T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/4152
Karar No : 2025/2086
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Tekel Market Otomotiv Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul ili, Tuzla ilçesi, ... Mahallesi,... Caddesi No:... adresinde tekel bayi olarak faaliyet gösterdiği iş yerine ait ... tarih ve ... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının, ''iskan belgesi'' olmadığı gerekçesiyle iptal edilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, davacıya ait işyerinde yapılacak kontrol ve denetim sonrasında mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, bu noksanlık ve hataların giderilmesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük bir sürenin verilmesi, verilen süre içerisinde belirtilen noksanlık ve hataların giderilmediğinin ikinci bir denetimle tespit edilmesi durumunda işyeri ruhsatının iptal edilebileceği açık iken, davacının ticari faaliyeti ve taşınmazın imar durumu dikkate alındığında onbeş günlük süre içinde, tespiti yapılan eksiliğin giderilmesi için bir fırsat verilmesi gerekirken, salt yapı kullanma izin belgesi (iskan belgesi) olmadığından bahisle doğrudan işyeri ruhsatının iptal edilmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı, davalı idare tarafından 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun ''İmar kirliliğine neden olma'' başlıklı 184/3 maddesine yer alan ''...(3) Yapı kullanma izni alınmamış binalarda herhangi bir sınai faaliyetin icrasına müsaade eden kişi iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.'' hükmü gereğince yapı kullanma izin belgesi talep edildiği ifade edilmiş ise de; davacının ticari faaliyetinin bakkal/tekel bayi olduğu, sınai faaliyetin ise sanayi, endüstri veya işleyim devamlı veya belli zamanlarda, makine ve benzeri araçlar kullanarak bir madde veya gücün niteliğini veya biçimini değiştirerek toplu üretimde bulunan faaliyet dalı ve ekonominin ana sektörlerinden biri olarak tanımlandığı, bu sebeple davacının faaliyetinin sınai faaliyet kapsamında değerlendirilmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usule ilişkin olarak davanın süresinde açılmadığı, esasa ilişkin olarak ise dava konusu işyerinin bulunduğu site tarzlı binaların; ... tarih ve ... sayılı yapı ruhsatı almış olduğu ancak binaların bitiminde yapı kullanma izin belgesi almadığı, davacının... tarihli ve ... sayılı başvuru ile ruhsat müracaatında bulunulduğu ancak müracaat tarihinden itibaren geçen dört aylık süre içerisinde eksik belgenin ibraz edilmediği, dolayısıyla ilave süre verilmesine gerek olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun’un 1. maddesinde, Kanunun amacının sanayi, tarım ve diğer işyerleri ile her türlü işletmeleri, işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi işlerinin basitleştirilmesi ve kolaylaştırılması olduğu; 3. maddesinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye yetkili merciler belirtildikten sonra, 4. maddesinde, 3. maddede belirtilen mercilerin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verirken yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alacakları; 6. maddesinde ise, ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4. maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde verilmiş olan ruhsatın ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyerinin kapatılacağı, hüküm altına alınmıştır.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 13. maddesinde, işyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verileceği, verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyerinin kapatılacağı belirtilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul ili, Tuzla ilçesi,... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde tekel bayi olarak faaliyet gösteren iş yerine ait... tarih ve ... sayılı iş yeri açma ve çalışma ruhsatının ''iskan belgesi'' olmadığı gerekçesiyle iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Olayda, davacı tarafından bakkal ve tekel faaliyeti göstermek amacıyla yapılan ruhsat başvurusuna, davalı idare tarafından ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, daha sonra işletmenin bulunduğu yapının iskan belgesi olmadığı gerekçesiyle söz konusu ruhsatınn 16/10/2023 tarihinde iptal edildiği görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; bir işletmeye işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilebilmesi için mevzuatta aranan diğer şartların yanı sıra işyerinin imara ve imarla ilgili düzenlemelere uygun olması gerektiği, diğer şartlarla birlikte bu hususun da işyeri açma ve çalışma ruhsatı başvurusunun değerlendirilmesi aşamasında göz önünde bulundurulacağı sonucuna varılmıştır.
Buna göre, imara uygunluk şartının davacı tarafından ruhsat başvurusu yapılırken yerine getirilmediği ve beyana dayalı olarak ruhsat alındığı, ruhsat alındıktan dört ay geçmesine rağmen de imara uygunluk şartının yerine getirilemediği sabit olduğundan, bu durumda, davalı idare tarafından on beş günlük süre verilmesine gerek olmadığı, yapı kullanma izin belgesi (iskan belgesi) olmadığından bahisle doğrudan işyeri ruhsatının iptal edilmesi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/03/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.