştırması nedeniyle verilen idari para cezasına, işyerinin kapalı alanında sigara içilmesine ve kapalı olması gerektiği halde müşteri alması şeklindeki olaylara istinaden söz konusu ... tarih ve ... sıra numaralı içkili lokanta faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ... Belediye Başkanlığı olur işleminin tesis edilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Kamu düzeni ve güvenini sağlamak ve korumakla görevli kolluk kuvvetlerince yapılan tespitler neticesinde iş yeri olarak işletilen yerlerin denetiminde kamu düzeni ve güvenine ilişkin hususların dikkate alınacağı tartışmasız olup hukuka aykırı şekilde işletilen ve kamu güvenliğini tehlikeye sokan iş yerleriyle ilgili gerekleri tedbirlerin alınması kamu düzeni açısından elzemdir.
Yukarıda yer verilen İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin 5. maddesinde iş yerlerinde aranacak genel şartlar sayılmış ve bu şartlar arasında (kamu güvenliği, kamu düzeni vs.) izah edildiği üzere genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin görüşünün alınmış olması şartının dikkate alınması gerektiği vurgulanmış olup genel güvenlik ve asayiş açısından sakıncalı olduğu belirtilen işyerlerine işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilemeyeceği, olumlu görüş alınarak açılış izni verilen işyerlerinde sonradan genel güvenlik ve asayişi bozucu hareketlerin meydana gelmesi sebebiyle ruhsat iptali yetkisinin objektif sebeplerin somut olarak tespiti halinde kullanılacağı da tabiidir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesi aşamasında mevzuat gereği alınan kolluk kuvvetinin genel güvenlik ve asayiş durumu hakkındaki olumlu görüşünün; davacının işletmesinde bulunan pavyon faaliyet konulu işyerinde yaşanan 24.07.2022 tarihinde kasten öldürme olayının meydana gelmesi, işletmenin ......-... Karayolu üzerinde olması ve jandarma personellerinin işletmeye emniyet ve asayiş yönünden denetleme yapılması için gidildiğinde yol üzerinde ekip aracının görünmesi sebebi ile işletme içerisinde konsomatris olarak çalışan kadınların ve araması bulunan şahısların mekanın içerisinde bulunan gizli alanlara, mekanın içerisinde bulunan farklı çıkış noktalarında dışarıya çıkartılması ve anılan işyerinde yaşanan diğer hadiseler nedeniyle işletmedeki genel güvenlik ve asayiş denetiminin güçleştiğinden bahisle, somut gerekçelerle ortadan kalktığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, davacı Muğla ili, ... İlçesi ... pafta ... ada ... ve ... parselde yer alan ... Mah. ... No:... (...), No:... (...) ve No:... (... ...) adresinde farklı faaliyet alanında iş yeri açma ve çalışma ruhsatı bulundurmakla birlikte davacının dosyada mevcut tutanaklardan aynı alan içerisinde "pavyon" faaliyetinde bulunduğu ve alanın tamamında ana faaliyet konusunun pavyon faaliyeti olduğu, davalı idarenin 05/08/2022 tarihli durum tespit tutanağı ve eki fotoğraflarda "İş yerinin bulunduğu ... Mahallesi ... No:... ... ada ... parsel üzerinde bulunan ... Pavyon ünvanlı işyerinin kapalı olduğu 1 adet "pavyon" ve 1 adet "içkili lokanta" faaliyet konulu tek katlı binanın bulunduğu pavyon içersinde müşteri ağırlamak için çok sayıda masa ve sandalyenin bulunduğu, (No:...) "İçkili lokanta"nın ise boş ve metruk bir halde ticari faaliyet gösterebilecek bir durumda olamadığı (No:...), yan parselde bulunan ... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde (No:.../...) tek katlı "lokanta" işletmesinin bulunduğu binanın içerisinin boş ve metruk bir halde olduğu ticari faaliyet gösterebilecek bir halde bulunmadığı tutanak altına alınan yazıda yukarıda belirtilen adreste yer alan farklı faaliyet alanında alınan ruhsatlara ilişkin ana faaliyetin pavyon işletmesine ilişkin faaliyet olduğunu destekler mahiyette olduğu ayrıca içkili yer bölgesi olarak kabul edilen alanda davacı dışında başka işletmenin bulunmadığı dava konusu pavyon faaliyet konulu işyerinde genel güvenlik ve asayişe olumsuz etki edebilecek birden çok olayın meydana geldiğinin somut olarak ortaya konulduğu dolayısıyla dava konusu işyerlerinde aranacak genel şartlardan genel asayiş ve güvenlik yönünden yetkili kolluk kuvvetinin olumlu görüşünü kaybettiği sonucuna ulaşıldığından dava konusu içkili lokanta faaliyet konulu işyeri için alınan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmaktadır.
Öte yandan; davacıya ait... tarih ve ... sıra numaralı pavyon faaliyet konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Milas Belediye Başkanlığı olur işleminin iptaline yönelik işlemin, ... İdare Mahkemesinin E:... esasına açılan davada verilen dava ret kararına yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesi'nin... tarih E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği, kararın davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Dördüncü Dairesinin 26/03/2025 tarih E:2024/3171, K:2025/2035 sayılı kararla onandığı yine dava konusu işyerlerinin bulunduğu bölgenin içkili yer bölgesinden çıkartılmasının uygun bulunmasına ilişkin İçkili Yerler Belirleme Komisyonu Kararının aynen kabulüne dair ... tarih ve ... sayılı Milas Belediyesi Meclis kararının iptaline yönelik işlemin, ... İdare Mahkemesinin E:... esasına açılan davada verilen ret kararına yapılan istinaf başvurusunun, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesi'nin ... tarih E:..., K:...sayılı kararıyla istinaf başvurusunun reddi üzerine anılan kararın, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay Dördüncü Dairesinin 26/03/2025 tarih E:2024/3170, K:2025/2038 sayılı kararıyla onandığı anlaşılmaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 26/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.