T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3358
Karar No : 2025/1120
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde faaliyet gösteren ve işletmeciliğini davacının yaptığı "... Hotel" unvanlı işletmede, Bodrum İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince yapılan denetimler neticesinde konaklayan şahısların anlık kaydının yapılarak veri gönderilmediğinin tespit edildiğinden bahisle, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca işletmeye ilişkin ... tarihli ve ... sıra numaralı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek anılan işletmenin kapatılmasına ilişkin Bodrum Belediye Başkanlığının ... tarih ve E-... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ilk ihlale ilişkin ceza tebliğ edilmeden önce işlendiği iddia olunan ikinci ihlal halinin, fiilin tekrarı olarak değerlendirilerek ruhsat iptali yoluna gidilmesine imkan bulunmadığından, davacının işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ve işletmenin kapatılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, temyize konu işlemin yasal dayanağının 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu olduğu, ilgili düzenlemede ruhsat iptaline giden süreçte ilk ihlalden sonra verilen para cezasının tebliğ edilmesi şartının öngörülmediği, Mahkeme kararında "tekerrür" kavramına kıyasen, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali için de ilk para cezasının tebliğ edilmesi gerektiği belirtilmekte ise de, burada idari para cezasının katlanması durumunun söz konusu olmadığı, dolayısıyla bu yorumun hatalı olduğu; kaldı ki, davacı tarafın ihlal vakıasını tespit eden 08/09/2023 ve 29/00/2023 tarihli her iki tutanağı da imzalamış olduğu, kolluk denetiminden ve tutanak içeriğinden haberdar olduğu belirtilerek Kanun'da lafzi olarak açık bir şekilde ifade edilen şartların sübut etmesi ile tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/02/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesinde; "Bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göre yapılır. (...) 2. maddesinde; "Otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş-ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar." düzenlemesine, Ek 1. maddesinde; "(Ek: 29/8/1996-4178/10 md.) Bu Kanunun uygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. (Değişik ikinci fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar. (Ek fıkra: 31/10/2016-KHK-678/4 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7071/4 md.) İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. (...)" hükümlerine yer verilmiştir.
Dava dosyasının incelenmesinden; Muğla ili, Bodrum ilçesi, Bitez Mahallesi, Mersinli Caddesi, No:9/A adresinde ... tarih ve ... sayılı "Hotel İşletmesi" faaliyet konulu İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı ile faaliyet gösteren "..." unvanlı işletmede, Bodrum İlçe Emniyet Müdürlüğü ekiplerince 08/09/2023 ve 29/09/2023 tarihlerinde yapılan denetimler neticesinde konaklayan şahısların anlık kaydının yapılarak veri gönderilmediğinin tespit edildiğinden bahisle, 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek 1. maddesi uyarınca işletmeye ilişkin ... tarihli ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edilerek anılan işletmenin kapatılmasına ilişkin Bodrum Belediye Başkanlığının ...tarih ve E-... sayılı işlemi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta işleme dayanak gösterilen Kimlik Bildirme Kanunu'nun Ek-1/2 fıkrasında açıkça "fillerin tekrarı" ibaresi geçtiği görüldüğünden ruhsat iptali yaptırımının uygulanabilmesi için Kanuna aykırı fiilin tespitinin yeterli olduğu, ayrıca daha önce tesis edilen idari yaptırımın (para cezası) da tebliği ve uygulanması şartının aranmayacağı açıktır.
Bu durumda, kolluk kuvvetlerince 08/09/2023 ve 29/09/2023 tarihlerinde olmak üzere iki defa Kimlik Bildirme Kanununa muhalefet ettiği tesbit edilen söz konusu tarihlerde düzenlenen tutanaklarda davacının, hotel yetkilisi ve resepsiyonist olduğunu beyan eden çalışanlarının imzası olduğu da dikkate alındığında, Kanunun aradığı fiilin tekrarı şartının gerçekleştiği, dolayısıyla ihlal fiilinin tekrarı sebebiyle 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu Ek-1/2 fıkrası uyarınca uygulanan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Mahkeme kararına yapılan istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmadığından, anılan kararın bozulması gerektiği görüşü ile Dairemiz kararına katılmıyorum.
(XX) KARŞI OY :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14/3-f bendinde dava dilekçelerinin "husumet" yönünden de ilk incelemesinin yapılacağı, 15/1-c bendinde ise, hasım gösterilmeden veya yanlış hasım gösterilerek dava açılması halinde, dava dilekçesinin tespit edilecek gerçek hasma tebliğ edileceği belirtilmiştir.
