T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/3843
Karar No : 2025/2065
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sınai Tıbbi Gazlar Gıda Petrol Taşımacılık Madencilik İnşaat Sanayi Ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, ... Mahallesi,... Caddesi, No:... adresinde, sınai ve tıbbi gaz dolumu, yangın söndürme cihazları dolumu, kuru buz üretimi konulu işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet gösteren ve 1. sınıf gayrisıhhi müessese niteliğinde olan iş yerinde yapılan denetim sonucunda yangın önlemleri alınmış, girişi müstakil tek katlı havalandırmalı binada faaliyet gösterilmesi gerektiğinin davacıya bildirilmesine rağmen verilen süre içerisinde davalı idareye başvuruda bulunmadığı gerekçesiyle faaliyetten men edilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işleme istinaden söz konusu işyerinin 19/12/2022 tarihinde mühürlemeye hazır hale getirilmesinin istenilmesine dair 12/12/2022 tarihli işleminin iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliği'nin Ek 3. maddesi uyarınca davacıya ait işyerinde tespit edilen mevzuata aykırılığın giderilmesi için davacıya on beş gün süre verildiği ve bu süre sonunda eksikliğin giderilmediğine dair iş yerinde yapılmış herhangi bir tespitin yapılmadığı, bu nedenle eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3'ncü maddesi ile yapılan düzenlemenin idari yaptırım niteliğinde olduğu, dava konusu işlemlerinde söz konusu düzenleme bağlamında tesis edildiği görüldüğünden 5326 sayılı Kabahatler Kanunun 3. ve 27. maddesi uyarınca davanın görüm ve çözümünün Adli Yargı yerine ait olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere İdare Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin hukuka aykırı olduğu, faaliyetten men işlemi ile mühürleme işlemine karşı birlikte dava açıldığı ve işlemlerin idari yaptırım kapsamında değerlendirilemeyeceği, idari yargının görevli olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
1608 sayılı Umuru Belediyeye Müteallik Ahkâmı Cezaiye Hakkında 16 Nisan 1340 Tarih ve 486 Numaralı Kanunun Bazı Maddelerini Muaddil Kanun'un 1. Maddesinin 1. fıkrasında, "Belediye meclis ve encümenlerinin kendilerine kanun, nizam ve talimatnamelerin verdiği vazife ve salahiyet dairesinde ittihaz ettikleri kararlara muhalif hareket edenlerle belediye kanun ve nizam ve talimatnamelerinin men veya emrettiği fiilleri işleyenlere veya yapmayanlara belediye encümenince Kabahatler Kanunu'nun 32. maddesi hükmüne göre idari para cezası ve yasaklanan faaliyetin menine karar verilir. Bu kararda ilgili kişiye bir süre de verilebilir." hükmüne yer verilmiştir.
5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun “Genel kanun niteliği” başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunun; a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde, b) Diğer genel hükümleri, idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır." hükmüne; "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesinde, “(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarî tedbirlerden ibarettir. (2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir” hükmüne; "Saklı tutulan hükümler" başlıklı 19. maddesinde, “(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için; a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi, b) İşyerinin kapatılması, c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması, d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması, gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncaya kadar saklıdır” anılan Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında da, "İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir." hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişin Yönetmelik'e 09/06/2020 tarihinde eklenen ''Faaliyetten geçici süreyle men ve idarî para cezası'' başlıklı Ek 3. maddesinin 1. fıkrasında ise, ''13 üncü maddenin birinci fıkrası, 21 inci maddenin ikinci fıkrası ve 23 üncü maddenin beşinci fıkrası uyarınca yapılacak ilk denetimden sonra yetkili idarelerce yapılacak denetimlerde, işletmecinin kusurlu fiili sebebiyle iş yerinde oluşmuş, mer’i mevzuata aykırılıkların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmesi için işletmeciye bir defaya mahsus onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen aykırılıkların ve noksanlıkların giderilmemesi halinde 1608 sayılı Kanunun 1 inci maddesi gereğince işletmeciye idari para cezası verilir. Ayrıca gayrisıhhî müesseselerde aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar, sıhhi müesseselerde ise yetkili idarenin öngördüğü ve onbeş günden fazla olmayan bir süre kadar faaliyetin menine karar verilir. Aykırılıkların ve noksanlıkların giderildiğinin tespiti halinde iş yeri hakkında verilmiş olan men kararı derhal kaldırılır. Umuma açık istirahat ve eğlence yerleri bakımından 2559 sayılı Kanunun 6 ncı ve 8 inci madde hükümleri saklıdır.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
Buna göre, 1608 sayılı Kanun’da yer alan idari yaptırımlara karşı görevli mahkemenin gösterilmediği, 5326 sayılı Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin ise, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlığın, davacıya ait 1. sınıf gayrisıhhi müesssese olarak ruhsatlandırılan ve sınai ve tıbbi gaz dolumu, yangın söndürme cihazları dolumu, kuru buz üretimi konulu iş yeri açma ve çalışma ruhsatı ile faaliyet gösteren işyerinin, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in yukarıda yer verilen Ek 3'üncü maddesi uyarınca tespit edilen aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar süresiz olarak faaliyetinin yasaklanmasına ve işyerinin mühürlenmesine yönelik olarak tesis edilen işlemlerin bu haliyle Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesi kapsamında idari para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım niteliğinde olmadığı gibi anılan Kanun'un 19. maddesi kapsamında belirli bir süreye ilişkin de olmadığı anlaşıldığından, Kabahatler Kanunu'nun göreve ilişkin sözü edilen 27. maddesinin işbu davada uygulanmayacağı sonucuna varılmaktadır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 27/03/2023 tarih ve E:2022/542, K:2023/227 sayılı kararı da bu yöndedir.
Bu durumda, idarenin kamu gücüne dayalı olarak resen ve tek yanlı irade açıklaması sonucu tesis etmiş olduğu işlemlere, hukuk alanında yeni durumlar oluşturmasıyla idari işlem kimliği kazandırdığı ve kural olarak bu işlemlerin özel yasal düzenlemeler dışında, idari yargı denetimine tabi bulunduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu işyerinin tespit edilen aykırılık ve noksanlıklar giderilinceye kadar faaliyetten menine ve mühürleneceğine ilişkin işlemlere karşı açılan davanın idari yargının görev alanına girdiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, işin esası hakkında karar verilmesi gerektiğinden davanın görev yönünden reddi yolundaki temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.