T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/4021
Karar No : 2025/104
TEMYİZ EDEN 1- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- (Müdahale talebi reddedilmiş olan) ... İşverenleri Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : (DAVACI)...Mamuller Gıda ve İnşaat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi No:... adresinde "Pasta, börek, tatlı imal-satışı" ve "Pide imal- hazır ekmek satışı" alanlarında faaliyet gösteren işyerinde; işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan icrai faaliyette bulunduğundan bahisle 1608 sayılı Kanunun 1. maddesi uyarınca ticaretten ve sanat icrasından menine ilişkin ... Belediyesi Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; işyerinin çalışma ve faaliyet konusunun ruhsatında yer alan "konu" ile sınırlı olduğu, ruhsat haricindeki konularda faaliyet gösterilmesinin ancak bu konuda alınacak yeni bir ruhsatla mümkün olduğu, ayrıca İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı alınmadan açılan işyerlerinin yetkili idareler tarafından kapatılacağına ilişkin özel hükümleri düzenleyen 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunda ve İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına ilişkin yukarıda belirtilen Yönetmelik hükümlerinde açıkça düzenlenmiş olması nedeniyle uyuşmazlığa 1608 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanma kabiliyeti bulunmadığı, bu nedenle idarece 3572 sayılı Kanun ve ilgili uygulama yönetmeliği uygulanmaksızın 1608 sayılı Yasa uygulanmak suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince, Danıştay bozma kararına uyularak verilen kararda, dava konusu işlemin tesisine neden olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali işlemine karşı açılan davada, Dairelerinin 26/09/2024 tarih ve E:2024/240, K:2024/45 sayılı kararı ile Danıştay'ın bozma kararına uyularak istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bu nedenle dava konusu işlemin de hukuki dayanağı kalmayacağından bahisle dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, İdare Mahkemesi kararının gerekçesinde hukuki isabet bulunmamakta ise de, karar sonucu itibariyle yerinde olduğu, İstinafa konu mahkeme kararında netice itibariyle usul ve mevzuata aykırılık bulunmadığından istinaf başvurusunun yukarıda yazılı gerekçe doğrultusunda reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı idare tarafından; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 5. maddesi uyarınca özel yapı şekli gerektiren fırın vasfındaki işyerinin özel amaca tahsis edilmiş ayrık nizam binada olması gerektiği, işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptal edildiği, halihazırda ruhsatsız olduğu, dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
İç Anadolu Fırın İşverenleri Sendikası'nca; davalı yanında davaya müdahale istemlerinin 30/03/2018 tarihli ara kararıyla reddedildiği, davacı şirketin davaya konu hukuka aykırı eyleminin fırıncılar esnafının faaliyetlerini ve çıkarlarını doğrudan ilgilendirdiği ve dolayısıyla hak alanlarına girdiği; öte yandan dava konusu işlemin usul ve hukuka uygun olduğu, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin 3. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, yaptığı inceleme sonunda ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulursa istinaf başvurusunun reddine karar verir. Karardaki maddi yanlışlıkların düzeltilmesi mümkün ise gerekli düzeltmeyi yaparak aynı kararı verir." hükmüne, 4. fıkrasında; "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Temyizen verilen karar üzerine yapılacak işlem" başlıklı 50. maddesinin 2. fıkrasında, "Temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ilgili merci, dosyayı öncelikle inceler ve varsa gerekli tahkik işlemlerini tamamlayarak yeniden karar verir.
" hükmüne, 3. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, Danıştayca verilen bozma kararına uyabileceği gibi kararında ısrar da edebilir.
" hükmüne, 4. fıkrasında, "Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesi, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılır." hükmü yer almıştır.
Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından yapılan inceleme neticesinde, ilk derece mahkemesi kararının hukuka uygun bulunması durumunda istinaf başvurusunun reddine, hukuka uygun bulunmaması halinde ise istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verileceğinin, bu halde işin esası hakkında Bölge İdare Mahkemesince karar verileceğinin, temyiz incelemesi sonucunda verilen bozma kararı üzerine ise ilgili merci tarafından dosyanın öncelikle incelerek ve varsa gerekli tahkik işlemleri tamamlanarak yeniden karar verileceğinin kurala bağlanmış olduğu görülmekte olup Danıştayın temyiz incelemesi sonucunda verdiği bozma kararı üzerine bölge idare mahkemesinin vereceği kararlar ile istinaf aşamasında bölge idare mahkemesinin vereceği kararların farklı usullere ve sonuçlara bağlandığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesince, istinaf incelemesi neticesinde Mahkeme kararının hukuka uygun bulunmayarak istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması suretiyle işin esası hakkında karar verilmesi veya istinaf başvurusunun Mahkeme kararının gerekçesinin değiştirilmesi suretiyle reddine karar verilmesi halinde ilk derece Mahkemesi kararının hukuki varlığını kaybetmiş olması nedeniyle Danıştay'ın bozma kararına uyulması üzerine yeniden yapılan yargılamanın istinaf incelemesi niteliğinde olmadığı dikkate alındığında, hüküm mahkemesi sıfatıyla uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar vermesi gereken Bölge İdare Mahkemesince ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda karar verilmesi usul ve hukuka uygun olmayacaktır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, Dairemizin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla bozulması üzerine, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, bozma kararına uyularak, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Bu durumda, yukarıda belirtilen açıklamalar doğrultusunda, bozma kararına uyan Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesince, uyuşmazlığı sona erdirecek bir karar verilmesi gerekmekte olup ortada geçerli ve sonuç doğurabilir nitelikte bir ilk derece Mahkemesi kararı olduğu kabul edilerek istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan ...Sendikası'nın bakılmakta olan davaya müdahale isteminin reddi yönünde ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve ... esas sayılı ara kararı, tek başına temyizi mümkün kararlardan olmayıp, esasa ilişkin kararla birlikte temyiz edilebileceğinden, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dairesinin temyize konu kararının da anılan Sendikaya tebliğ edilmediği görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesince, esasa ilişkin kararın (halihazırdaki bozma kararı üzerine verilecek olan yeni kararı da dahil olmak üzere) ... İşverenleri Sendikası'na tebliğe çıkarılması gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 07/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.