T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3215
Karar No : 2025/1579
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Afyonkarahisar ili, Bolvadin ilçesi, ... Mahallesi, ... Bölgesi Bulvarı No:... adresinde davacı tarafından alkollü ve alkolsüz içki satmak için alınan ... tarih ve ... sayılı "... Tekel Bayii" unvanlı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararla; dosyada bulunan bilgi ve belgelerle, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında düzenlenen ve hükme esas alınabilecek yeterlilikte bulunan bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; davacının kapalı kapta perakende alkollü içki satışı yapacağı iş yerinin karayolu üzerinde olması ve işyerinden alışveriş yapacakların yol üzerinde park yapacakları cep ve park alanı olmaması sebebiyle iş yerinin faaliyete geçmesi halinde trafiği tehlikeye atacağı, kazaya sebep olabileceği için güvenlik ve asayiş açısında sakıncalı olduğunun hem kolluk tarafından hem de yapılan keşif sonrası hazırlanan bilirkişi raporuyla sabit bulunduğundan, kolluk görüşü alınmadan davacıya alkollü içki satışı yapmak için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının, ilgili idaresinden alınan olumsuz görüşe dayanılarak iptal edilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden TPDK/ Alkollü İçki Parakende Satış Belgesi almak için yapılan müracaatta Emniyet Müdürlüğü görüşünün olumsuz olması sebebiyle iş yeri açma ve çalışma ruhsatın iptal edildiğinden belge düzenlenemediğinin bildirildiği, Emniyet Müdürlüğü'nün trafik ve asayiş yönünden sakınca bulunduğu görüşünün mevzuata aykırı olduğu, ruhsat için Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yol ve trafik yönünden sakınca bulunmadığı belirtilerek uygun görüş verildiği, Emniyet Müdürlüğü'nün yetkisi dışına çıkılarak görüş bildirilmesi nedeniyle yetki tecavüzü niteliğinde olduğu, yeterli araştırma yapılmadan ruhsatın iptal edildiği, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu'nun 9. maddesinin 1. fıkrasında; "Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almak isteyenlerin, öncelikle belediye veya il özel idaresinden iş yeri açma ruhsatı ya da Kültür ve Turizm Bakanlığından turizm belgesi almaları zorunludur. Tütün mamulü, etil alkol, metil alkol ve alkollü içki satmak isteyenlerin, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumundan satış belgesi almaları zorunludur. Belediye veya il özel idaresi, ruhsat vermeden önce, yetkili kolluk kuvvetinin görüşünü alır. Kolluk kuvveti görüşünü yedi gün içinde verir." hükmüne yer verilmiştir.
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 3. maddesinde, "İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir: a) Belediye hudutları ve mücavir alan dışında kalan işyerleri ve işletmelere il özel idareleri. b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler." hükmüne; 4. maddesinde, "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükmüne; 5. maddesinde; "İşyeri veya işletme açmak isteyen; işin özelliğine göre 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz ederler. Bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bütün işyerleri için tek tip olarak düzenlenir. Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." hükmüne yer verilmiştir.
10/08/2005 tarih ve 25902 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesinde uygulanacak esas ve usulleri düzenlemektir." düzenlemesine, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Yönetmelik, sıhhî ve gayrisıhhî işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemleri kapsar." hükmüne, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden; (...) f) Sıhhî müessese: Gayrisıhhî müesseseler dışında kalan her türlü işyerini, g) Umuma açık istirahat ve eğlence yeri: Kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler; kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerleri, (...) n) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı: Yetkili idareler tarafından bu Yönetmelik kapsamındaki işyerlerinin açılıp faaliyet göstermesi için verilen izni, (...) ifade eder." hükmüne, "İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasında ise; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. (...) İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır." hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacıya tekel ürünleri ve alkollü içki mamulü satmak amacıyla verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal sebebinin, Bolvadin Kaymakamlığı'nın kolluk görüş yazısı olduğu, Emniyet Müdürlüğü personelince iş yeri ve çevresinde yapılan incelemede; "bahse konu işyeri girişinin şehirlerarası devlet karayolundan olduğu, trafiğin sürekli ve yoğun olarak aktığı, karayollarına ait herhangi bir cep ve park alanının bulunmadığı, trafiği tehlikeye düşürecek kazalara neden olabilecek durumda olduğu, bu şekilde işyerinin trafik güvenliği, güvenlik ve asayiş yönünden sakınca oluşturacağı" yönünde görüş belirtildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuata bakıldığında, alkollü içki mamulü satılan işyerleri, kamu düzenini korumak, asayiş ve güvenliğe yönelik tehlikeleri önlemek amacıyla belediyelerin iznine tabi tutulduğu ve bu iznin verilebilmesi için de kolluk kuvvetinin görüşünün alınması zorunluluğu getirildiği görülmekte ise de, kolluk kuvvetinden alınacak olan görüşün "asayiş ve güvenlik" yönünden olduğu, "trafik güvenliği" yönünden olmadığı ortadadır.
Bakılan olayda; İdare Mahkemesince her ne kadar mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak, düzenlenen rapor doğrultusunda karar verilmişse de, düzenlenen bilirkişi raporunun, davacıya ait işyerinin trafik güvenliği yönünden uygun olup olmadığı yönünde yapılan inceleme üzerine düzenlendiği görülmektedir.
Bu durumda, ilgili mevzuat gereği davacıya ait işyerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenebilmesi için kolluk kuvvetinin görüşünün alınması zorunlu olmakla birlikte, kolluk kuvvetinin görüşünün asayiş ve genel güvenlik yönünden olması, dava konusu işlemin gerekçesi olan kolluk kuvveti görüşünün ise trafik güvenliğine dayanması nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 12/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.