İdari davaların doğru hasımla görülmesi, sağlıklı ve adil bir yargılama yapılması, savunma hakkına riayet edilmesi ve nihayet doğru ve uygulanabilir bir karar verilebilmesi açısından hayati bir öneme sahiptir. Bu önemi nedeniyle husumet, kanun koyucu tarafından yalnızca taraflarca ileri sürülen bir hukuki sav olmaktan öte, idari yargı mercileri tarafından re'sen dikkate alınması zorunlu kılınan bir dava şartı olarak düzenlenmiştir. Bu nedenle idari yargılamada husumete ilişkin hususlardan sarfı nazar edilerek veya eksik, fazla ya da yanlış hasımla karar verilmesine hukuken imkan bulunmamaktadır.
1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu'nun 1. maddesinde; "Bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesisleri ve işyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araç kiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göre yapılır. (...) 2. maddesinde; "Otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü ve benzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri, dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüz veya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş-ayrılış kayıtlarını, örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerine hazır bulundurmak (..) zorundadadırlar.", Ek 1. maddesinde; Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarını bilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarak mevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar. İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin Türk Lirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası, mülki idare amirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göre verilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. (...)" hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıdaki düzenlemelerden, 1774 sayılı Kanun'a aykırı fillerin genel kolluk kuvvetlerince tespitinin yapılacağı, para cezasının mülki idare amirince verileceği, fillerin tekrarı halinde ise işletme ruhsatının iptal edileceği görülmekte olup, idari para cezasını verme yetkisinin mülki idare amirinde, ruhsat iptali yetkisinin ise belediyelerde olması nedeniyle söz konusu işlemler bağlı/zincir işlem mahiyetinde olduğundan, ruhsat iptali için belirleyici olan hukuki sebebin genel kolluk kuvvetleri tarafından yapılan denetim olduğu anlaşılmaktadır.
İdare hukukunda idareye herhangi bir hareket serbestisi ve değerlendirme yetkisinin tanınmadığı, alınacak kararın ve yapılacak işlemin önceden belirlendiği, yasada öngörülen koşulların gerçekleşmesi halinde yine yasada belirlenmiş kararın alınarak işlemin yapılacağı hal bağlı yetki olarak tanımlanmaktadır. Buna göre bağlı yetki söz konusu olduğunda, idarenin mümkün olabilecek kararlar arasında seçim hakkı yoktur, idareye seçim hakkı tanınmamıştır. Yasal düzenlemeler, belirli şart ve durumları belirlemiş ve bunların gerçekleşmesi halinde idarenin hangi kararı alıp uygulayacağını işaret etmiştir.
Ancak elbette idare, olayda yasal düzenlemede aranan koşulların somut olarak gerçekleşip gerçekleşmediğini araştıracaktır.
Uyuşmazlıkta, 08/09/2023 ve 29/09/2023 tarihli denetimlerin kolluk kuvvetlerince gerçekleştirilerek işleme dayanak alınan aynı tarihli tutanakların düzenlendiği, tespite konu fiiller nedeniyle mülki idare amiri tarafından Kimlik Bildirme Kanunu uyarınca idari para cezalarının verilmesinin ardından anılan tespitler uyarınca işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali için gereğinin yapılması hususunun Bodrum Kaymakamlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile bildirilmesi üzerine de davalı belediye tarafından dava konusu işlemin tesis edildiği görülmektedir.
Bu itibarla, işlemin sebep unsurunu anılan tespitler ve Kaymakamlık yazısının oluşturduğu, davalı idarenin bağlı yetki kapsamında davaya konu ruhsat iptaline ilişkin işleminin tesis edildiği dikkate alındığında, dava konusu ruhsat iptaline ilişkin işlemin dayanağı ve gerekçesini oluşturan işlemleri tesis eden Bodrum Kaymakamlığının da hasım mevkiine alınarak dosyanın tekemmülü sağlandıktan sonra davanın çift hasımla karara bağlanması gerekirken, buna uyulmayarak verilen kararda usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
Belirtilen nedenlerle, söz konusu eksiklik giderilmeden verilen kararın usul hükümlerine uygun olmaması nedeniyle İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği görüşüyle Dairemiz kararına esas yönünden katılmakla birlikte belirtilen hususlar yönünden katılmıyorum.